Την 1η Μαρτίου 1821 ο Σουλτάνος Μαχμούτ έμαθε δυσάρεστα νέα... Ο υπασπιστής του Τσάρου, Αλέξανδρος Υψηλάντης, εδώ και 5 μέρες ξεσήκωνε τους Έλληνες της Μολδοβλαχιας σε επανάσταση.. προς στήριξη των Βλάχων του Βλαδιμιρεσκου, που από τις 17-01 είχαν εξεγερθεί..
Σκέφτηκε ο Σουλτάνος, πως ο Τσάρος δεν τήρησε τις συνθήκες και επιτέθηκε εναντίον του..
Είχε πολλά προβλήματα.. Είχε τον Αλη-Πασα που στασίασε.. τους Σουλιώτες που γύρισαν και ήθελαν να πάρουν τη γη τους πίσω.. Τους Μολδαβους στον Δούναβη.. τους Δρουσους στην Συριά.. Στην Περσία άλλα..
Μόνο οι Ρωσοι του έλειπαν..
Θα περνούσε πολύς καιρός, για να μάθει, πως ο Τσάρος δεν είχε ανάμειξη.. και πως ο Υψηλάντης δεν δρούσε για τον Ρωσο ηγεμόνα... αλλά τον οδηγούσε το αίμα του.. η Ελληνική ψυχή του..
Η μηχανή που θα κρατούσε τους Τούρκους μακριά από την Πελοπόννησο, άρχισε να δουλεύει... Το σχέδιο της Φιλικής Εταιρείας πετύχαινε..
Στις 21/02 στο Γαλάτσι Ρουμανίας έγινε η πρώτη μάχη, οπού νίκησαν οι Έλληνες.. Στις 23/02 ο Υψηλάντης βεβαιώνει τους Μολδαβους, πως οι Έλληνες θα σταθούν στο πλευρό τους..
Την άλλη μέρα στο Ιάσιο έβγαλε την προκήρυξη του Αγώνα.. με τίτλο «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος».
Άρχιζε:«Η ώρα ήλθεν, ω Έλληνες». Και κατέληγε:«Εις τα όπλα, λοιπόν, φίλοι, η Πατρίς μας προσκαλεί».
Την 1 Μαρτίου ο Υψηλάντης με 2000 στρατό.. πήγαινε στο Βουκουρέστι...
Στα μέσα του μηνός.. στο Φοξανι Ρουμανίας σύστησε τον Ιερό Λόχο.. κατά το πρότυπο των Θηβαίων (Ήταν ο 2ος μετά τον 1ο της Αρχαίας Θήβας).. από Έλληνες σπουδαστές της Μολδαβίας και Οδησσού..
Ο Σουλτάνος αγριεψε.. Προετοίμαζε θρησκευτικό πόλεμο.. Ήθελε γενική σφαγή των Χριστιανών... Όμως για αυτό έπρεπε να βγει φετφάς (νομική πράξη βάσει ισλαμικού νομού)... Ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης των Μουσουλμάνων Χατζή Χαλιλ δεν ήθελε να πάρει στον λαιμό του αθώους Χριστιανούς.. Έστειλε μήνυμα στον Δημητσανιτη Πατριάρχη Γρηγόριο Ε' (είχε μυηθεί στην Φιλική Εταιρεία το 1818 στο Άγιο Όρος, βάσει κάποιων ιστορικών.. Άλλοι λένε πως όχι)..
--Δείξε μου ένα χαρτί, που να λέει ότι είσθε ενάντια στον Υψηλάντη.. γιατί θα το έχω κρίμα να χαλάσω τόσον κόσμο..
Τότε 49 Φαναριώτες που κατείχαν ανώτατες θέσεις, υπέγραφαν κοινή δήλωση ότι «το γένος αγνοεί την επαναστατικήν εταιρείαν». Στις 23 Μαρτίου, διαβάστηκε στις Εκκλησίες αφορισμός του Αλέξανδρου Υψηλάντη από το ορθόδοξο πατριαρχείο..
Η επανάσταση όμως δεν μπορούσε πια ν’ ανακοπεί. Την ημέρα, που οι επαναστάτες αφορίζονταν (23 Μαρτίου), η Μεσσηνιακή Σύγκλητος ανήγγειλε την επίσημη έναρξη του Αγώνα, με την «προειδοποίησιν προς τας ευρωπαϊκάς αυλάς». Ανάλογη προκήρυξη επιδιδόταν στους προξένους των ευρωπαϊκών δυνάμεων, στις 26 Μαρτίου, από το Αχαϊκό Διευθυντήριο.
Ο Θεός είχε βάλει την υπογραφή του και δε γινόταν να την πάρει πίσω.. Η επανάσταση του 1821, η οποία τερμάτισε τον τούρκικο ζυγό.. όμως δεν ήταν η πρώτη εξέγερση... Ήταν η 124η!! Το γνωρίζατε;
Στα πολλά χρόνια της σκλαβιάς.. είχαν προηγηθεί 123 ξεσηκωμοί.. Βεβαία οι πιο πολλοί χωρίς προετοιμασία και αυθόρμητοι.. Και αρκετοί με την προτροπή και αρχική υποστήριξη των ξενών Δυνάμεων, οι οποίες μετά μας εγκατέλειπαν..
Θα μου επιτρέψετε, να κάνω μια ανάδρομη στις πιο σημαντικές εξεγέρσεις.. οι οποίες, όπως θα δείτε.. καλύπτουν όλο το φάσμα του ελλαδικού χώρου.. και όχι μόνο..
------
-------
Η ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΕΠΑΝΆΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1457 ΣΤΗ ΜΑΝΉ.
------
------
Ο Βησσαρίων ο Τραπεζούντιος ήταν Βυζαντικος κληρικός, καθολικός καρδινάλιος και παρ' ολίγο θα γινόταν Πάπας Ρώμης το 1455 και το 1458..
Λόγω της Ελληνικής καταγωγής δεν ξυριζόταν, όπως οι άλλοι καρδινάλιοι..
Προώθησε σχέδιο νέας Σταυροφορίας για την ανακατάληψης της Πόλης και της Ελλάδας.. στο οποίο συμφωνούσε και ο Πάπας Κάλλιστος Γ'..
Όμως και ο νέος Πάπας Πίος Β' ήταν αυτής της άποψης.. Οργάνωσε το 1459 στη Μαντοβα πανευρωπαικη Σύνοδο για την οργάνωση Σταυροφορίας, οπού ο Βησσαρίων "ηγορευσε θαυμασιως"..
Μέτα τη Σύνοδο ο ίδιος.. πήγε στη Βενετιά, στη Νυρεμβέργη, στη Βιέννη.. στον Αυτοκράτορα Φρειδερίκο Γ'.. σε Γερμανούς πριγκηπες να ενώσουν τις δυνάμεις τους για την Σταυροφορία.. 2 χρόνια πήγε παντού, με δικά του έξοδα.. παρακαλούσε με δάκρυα.. και με πύρινους λογούς.. αλλά μάταια..
Όμως το μήνυμα του έφτασε και στην αδούλωτη Μάνη.. Όπου εκεί πρωτοστάτησε το γένος των Παλαιολόγων..
Ο Γραίτζας Παλαιολόγος αντιστάθηκε στο Κάστρο του Σαλμενικου ή Ωριάς Αχαϊας..
Ο φρούραρχος της Μονεμβασιας Νικόλαος Παλαιολόγος αμύνθηκε και διέσωσε το φρούριο του..
Ο Σγουρομαλαιος Παλαιολόγος αμύνθηκε στην Καρύταινα αλλά στο τέλος έπεσε..
Τα αδέλφια του "Μαρμαρωμένου Βασιλιά", Δημήτριος (ήταν νόμιμος διάδοχος του Βυζαντινού Θρόνου) και Θωμάς.. ήσαν Δεσπότες (διοικητές) του Μύστρα και της Αχαϊας αντίστοιχα.. Αρχικώς αντιστάθηκαν.. αλλά ήταν αδέλφια που είχαν μίσος μεταξύ τους.. Τελικώς κατέφυγαν στη Ρώμη..
Και άλλοι αγωνιστές πάλεψαν στον Μωρία..
Ο Πέτρος Βουας.. ο Δόξας, ο άρχοντας των Καλαβρύτων..
Ο Μιχαήλ Ράλλης που πολέμησε 2 χρόνια στη Μάνη 1463-64 έχοντας την στήριξη των Ενετών..
Τελικώς δεν είχαμε κάτι ουσιαστικό...
Έκτος του ότι, στην περιοχή αυτή.. πάντα η λαχτάρα της λευτεριάς ήταν άσβεστη..
------
------
1466- ΣΤΗΝ ΠΆΤΡΑ ΑΠΌ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΊΤΗ ΝΕΟΦΥΤΟ.
--------
---------
Πρώτος Μητροπολίτης Πατρών μετά την Τουρκική κατάκτηση και θύμα της Τουρκικής βαρβαρότητας υπήρξε ο εθνομάρτυς Νεόφυτος (1460-
1466).. Ηγηθείς επαναστατικού κινήματος κατά των Τούρκων και θεωρηθείς ως αίτιος της επιδρομής του Ενετικού στόλου εναντίον των Πατρών, συνελήφθη από τους Τούρκους και ανεσκολοπίσθη στις 10 Αυγούστου 1466, ημέρα Δευτέρα..
------
------
1479-1481: ΚΡΟΚΟΝΔΕΙΛΟΣ ΚΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΠΟΥΑΣ
--------
---------
Τα δυο αυτά ονόματα.. είναι σχεδόν άγνωστα.. Αν αυτοί ζούσαν την περίοδο του 1821, θα ήταν στο πάνθεον μαζί με τους άλλους Έλληνες ήρωες.. κυρίως ο πρώτος..
Ο Κλαδας (1425-1490) ήταν γιος του Θεόδωρου Κλάδα, αξιωματικού των Δεσποτών του Μύστρα.. Συνολικά είχε πολεμική δράση κατά των Τούρκων.. αρχικά στη Μάνη και μετά στην Ήπειρο για διάστημα 30 ετών!!
Το 1463 πήρε τα όπλα και πολέμησε στο πλευρό των Ενετών ως επικεφαλής σώματος Ελλήνων στρατιωτών.. Οι Ενετοι για την αφοσίωση του τον τίμησαν με το παράσημο του Λέοντα του Αγίου Μάρκου..
Όταν όμως αυτοί υπέγραψαν συνθήκη με τον Μωάμεθ τον Πορθητή, τον διέταξαν να παραδώσει τα όπλα.. κάτι που εξόργισε τον Κροκονδειλο και τους Λάκωνες, νιώθοντας προδομένοι.. Βάσει της συνθήκης η Μάνη θα παραδιδόταν στους Οθωμανούς..
Αμέσως μετά την υπογραφή της συνθήκης ο Κλαδας έφυγε από την Κορώνη στις 9/10/1479 πήγε στη Μάνη, οπού διακήρυξε την απόφαση του, να συνεχίσει τον Αγώνα κατά των Τούρκων.. κάλεσε τους Έλληνες στα όπλα και σήκωσε το λάβαρο του.. Ο επαναστατικός στρατός σε έναν μηνά είχε 16. 000 εθελοντές στρατιώτες.. Κινήθηκε προς τη Μάνη και εξουδετέρωσε τις τούρκικες φρουρές στη Μάνη και Μεγαλοχώρι όπως και στα φρούρια Τριγοφύλου και Οιτύλου. Οι πύργοι Καστανιάς, της Γαστέλας του Λεφτινίου, της Ανδρούσας, του Βάσκου, της Πιάγας, του Παπαφίγγου κατελήφθησαν επίσης, όπως και οι ορεινές διαβάσεις του Μεγαλοβουνίου και της Μαίνας..
Μαζί του είχε δυο σπουδαίους στρατιωτικούς.. τον Θεόδωρο Μπουά (θα γράψω πιο κάτω) και τον Μεξα Μποζικη..
Το Δεκέμβριο του 1479 ο Κλαδας λεηλατεί το τουρκοκρατούμενο Αργός.. αλλά μετά επιστρέφει στη Μάνη..
Διατάχθηκαν από τον Σουλτάνο οι μπεηλέρμπεης (ο μπέης των μπέηδων-ανωτατος στρατιωτικός και διοικητικός βαθμός) της Ρούμελης, Αλή Μπούμικο, και ο διοικητής του Μωρέως, Σουλεϊμάν, να κατευθυνθούν με δυο στρατιές στη Μάνη, στις 16 Ιανουαρίου του 1480. Στις 19 του ίδιου μηνά ο Κλαδας έδωσε μάχη με παραταγμένο στρατό.. με τους Τούρκους στο Οίτυλο.. τους οποίους κατετροπωσε.. Άφησαν πίσω 700 νεκρούς.. και ετράπησαν σε φυγή..
Ο Μωάμεθ φοβήθηκε, πως οι Ενετοι θα στήριζαν τον Κλάδα.. Όμως αυτοί τον διαβεβαίωσαν πως δεν θα εμπλακούν..
Και με μια αισχρή πράξη προς ένδειξη καλής θελήσεως στον Σουλτάνο.. ο Ενετός διοικητής της Κορώνης, Νικολό Κονταρίνι, συνέλαβε τη σύζυγο και τα παιδιά του Κλάδα, τα οποία είχε αφήσει για ασφάλεια εκεί, καθώς συνέλαβαν και τις οικογένειες του Μπουά και του Μποζίκη.
Και όχι μόνο.. Απείλησαν τους Έλληνες, που πολεμούσαν με τον Κροκονδειλο, να τους τιμωρήσουν με θάνατο, αν δε σταματούσαν.. Επίσης τον επικήρυξαν με 10. 000 χρυσά φράγκα (εξωπραγματικό πόσο) για οποίον τον παρέδιδε.. ενώ ο Σουλτάνος ζήτησε να του παραδώσουν τα μελή των οικογενειών, οι Ενετοι τα φυλάκισαν στη Βενετιά..
Ο Αλη Βέης αντικατέστησε στην αρχηγία της τουρκικής εκστρατείας τον Αλη Μπουμικο, που απέτυχε..
Ο Θεόδωρος Μπουας ήταν γιος του Πέτρου Μπουά, αξιωματούχου των Δεσποτών του Μύστρα.. Ήταν βλάχικης καταγωγής..
Ο Μπούας μαζί με τον Κροκόνδειλο Κλάδα, αμύνθηκαν με επιτυχία στην τουρκική εισβολή επί μήνες, τη στιγμή που οι περισσότεροι των Ελλήνων είχαν παραδώσει τα όπλα και δεν πρόβαλαν αξιοσημείωτη αντίσταση..
Με την άφιξη τουρκικών ενισχύσεων οι Τούρκοι υπερέβαιναν τους 8. 000 άνδρες. Έτσι στις 4 Απριλίου του 1481 αυτοί κατέλαβαν την δίοδο του Μαυροβουνίου. Ο Μπούας και ο Κλαδάς αντιστάθηκαν.. επιλέγοντας ως τοποθεσία την οχυρή θέση της Καστανιάς... Πάνω από 1. 000 άνδρες από το τουρκικό ένοπλο σώμα αιχμαλωτίστηκαν, όταν οι Μπούας και Κλαδάς επιτέθηκαν μετωπικά και τους εγκλώβισαν μέσα στη στενωπό. Η Μάνη όμως είχε κατακλυστεί από τους Τούρκους και οι Κλαδας, Μπούας με τον γιο του Μερκούριο Μπουά και τους λοιπούς συστρατιώτες του μεταφέρθηκαν με τρεις γαλέρες του βασιλιά της Νάπολης Φερδινάνδου στην Ιταλική χερσόνησο..
Ο Φερδινάνδος Β΄ ήθελε τον Κλάδα, γιατί σχεδίαζε εκστρατεία στην Ήπειρο για αντιπερισπασμό στην απόβαση των Τούρκων στο Οτράντο της Ιταλικής Χερσονήσου και θα τον έθετε επικεφαλής μαζί με τον γιο του Σκεντέρμπεη, τον Ιωάννη Καστριώτη και τον δούκα της Καλαβρίας Αλφόνσο.. Η εκστρατεία στην Ήπειρο πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στην πρώτη φάση της.. Συγκεκριμένα, οι τρεις άνδρες ξεκίνησαν απελευθερώνοντας την Αυλώνα και συνέχισαν ελευθερώνοντας άλλες 50 πόλεις και χωριά.. μαζί και την Χειμάρρα. Σε αναγνώριση των πολύτιμων υπηρεσιών του ο Κλαδάς έλαβε ετήσια χορηγία 300 χρυσών νομισμάτων και τον τίτλο του ""μεγαλοπρεπούς"(magnifico) βάσει βασιλικού διατάγματος τις 12ης Ιουνίου του 1481..
Σε δεύτερη φάση ο Κλαδας εκστρατεύει πάλι στην Ήπειρο με 15. 000 στρατό.. αλλά αποτυγχάνει..
Σε όλα αυτά είχε μαζί του τους Θεόδωρο και Μερκούριο Μπουά..
Όμως ο σουλτάνος Μωάμεθ Β΄ πέθανε ξαφνικά και ο διοικητής της περιοχής, Γκεντίκ Αχμέτ, πήγε στην Κωνσταντινούπολη για να βοηθήσει τον ένα διεκδικητή του θρόνου.. Αυτό διευκόλυνε τον Κλάδα, που κατάφερε να εγκλωβίσει τον τοπικό Τούρκο στρατιωτικό διοικητή στο φρούριο του Σοποτού, αφού απελευθέρωσε όλη την περιοχή.
Ο μπεηλέρμπεης της Ρούμελης Σουλεϊμάν ο Ευνούχος προσπάθησε με 3. 000 στρατιώτες να λύσει την πολιορκία του φρουρίου του Σοποτού, αλλά πέφτει σε ενέδρα του Κλάδα, συλλαμβάνεται αιχμάλωτος και στέλνεται ως όμηρος στον δούκα της Καλαβρίας...
Το φρούριο του Σοποτού πέφτει στα χέρια του Κλάδα στις 31 Αυγούστου 1481 και ο βασιλιάς της Νεαπόλεως διορίζει τον Ιωάννη Καστριώτη διοικητή της Χειμάρρας και οι Τούρκοι διοικητές της περιοχής υποχρεώθηκαν να πληρώνουν ως φόρο υποτέλειας 1. 500 δουκάτα στο Βασιλιά της Νεάπολης...
Η εμφύλια διαμάχη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία έληξε και τη θέση του σουλτάνου κατέλαβε ο Βαγιαζήτ Β΄, ο οποίος κινήθηκε με 30. 000 άνδρες στη Χειμάρα για να την καταλάβει. Τελικά τα κατάφερε την άνοιξη του 1492 αναγκάζοντας όλους τους πληθυσμούς της περιοχής να εξισλαμιστούν..
Οι Κλαδας και Μπουας θανατώθηκαν από τους Τούρκους.. Κάποιες πήγες λένε για τον Κλάδα, ότι τον έγδαραν ζωντανό..
-------
-------
1492-1496 ΕΠΑΝΆΣΤΑΣΗ ΑΠΌ ΤΟΥΣ ΑΡΧΙΕΠΊΣΚΟΠΟ ΔΥΡΡΑΧΊΟΥ ΚΑΙ ΑΝΔΡΈΑ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟ
-------
--------
Ο βασιλιάς της Γαλλίας Κάρολος Η' άρχισε προετοιμασίες για σταυροφορία, διακήρυξε ότι απώτερος στόχος ήταν η απελευθέρωση της Ελλάδος και η στέψη του σαν βασιλέα των Γραικών (roi des Grecs), ερχόμενος σε συνεννόηση με προύχοντες των Ελλήνων όπως τον Ανδρέα Παλαιολόγο (γιο του Θωμά και ανεψιό του Κ. Παλαιολόγου, τελευταίου αυτοκράτορα), τον επίσκοπο Δυρραχίου Martino Firmiano και Κωνσταντίνο Αριανιτη (της οικογενείας των Κομνηνών)..
Ο Ανδρέας Παλαιολόγος μάλιστα στην επίσημη πράξη πού υπογράφηκε στη Ρώμη, με τον Κάρολο Η', αναφέρεται σχετικά με την διαδοχή στο θρόνο της αυτοκρατορίας του Βυζαντίου, σε περίπτωση πού επιτύγχανε η εκστρατεία του Καρόλου: "Το Σάββατον, 6 Φεβρουαρίου 1494, εν τη εκκλησία του Αγίου Πέτρου, ο Ανδρέας Παλαιολόγος Δεσπότης της Ρωμανίας είπεν ότι διά του θανάτου του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, θείου αυτού, αποθανόντος άτεκνου, μένει αυτός μόνος άμεσος κληρονόμος της αυτοκρατορίας της Κωνσταντινουπόλεως και ότι εξόριστος τη πατρίδος αυτού, εγκαταλελειμμένος υφ' όλων των Χριστιανών ηγεμόνων... παραχωρεί στον αήττητο Γάλλων μονάρχη βασιλέα Κάρολο, τα επί της αυτοκρατορίας της Κωνσταντινουπόλεως και της Τραπεζούντος δικαιώματα.."
Η παραχώρηση βέβαια αυτή των ανύπαρκτων ουσιαστικά δικαιωμάτων γινόταν με το αζημίωτο για τον Ανδρέα Παλαιολόγο, γιατί με δεύτερη
πράξη της ίδιας ημέρας ο καρδινάλιος Γούρκ προέβαινε σε διάφορες χρηματικές παραχωρήσεις προς τον Ανδρέα Παλαιολόγο, με τον όρο ότι ο Κάρολος Η' θα δεχόταν κατ’ αρχήν την παραχώρηση των δικαιωμάτων τής κληρονομιάς της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Συγκεκριμένα ο καρδινάλιος Γούρκ
υποσχόταν για λογαριασμό τού Γάλλου βασιλιά. στον βυζαντινό πρίγκιπα ετήσια επιχορήγηση 4. 300 χρυσών δουκάτων, κτήματα πού να αποδίδουν ετήσιο
εισόδημα άλλων 5, 000 χρυσών δουκάτων, το δεσποτάτο τού Μορέως, αν θα
ελευθερωνόταν ή Ελλάδα, και άλλα..
Ή θριαμβευτική εκστρατεία τού Καρόλου Η' αρχικώς στην ’Ιταλία είχε μεγάλο
αντίκτυπο στους υπόδουλους 'Έλληνες.. Πολλοί κατετάγησαν στον Γαλλικό στρατό του Κάρολου.. όπως ο ποιητής Μιχαήλ Ταρχανιωτης..
Οι Έλληνες άρχοντες
επρόκειτο να οργανώσουν εξέγερση εναντίον των Τούρκων μόλις θα αποβιβαζόταν ο γαλλικός στρατός. Ο αρχιεπίσκοπος μάλιστα τού Δυρραχίου είχε
ετοιμάσει στη Βενετία και ένα φορτίο όπλων, πού προσπάθησε να το μεταφέρει
με ένα ηπειρωτικό καΐκι στο πλοίο τού Άριανίτη, πού είχε σταθή στα ανοιχτά έξω από το λιμάνι. Βγαίνοντας όμως το καΐκι από το λιμάνι πιάσθηκε από
τούς Βένετους, πού κατέσχεσαν τα όπλα και τα έγγραφα και φυλάκισαν τον
ίδιο τον αρχιεπίσκοπο. Αυτός απελευθερώθηκε τελικά αλλά οι Βενετοί για μια ακόμη φορά πρόδωσαν τα σχέδια των υποδούλων στους Τούρκους..
Στην συνέχεια ο Κάρολος βρήκε μπροστά του την άρνηση του Πάπα και φυσικά των Βενετών και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τα σχέδιά του, αφήνοντας έκθετους τους Έλληνες.. οι οποίοι είχαν αρχίσει να επαναστατούν στην Ήπειρο και Θεσσαλία αλλά κατεσταλησαν γρήγορα..
-------
-------
1501- ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΉ ΑΠΌΠΕΙΡΑ ΥΠΟΚΙΝΟΎΜΕΝΗ ΑΠΌ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ ΗΓΕΤΕΣ.
---------
---------
Το καλοκαίρι του 1499, ο Σουλτάνος Βαγιαζίτ Β' αρχίζει, χωρίς επίσημη κήρυξη και με ασήμαντη αφορμή, τον πόλεμο
εναντίον των βενετικών κτήσεων στον Ελλαδικό χώρο..
Έπειτα από 2 χρόνια ένοπλες συρράξεις Ενετών-Τουρκων.. από ενέργειες τού πάπα ’Αλεξάνδρου Σ Τ ' Borgia.. συγκροτείται συμμαχία των
βασιλιάδων της 'Ισπανίας, Γαλλίας, Πορτογαλίας, Ουγγαρίας, της βενετικής
Δημοκρατίας και των 'Ιπποτών της Ρόδου.. και συμπαρασύρουν και τους υπόδουλους Έλληνες..
Τα επόμενα δυο χρόνια ο αγώνας περιορίζεται σε ναυτικές επιχειρήσεις,
στις όποιες, κοντά στους Βένετους, παίρνουν μέρος γαλλικά και πορτογαλικά
πλοία, καθώς και ένας στολίσκος των 'Ιπποτών τής Ρόδου. Το κυριώτερο γεγο-
νός τής περιόδου αυτής είναι ή κατάληψη τής Λευκάδας, στις 30 Αυγούστου
τού 1502 από τούς Βένετους, και τού Δυρραχίου λίγο αργότερα από τούς Τούρκους..
Στις 14 Δεκεμβρίου τού 1502 υπογράφηκε προκαταρκτική ειρήνη.. οπού έκαναν τη μοιρασιά Βενετοί και Τούρκοι..
'Η παραπάνω συνθήκη επικυρώθηκε από τη Βενετία στις 8 Αυγούστου τού 1503 και από τον σουλτάνο στις 22 Δεκεμβρίου τού ίδιου έτους. Αποτέλεσμα τού δευτέρου αυτού τουρκοβενετικού αγώνα ήταν ή απόλυτη σχεδόν
κυριαρχία των Τούρκων στον ελληνικό και αλβανικό χώρο, καθώς και στα
νησιά. τού Αιγαίου...
---------
----------
1503 και 1525- ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΕΣ ΑΠΟΠΕΙΡΕΣ ΤΩΝ ΛΟΓΊΩΝ ΜΆΡΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΣΟΥ ΚΑΙ ΙΑΝΝΟΥ ΛΑΣΚΑΡΙ.
----------
----------
Τα χρόνια μετά την Άλωση... αρκετοί Έλληνες διανοούμενοι και διπλωμάτες κατέφυγαν στη Δύση και υπήρξαν σημαίνοντα πρόσωπα της Αναγέννησης..
Δυο από αυτές τις περιπτώσεις είναι ο Μάρκος Μουσούρος (1470-1517) και ο Ιαννος Λάσκαρης (1445-1534)..
Ο Μουσούρος, από το Ρέθυμνο υπήρξε μαθητής του Ίαννού
Λάσκαρι στη Φλωρεντία γύρω στα 1486. ’Αργότερα, κατά το 1494, εγκαταστάθηκε στη Βενετία, οπού γνωρίσθηκε με τον τυπογράφο ‘Άλδο Μανούτιο
και ανέλαβε την επιμέλεια των ελληνικών εκδόσεών του.. Παρέμεινε, με μικρές μόνο διακοπές, ως το θάνατό του στη Βενετία και διακρίθηκε κυρίως για
τις φιλολογικές του εκδόσεις αρχαίων κειμένων. Χαρακτηρίζεται ως ο μεγαλύτερος φιλόλογος τής νεώτερης Ελλάδας πριν από τον ’Αδαμάντιο Κοραή.
Εξέδωσε.. και με αυτόν τον τρόπο διέσωσε έργα Αρχαίων Ελλήνων Τραγικών Ποιητών... αλλά συνεργαψε και ο ίδιος τόμους που αφορούσαν:
-Ποίημα του Μουσαίου "Τα καθ' Ηρώ και Λέανδρον"(1495)
- Dictionarium graecum copiosissimum (1497)
-Εννιά κωμωδίες του Αριστοφάνη (1498)
- "Έλληνες Επιστολογράφοι", που περιελάμβανε επιστολές που αποδίδονται σε εικοσιέξι κλασικούς και πρώιμους χριστιανούς συγγραφείς.(1499).
- "Μέγα Ετυμολογικον"(1499)
- Γαληνός (1500).
-Δεκαεπτά τραγωδίες του Ευριπίδη (1503-1504)
-Έλληνες Ρήτορες (1508-1509)
Γραμματική Μανουήλ Χρυσολωρα (1512)
-Πίνδαρος (1513)
-Άπαντα Πλάτωνα (1513)
-Ησύχιος και Αθηναίος (1514)
-Θεόκριτος (1515)
-800 χειρόγραφα του Βησσαρίωνα του Τραπεζουντινου.
-Λόγοι Γρηγορίου Ναζιανζηνου (1516).
Σε ένα ποίημα ο μεγαλύτερος ρομανιστής ικετεύει με το στόμα τού Πλάτωνα τον νέο πάπα Λέοντα Γ' (1513-1521), πού μόλις είχε ανέλθει στην αποστολική έδρα, να είρηνεύσει τούς ευρωπαϊκούς λαούς, για να έκστρατεύσουν εναντίον των Τούρκων και να απελευθερώσουν τούς "Έλληνες..
Ο Ιαννος Λάσκαρις, ήταν διπλωμάτης, πρεσβευτής και ένας από τους σημαντικότερους Βυζαντινούς λογίους της Αναγέννησης. Πρέσβης της Γαλλίας στη Βενετία, προστάτης των ελληνικών γραμμάτων και κληρονόμος της αποστολής του Βησσαρίωνα του Τραπεζούντιου να κινήσει τους δυτικούς σε Σταυροφορία για ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς..
Ο Κωνσταντινουπολιτης Λάσκαρις διέθεσε μια ζωή.. να πιέζει τους Ευρωπαίους ηγέτες να βοηθήσουν στρατιωτικά την Ελλάδα..
Ακόμη και 80 χρόνων το 1525, με έναν πύρινο λόγο που παραθέτει ο Κών. Σάθας, ζήτησε από τον αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, Κάρολο Ε' να μη ξεχάσει την υποχρέωση των Δυτικών να ελευθερώσουν τη γενέτειρα του πολιτισμού τους," αναγνωρίζοντάς τη ως μητέρα τους "..
--------
---------
1522-1531 ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΡΟΔΟ ΜΕ ΤΟΥΣ ΙΠΠΟΤΕΣ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΕΥΘΥΜΙΟΥ.
--------
---------
Η Ροδος ηταν η εδρα των Ιωαννιτων Ιπποτων..
Η άνάγκη νά
καταληφθή ή Ρόδος έγινε πιο επιτακτική για τούς Τούρκους, γιατί ή ύπαρξη
στο σημείο αυτό τού στόλου των 'Ιπποτών εμπόδιζε την έλεύθερη ναυσιπλοΐα
μεταξύ της Κωνσταντινούπολης καί των νέων επαρχιών τού Κράτους...
Κατά τά μέσα Ιουνίου τού 1522 ξεκίνησε άπο τήν Πόλη τούρκικος στόλος 300 περίπου πλοίων, πού μετέφερε καί άγήματα 10.000 στρατιωτών, ένώ
ταυτόχρονα άπο το Σκούταρι ξεκίνησε διά ξηράς ό ίδιος ό σουλτάνος Σουλεϊμαν με περισσότερους άπο 100.000 άνδρες. .
Οί μόνες δυνάμεις, πού βρέθηκαν έκει για την αμυνα του νησιου.. ήταν 600 Ιππότες καί 4.500 άλλοι στρατιώτες, κυρίως Έλληνες
τοξότες καί ναυτικοί..
Στις εχθροπραξιες απο Ιουνιο μεχρι Σεπτεμβριο 1522.. οί Τούρκοι
άποκρούσθηκαν παντού καί υποχώρησαν άφήνοντας 15.000 νεκρούς. Στήν ήρωική άμυνα πήρε μέρος καί δλος ό πληθυσμός τού νησιού, άκόμη καί οί γυναίκες...
Παρ'ολες τις απωλειες των Τουρκων.. οι πολιορκημένοι οχι μόνο λιγόστευαν, άλλα καί όσοι άπόμειναν ήταν πια εξαντλημένοι..
Ο Σουλτανος προτεινε στους Ιπποτες παραδοση με ορους.. η οποια εγινε αποδεκτη.. Οί όροι της παράδοσης ήταν οί έξης : Οί Ιππότες υποχρεώνονταν να έκκενώσουν τό νησί σέ 10 μέρες καί είχαν δικαίωμα φεύγοντας νά πάρουν μαζί τους
τά όπλα τους, τα άγια λείψανα καί τα ιερά σκεύη. Ε πίσης μπορούσε νά φύγη
καί όποιος ήθελε άπό τούς κατοίκους ("Ελληνες ή Φράγκους).
Τήν 1η Τανουαρίου 1523 άναχώρησαν άπό τή Ρόδο (έπειτα άπό δυό αιώνες παραμονής έκεΐ) οί Τππότες μαζί μέ 4.000 περίπου κατοίκους. Οί περισσότεροι "Ελληνες δέν έγκατέλειψαν τό νησί...
Ενας άντιπρόσωπος τού
Τάγματος, ό ‘Ιππότης Antonio Bosio, έργάσθηκε έντατικά για την ανακαταληψη του νησιου..
Ό Bosio, στό διάστημα των έτών 1524-1529, έκανε άρκετά μυστικά ταξίδια
στή Ρόδο καί είχε πολλές έπαφές μέ τόν Ορθόδοξο μητροπολίτη Ρόδου Εύθύμιο
(πού είχε έκλεγή μετά την άλωση τού νησιού)..
Τελικά τό σχέδιο δέν πραγματοποιήθηκε.. ή συνωμοσία άποκαλύφθηκε καί οί Τούρκοι σκότωσαν τον μητροπολίτη Ευθύμιο και
τούς άλλους "Ελληνες πρωτεργάτες της κίνησης..
τούς άλλους "Ελληνες πρωτεργάτες της κίνησης..
Παρόμοια τύχη είχε καί μιά άλλη επιχείρηση πού οργάνωσε τό Τάγμα τών
Τωαννιτών εναντίον της τουρκοκρατούμενης Μεθώνης. Ό ίδιος 'Ιππότης Βοsio.. ήλθε σέ έπαφή μέ δυο "Ελληνες, τούς Καλογιάννη καί Σκανδάλη, πρώην δούλους ένός Ροδίου εύγενούς καί τώρα άξιω ματούχους της Μεθώνης.. Μέ αυτούς καί μέ άλλους συνωμότες τό Τάγμα κατάστρωσε σχέδιο γιά αιφνιδιαστική καί μέ δόλο κατάληψη της Μεθώνης. 'Η επιχείρηση, στήν όποια πήραν μέρος καί πολλοί "Ελληνες, εγινε στις
3 Σεπτεμβρίου 1631 καί ό στόλος τών 'Ιπποτών κατέλαβε τή Μεθώνη, τήν όποια
όμως δέν μπόρεσε νά κρατήση περισσότερο άπό μιά μέρα..
-------
--------
1532- ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΜΕ ΤΟΝ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΤΟΛΟ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΝΤΟΡΙΑ.
----------
-----------
Τον Αύγουστο τού 1532 ό Ισπανος Doria, άφού άποβίβασε στήν ξηρά ισπανικά
στρατεύματα, χτύπησε τήν Κορώνη άπό στεριά καί θάλασσα. Έπειτα άπό
σφοδρό βομβαρδισμό καί τέσσερεις ορμητικές έφόδους, οί χριστιανικές δυνάμεις.. κατόρθωσαν νά περάσουν τό τείχος καί νά άποκλείσουν τούς πολιορκημένους στούς πύργους.. Ετσι οί Τούρκοι άναγκάσθηκαν νά παραδοθούν μέ ορους στις 22 Σεπτεμβρίου 1532. Ό Doria έπέτρεψε στήν τουρκική φρουρά νά φύγη άνενόχλητη, καθώς καί στούς Τούρκους κατοίκους, παίρνοντας μαζί τους καί τήν κινητή περιουσία
τους. 'Ύστερα διέταξε νά ψαλλει δοξολογία, μετέτρεψε καί πάλι σέ εκκλησίες
τά τζαμιά καί διόρισε διοικητή της πόλης τον Ίωαννίτη 'Ιππότη Mendoza.
Στήν άπελευθέρωση της πόλης βοήθησαν πολύ καί οί 'Έλληνες κάτοικοι... Ιδιαίτερα διακρίθηκαν
οί Θεόδωρος Άγιαποστολίτης, Μιχαήλ Καλόφωνος, Νικόλαος Μαμωνάς καί
Θεόδωρος Βοσκίτης..
‘Αφού άφησε ώς φρουρά στήν Κορώνη 2.000 Ισπανούς καί Βουργουνδίους στρατιώτες, ό Doria.. έπλευσε στά δυτικά παράλια της Πελοποννήσου.. Πολιόρκησε τήν
Πάτρα, πού τήν κατέλαβε μέ συνθήκη, καθώς καί τό Ρίο. Μόνο στό Άντιρριο οί Τούρκοι πρόβαλαν ισχυρή άντίσταση.. Κατόπιν ό στόλος, άφού λεηλάτησε τά παράλια τής Κόρινθου, στις άρχές τού χειμώνα έπέστρεψε στή Γένοβα..
Οί Έλληνες τής δυτικής Πελοποννήσου καί τής Στέ ρεας, παίρνοντας θάρρος άπό τις επιτυχίες τού Doria, άρπαξαν τά δπλα καί σκότωσαν πολλούς Τούρκους. Γρήγορα όμως δέχθηκαν τά άντίποινα των Τούρ κων, γιατί ό Doria δεν τους βοηθησε περαιτερω..
Μετά την άποχώρηση τού χριστιανικού στόλου άρχίζει την άνοιξη τού
1533 ή τουρκική άντεπίθεση. Παρόλο πού ή ισπανική φρουρά της Κορώνης
έκανε πολλές επιδρομές.. οί Τούρκοι άνακατέλαβαν εύκολα τήν Πάτρα, το Ρίο καί το Άντίρριο καί ισχυρές δυνάμεις τους πολιόρκησαν από την ξηρά τήν Κορώνη, ενώ
στόλος 70 πλοίων άπέκλεισε τήν πόλη καί άπό τή θάλασσα.. Τον Αύγουστο τού
1533 ό στόλος τού Doria διέλυσε τον ναυτικό αποκλεισμό καί άνεφοδίασε τήν πόλη. Μετά άπό αυτό ή φρουρά μέ ορμητική έξοδο καταδίωξε καί τον τουρκικό στρατό της ξηράς, ένώ ό Doria έπέστρεψε στή Μεσσήνη της ’Ιταλίας..
Μετά τήν άναχώρηση τού στόλου οι Τούρκοι έπαναλαμβάνουν τήν πολιορκία της Κορώνης.. Στην πόλη, έκτος άπό τήν
πείνα, πέφτει καί πανώλη πού τσακίζει τή φρουρά καί τούς κατοίκους. ‘Έτσι στερημένοι άναγκάζονται νά παραδώσουν στούς Τούρκους τήν Κορώνη μέ όρους.. Η φρουρά έφυγε μέ οκτώ πλοία, πού έστειλε ό Κάρολος Ε' γιά τό σκοπό αύτό, τήν άνοιξη τού 1534, παίρνονμτας μαζί της τον οπλισμό καί τό πυροβολικό της.. Μαζί μέ τή φρουρά έφυγαν καί οι περισσότεροι Έλληνες κάτοικοι της Κορώνης, πού είχαν
άγωνισθή στο πλευρό των Ισπανών έναντίον των Τούρκων. Οί φυγάδες
αυτοί.. έφθασαν σέ φρικτή κατάσταση στήν Κάτω ’Ιταλία.
Γιά νά τούς βοηθήση ό Κάρολος Ε', τούς έδωσε
χρηματική ενίσχυση καί τους έγκατέστησε σέ διάφορες πόλεις της Κάτω ’Ιταλίας καί Σικελίας, όπως στή Νεάπολη, Μεσσήνη, Κατάνη, Ρήγιο καί άλλού.. Τούς έδωσε κτήματα, τούς άπάλλαξε άπό φόρους καί εδωσε χρηματα γιά νά χτίσουν τις έκκλησίες τους..
Τήν άνοιξη όμως τού 1534 ό πειρατης Μπαρμπαρόσσα κάνει έπιδρομές στά παράλια της Άπουλίας καί ιδίως στο Ρήγιο.. όπου είχαν έγκατασταθή πολλοί πρόσφυγες άπό τήν Κορώνη. Τότε αύτοί τρομοκρατημένοι μετοικίζουν στο εσωτερικό τής Καλαβρίας..
------
------
1565- ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ.
----------
----------
Τό 1565 οί Χειμαριώτες, μή έχοντας νά πληρώσουν τό χαράτσι καί μή
θέλοντας νά παραδώσουν τά παιδιά τους στό παιδομάζωμα, εκαναν άνταρσία κατά τής Πύλης. Τον επόμενο χρόνο έφθασε έκει μέ στόλο ό Πιαλή πασάς με 8.000 άνδρες.. Οί Χειμαριώτες δμως επιασαν στα βουνά.. καί μέ τόν κλεφτοπόλεμο καί τις ένέδρες, προξένησαν πολλές απώλειες στους Τούρκους καί τούς ανάγκασαν νά αποχωρήσουν..
Στις 10 ’Ιουνίου του 1570.. μοίρα βενετικού στόλου κατέλαβε μέ τή βοήθεια
των Χειμαριωτών τό φρούριο τού Σοποτού (σήμερα Μπόρτσι ή Μπορσι).. Οί κάτοικοι δέχθηκαν τούς Βενετούς σαν έλευθερωτές καί
έπαναστάτησαν. Κατόπιν οί Βενετοί προσπάθησαν, χωρίς επιτυχία, νά καταλάβουν τό Μαργαρίτι. Τελικά οί Τούρκοι μέ επικεφαλής τον Περτέβ πασά, άνακατέλαβαν τό Σοποτό καί προχωρωντας στο έσωτερικό κατέστειλαν τήν
έξέγερση. Τό φρούριο τού Μαργαριτιού τό κατέλαβαν οί Βενετοί καί τό κατεδάφισαν μετά τή ναυμαχία τής Ναύπακτού, στά 1572..
-------
-------
1571-ΕΞΕΓΕΡΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΗ ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ.
-------
-------
Μετά τη ναυμαχία της Ναυπάκτου (7 Οκτ. 1571), οι Έλληνες σε πολλά μέρη θαρρεψαν και έκαναν εξεγέρσεις με την υποκίνηση και των Δυτικων.. Αυτοι όμως δεν πρόσφεραν ουσιαστική βοήθεια και οι εξεγέρσεις εσβησαν σε λίγους μήνες..
Εξεγέρσεις το 1571 έγιναν στην Ήπειρο, τη Μακεδονία (Χαλκιδική,
Σέρρες, Θεσσαλονίκη, Αχρίδα, Βλαστη, Κατράνιτσα Εορδαιας) και στη νοτιοδυτική Πελοπόννησο από τους Μελισσηνούς (ο Μακάριος μητροπολίτης Μονεμβασίας και ο αδελφός του Θεόδωρος).. Ακολούθησαν σφαγές στην Παρνασσίδα, Μακεδονία, Πελοπόννησο, τον Άθω και στα νησιά. Επανάσταση έγινε και στην Πάτρα υπό την ηγεσία του Παλαιών Πατρών Γερμανού Α' και προκρίτων...
-----
-----
1583- ΕΞΈΓΕΡΣΗ ΒΟΝΙΤΣΑΣ-ΞΗΡΟΜΕΡΟΥ.
------
-------
Το 1581 οι Ενετοι έβαλαν φυτιλια πάλι στους Έλληνες να επαναστατήσουν..
Οι Έλληνες έστειλαν επιστολή προς τον Πάπα Γρηγόριο ΙΓ'.. και τον παρακαλούσαν να παρακινήσει τον βασιλέα Φίλιππο να τους βοηθήσει. Στην Ήπειρο και Ακαρνανία
ξεκίνησαν σίγουροι ότι έρχεται βοήθεια..
Ο Θεόδωρος Μπούας - Γρίβας με τους άνδρες του μια νύχτα έσφαξε τους Τούρκους στο Ξηρόμερο και τη Βόνιτσα.. Ο Πούλιος Δράκος και ο Μαλάμος στην Άρτα
κατέλαβαν την πόλη και από εκεί πήγαν στα Γιάννενα.. Καθ' οδόν έσφαξαν και κατέστρεψαν τα πάντα..
Οι όμως Τούρκοι αντέδρασαν. Ο πασάς των Τρικάλων χτύπησε τους αντάρτες στην Ήπειρο προστατεύοντας τα Γιάννενα.. Και από τη Ναύπακτο ξεκίνησαν οι Τούρκοι για την Ακαρνανία..
Τελικά η επανάσταση καταπνίγηκε. Ο Μπούας - Γρίβας πέθανε στην Ιθάκη όπου κατέφυγε πληγωμένος. ενώ ο αδερφός του, Γκίνος Μπούας.. σκοτώθηκε από τους Τούρκους ενώ υποχωρούσε..
-----
-----
1596-ΕΞΈΓΕΡΣΗ ΣΤΗ ΧΕΙΜΑΡΡΑ ΑΠΌ ΤΟΝ ΑΡΧΙΕΠΊΣΚΟΠΟ ΑΧΡΙΔΟΣ ΑΘΑΝΆΣΙΟ.
Ο ’Αθανάσιος, πού καταγόταν από τη Μάνη, ασκούσε μεγάλη
επιρροή στην περιοχή τής εκκλησιαστικής δικαιοδοσίας του..
Κατά τα έτη 1595-1596 ο ’Αθανάσιος, μέσω τού Βένετου προβλεπτή
τής Κέρκυρας Angelo Bazadona, έρχεται σε επαφή με τούς Βένετους στο
Βουθρωτό και τούς παρακινεί να τον βοηθήσουν για την απελευθέρωση τής
’Αλβανίας από την Αυλώνα ως το Δυρράχιο.. Επειδή όμως ή βενετική Γερουσία δεν εγκρίνει τα σχέδια αυτά, ο ’Αθανάσιος καταφεύγει στους 'Ισπανούς..
Τον Αύγουστο τού 1596 ο ’Αθανάσιος ξεσηκώνει τούς Χιμαριώτες και με την ενίσχυση μικρής ισπανικής δύναμης αποφασίζει να έπιτεθή εναντίον
τού τουρκικού φρουρίου Τσέρνα.. Την επίθεση, πού έγινε από τρεις πλευρές,
την έκαναν 1. 300 άνδρες, από τούς οποίους 200 μόνον ήταν οπλισμένοι με άρκεβούζια. Στην αρχή 100 'Ισπανοί κατόρθωσαν να καταλάβουν ένα τμήμα τού φρουρίου και να υψώσουν τη σημαία τους, αλλά από την άλλη μεριά οι
Χιμαριώτες, από κάποια σύγχυση μάλλον, υποχώρησαν, πράγμα πού θεωρήθηκε ως προδοσία...
’Έτσι οι Τούρκοι, αν και είχαν ήδη 80 νεκρούς ανάμεσα
στους οποίους 10 αξιωματικούς και τον διοικητή τού φρουρίου, πέρασαν στην αντεπίθεση.. Ο διοικητής του Ισπανικού αποσπάσματος με 50-60 μόνον άνδρες αντιμετώπισε ως το απόγευμα την ορμητική έπίϋεση 300 Τούρκων και κατόρθωσε τελικά να σωθεί..
Μετά την αποτυχία τής επιχείρησις αυτής ο αρχιεπίσκοπος ’Αθανάσιος
πήγε στη Χειμμάρα και από εκεί κατά τα τέλη του 1500 πέρασε στη Νεάπολη
με δεκαμελή συνοδεία ζητώντας την ενίσχυση των 'Ισπανών και ισχυριζόμενος δτι στην περιοχή του μπορεί να συγκέντρωση 3 - 4. 000 ενόπλους...
Πηγαίνει στο Lecce και από εκεί στη Ρώμη, οπού επισκέπτεται τον
πάπα Κλήμη Η'. Τον ’Ιανουάριο τού 1598 επιστρέφει στη Νεάπολη υπερβολικά χρεωμένος. Τον ’Ιούνιο τού ίδιου έτους φεύγει για το Μιλάνο και από
εκεί πηγαίνει στην Πράγα, έδρα τού αυτοκράτορα Ροδόλφου Β', ο όποιος
τον στέλνει τον Δεκέμβριο τού 1598 με συστατικές επιστολές στο βασιλιά
της 'Ισπανίας.. Στο ταξίδι του για την 'Ισπανία ο ’Αθανάσιος έμποδίσθηκε στο
Μιλάνο, δπου φυλακίσθηκε από τις ραδιουργίες των Βενετών. Από εκεί δραπέτευσε στην 'Ελβετία, έφθασε υστέρα, στις 5 Μαΐου τού 1599, στην Τυβίγγη Γερμανίας, δπου συνάντησε τον Κρούσιο, και κατόπιν πήγε στη Νυρεμβέργη. Τέλος, το 1604 ή 1606 ξαναβρίσκουμε τον Αθανάσιο στο Tchernigov, κοντά
στα ρωσικά σύνορα.
Δεν ξέρουμε πότε ακριβώς, αλλά είναι βέβαιο δτι ο Αθανάσιος επέστρεψε
στην Αχρίδα. Μετά την αποτυχία τού κινήματος τού Διονυσίου τού «Σκυλοσόφου», στο όποιο δεν πήρε μέρος.. ο ’Αθανάσιος πήγε
και πάλι στη Νεάπολη τον ’Ιούνιο τού 1612. Ως το 1615 είχε διάφορες επαφές με τούς Ισπανούς άντιβασιλείς τής Νεάπολης και τής Σικελίας, ιδίως με τούς δούκες de Lemos και De Osuna, και τον Σεπτέμβριο τού 1615 έφυγε
για τη Μάνη, δπου και χάνονται τα ίχνη του.. ’Ίσως να πέθανε εκεί λίγο μετά
την άφιξή του..
-----
------
1600 και 1611- ΕΞΕΓΕΡΣΕΙΣ ΥΠΌ ΤΟΝ ΕΠΊΣΚΟΠΟ ΛΑΡΙΣΗΣ, ΔΙΟΝΎΣΙΟ ΤΟΝ ΦΙΛΌΣΟΦΟ.
------
------
Ο Διονύσιος.. ήταν Ηπειρώτης Βλάχος.. με καταγωγή από την Αβδέλλα Γρεβενών, γεννημένος στην Παραμυθιά γύρω στο 1560.. Έγινε μοναχός μικρός στο Διχούνι Ιωαννίνων.. Αργότερα, στην ηλικία των 15, έφυγε στην Πάδοβα για σπουδές στην Ιατρική, Φιλοσοφία, Φιλολογία, Λογική, Αστρονομία και την Ποίηση.. Λόγω της ευρυμάθειας και της γλωσσομάθειας του, απέκτησε το προσωνύμιο «Φιλόσοφος».. Το 1582 εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Το 1593 χειροτονήθηκε επίσκοπος Λαρίσης..
Το 1600.. αρχικά ήρθε σε συνεννόηση με τον Δούκα της Νεβέρ, απόγονο των Παλαιολόγων.. και με τους αρματωλους.. και άρχισε να οργανώνει εξέγερση των Ελλήνων στην περιοχή των Αγράφων.. Οι Τούρκοι σκότωσαν πολλούς ιερωμένους, όπως τον νεομάρτυρα Σεραφείμ αρχιεπίσκοπο Νεοχωρίου και Φαναριού..
Τότε προδόθηκε και το Πατριαρχείο τον καθαίρεσε..
Ο ίδιος αναγκάστηκε να καταφύγει στην Ιταλία και αργότερα στην Ισπανία.. Εκεί εξακολούθησε να καταστρώνει σχέδια εξεγέρσεως κατά των Τούρκων, αποστέλλοντας στην Πελοπόννησο απεσταλμένους του, για να προσεταιρισθεί τους Μανιάτες. Επίσης, επεδίωξε να κερδίσει την επιρροή του βασιλιά της Ισπανίας και του Πάπα.. Επέστρεψε στην Ελλάδα όπου εγκαταστάθηκε στο μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου μεταξύ Κερασόβου και Ραδοβύζιου στη Θεσπρωτία. Με διδάγματα που είχαν ως επίκεντρο τον διακαή πόθο για την ελευθερία, άρχισε να αφυπνίζει τους πληθυσμούς στρατολογώντας πολεμιστές..
Στενοί του συνεργάτες υπήρξαν οι Ζώτος Τσίριπος, Γεώργιος και Λάμπρος Ντελής. Ένθερμος υποστηρικτής του ήταν ο Δρυινουπόλεως Ματθαίος, ενώ εχθρός του ήταν ο μοναχός Μάξιμος ο Πελοποννήσιος..
Σύντομα στις αρχές του Σεπτεμβρίου του 1611 επαναστάτησαν τα χωριά, 1. 000 χωρικοί έσφαξαν τους Τούρκους και κινήθηκαν προς τα Ιωάννινα τα οποία και κατέλαβαν με επικεφαλής τον Διονύσιο.
Ο Οσμάν πασάς κατάφερε να διώξει εύκολα τους χωρικούς..
Η επανάσταση κατεστάλη, ο Διονύσιος συνελήφθηκε και οι Τούρκοι τον έγδαραν στην πλατεία των Ιωαννίνων, το δέρμα του το γέμισαν με άχυρα και το έστειλαν μαζί με 85 κεφάλια επαναστατών στην Κωνσταντινούπολη.. πού πετάχτηκαν στους σουλτανικούς στάβλους..
Μετά το τέλος της επανάστασης οι Οθωμανοί πραγματοποίησαν καταστροφές και σφαγές.
Ο Μάξιμος ο Πελοποννήσιος στο κείμενό του «Στηλιτευτικόν» αποκάλεσε τον μάρτυρα δεσπότη «σπορέα κακών» και «νέον διάβολον»..
------
-------
1609- ΕΠΑΝΆΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΚΎΠΡΟ
--------
---------
Πιθανόν γύρω στα 1607-1608, ξέσπασε στην Κύπρο μια
μικρή επανάσταση με επικεφαλής τον οπλαρχηγό Βίκτωρα Ζεμπετό.. Το κίνημα αυτό κατεστάλη εύκολα από τούς Τούρκους και ο Ζεμπετός κατέφυγε στην ’Ιταλία. Ά2πό εκεί μάλιστα, συστημένος από τον πάπα, πήγε και
στην 'Ισπανία, για να ζήτηση βοήθεια..
Μέτα είχαμε τις εκκλήσεις τού αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου (1609-1631) προς τον Κάρολο-Εμμανουήλ
τής Σαβοΐας για βοήθεια.. Στις 5 ’Οκτωβρίου τού 1609, ο αρχιεπίσκοπος και οι άλλοι
επίσκοποι και ανώτεροι κληρικοί τού νησιού απευθύνονται και πάλι στον δούκα τής Σαβοΐας. Τού γράφουν για την αφοσίωση των Κυπρίων στο πρόσωπό του, τον παρακαλούν να συνεργασθή με τον Φίλιππο Γ' για την απελευθέρωση τού
νησιού, υπόσχονται να προσφέρουν στον αγώνα 35. 000 μάχιμους άνδρες.. Το γράμμα τους αυτό το στέλνουν με έναν αντιπρόσωπό τους, τον Λουίζο τού Νικολού, πού θα δώση και προφορικά πληροφορίες και θα φέρει και την απάντηση τού δούκα.
Φαίνεται πώς στην αποστολή του αυτή ο Λουΐζος κάτι κατάφερε.. γιατί βλέπουμε ότι δυο χρόνια αργότερα ο Χριστόδουλος τον ξαναστέλνει στην Ιταλία
μαζί με έναν άλλο αντιπρόσωπό του, τον Κωνσταντίνο του Δήμου. Οι δυο αντιπρόσωποι έφεραν μεταφρασμένες στα ιταλικά τις εκκλήσεις των Κυπρίων. Αυτά τα μαθαίνουμε από γράμμα της 6ης ’Απριλίου του 1611 του αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου προς τον κόμη
de Mont-Basilio, ευγενή τής αυλής του δουκάτου τής Σαβοΐας, τον όποιο
και παρακαλεί.. να μεσολάβηση στον δούκα για το αίτημα των Ελλήνων..
Εδώ σταματούν οι επαφές Κυπρίων και Καρόλου-Εμμανουήλ, γιατί ο
τελευταίος είχε στρέψει ήδη τις βλέψεις του προς την ’Αλβανία. Όμως στην Κύπρο οι ελπίδες για βοήθεια από τον οίκο τής Σαβοΐας δεν
έλειψαν εντελώς.. Αυτό τουλάχιστο αποδεικνύεται από το γεγονός ότι τον
Ιούλιο τού 1632, ο Κύπριος ιερομόναχος Θεόκλητος, ηγούμενος τής μονής Είκοσιφοινίσσης στη Μακεδονία και ανεψιός τού αρχιεπισκόπου της Κύπρου,
πού βρισκόταν τότε στο Παρίσι για δουλειές τού μοναστηριού του, γράφει στον
δούκα της Σαβοΐας Βίκτωρα-Άμεδαίο Α', επαναλαμβάνοντας τις γνωστές προηγούμενες εκκλήσεις των συμπατριωτών του...
------
-------
1659- ΕΞΈΓΕΡΣΗ ΧΩΡΊΩΝ ΤΗΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ, ΛΑΚΩΝΙΑΣ, ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΑΝΉ.
-------
--------
Ο Φραντζέσκο Μοροζίνι όταν ανέλαβε την αρχηγία του Ενετικού στόλου, άρχισε να καταστρώνει το σχέδιό του που ήταν η εκτόπιση των Τούρκων από το Αιγαίο προσβάλλοντας διαδοχικά την Μονεμβασία, την Χαλκίδα, πολλούς λιμένες στην Εύβοια και τέλος τα Χανιά (1660)..
Κατά τη διάρκεια αυτού του Πέμπτου Βενετοτουρκικού πολέμου (1659), οι Μανιάτες διαμόρφωσαν σχέδιο συμμαχίας με τους Ενετούς για την απελευθέρωση της Πελοποννήσου.. Στο δεύτερο ήμισυ του Μαρτίου καταλαμβάνεται για λίγο η Καλαμάτα.. Η επανάσταση των Μανιατων κράτησε έως το 1667.. Τελικά ούτε με την βοήθεια των Ενετών τα κατάφεραν.. Το 1670 οι αρχηγοί των Μανιατων, Στεφανοπουλοι και άλλοι Μανιάτες κατέφυγαν στην Κορσική..
----
-----
1684-1688- 6ος ΒΕΝΕΤΟΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΜΟΡΟΖΊΝΙ ΠΆΛΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ.
--------
--------
Με την έναρξη του 6ου Βενετοτουρκικου πόλεμου ο Μοροζίνι πέρασε από τα Επτάνησα (10/6/1684) όπου ο ενθουσιασμός των Επτανησίων ήταν μεγάλος.. Εκφράστηκε δε με σημαντικές προσφορές σε χρήματα και η προσέλευση των Επτανησίων στον ιερό πόλεμο υπέρ ελευθερίας των υποδούλων Ελλήνων, υπήρξε μεγάλη.
Ανδρειωμένα άτομα όπως ο καταδρομέας Ευστάθιος Ρωμανός (Μανέτας) στελέχωσαν τον στρατό του Μοροζίνι.. ο Μανέτας έγινε αρχηγός του καταδρομικού στόλου..
Με τον Μοροζίνι συστρατεύθηκαν οι αρματολοί της Στερεάς Ελλάδος Αγγελής Σουμίλας ή Βλάχος (από τα Ιωάννινα), Μικροχορμόπουλος (από τα Άγραφα) και Πάνος Μειτάνης (από την Κατούνα) και οι τρεις περιφερόντουσαν στην Ακαρνανία πολεμώντας τους Τούρκους. Το στρατιωτικό σώμα των Επτανησίων ανερχόταν σε 2. 000 άνδρες με επικεφαλής τους Μεταξά, Αθ Άνινο, Ιω Κουτουβαλη, Νικ Κουτσό, Βαρβάτη, Μιδάνο, Σταματέλο Καπνίση.. Οι Έλληνες πολέμησαν στην Λευκάδα που υπερασπιζόντουσαν 900 Τούρκοι.. Διακρίθηκε ο Μανέτας και στην επιχείρηση συμμετείχε ο αρχιεπίσκοπος Τιμόθεος Τυπάλδος με 150 ιερείς και μοναχούς..
Μετά από αυτή την επιτυχία.. οι Ακαρνάνες επαναστάτησαν υπό τους Αρματολούς Μειτάνη, Σουμίλα και Χορμόπουλο προς ενίσχυσή τους ο Μοροζίνι έστειλε τον στρατηγό του Στρασόλντι με 500 άνδρες.. Αυτός νίκησε τον Σεφέρ αγά και κατέλαβε το Μεσολόγγι και το Αιτωλικό, αλλά έφυγε λόγω επιδημίας του στρατού του..
Οι επιτυχίες του Μοροζίνι και των Ελλήνων ήταν μεγάλες κατελήφθηκε η Πρέβεζα, ο Κραβασαρά, το Λουτράκι.. Ο Καπουδάν πασάς βγήκε στο Αιγαίο αλλά υποχρεώθηκε να γυρίσει στον Ελλήσποντο.
Ο Ηλίας Μηνιάτης, ξακουστός ιεροκήρυκας του γένους, σπουδαστής τότε στην Βενετία, μιλούσε και ξεσήκωνε Ευρωπαίους και Έλληνες... Ο αρχιερέας της Κορίνθου Ζαχαρίας υπέστη μαρτυρικό θάνατο με την κατηγορία ότι προσκαλούσε τους Ενετούς..
Οι Μανιάτες για μια ακόμα φορά ξεσηκώθηκαν, μετά από παρότρυνση του επισκόπου τους.. Ο Μοροζίνι τους έδωσε υποσχέσεις για βοήθεια και μάλιστα 23/10 με 4/11 του 1684 στην Μάνη υπέγραψαν συμφωνία οι Μανιάτες και από την πλευρά του Μοροζίνι, ο Δοξαράς και ο Μακρής..
Ευθύς αμέσως έστειλε 25 βαρέλια μπαρούτι στην Μάνη και μολύβι.
Ταυτόχρονα ο Μοροζίνι ξεσήκωσε τους Χειμαριώτες, οι οποίοι επιτέθηκαν στον πασά του Δελβινίου που είχε συγκεντρώσει 1500 πεζούς και 500 ιππείς και τον κατενίκησαν στην πόλη Νιβίτσα, έστειλαν μάλιστα πεσκέσι τα κεφάλια των Τούρκων στην Κέρκυρα στους Ενετούς. Έτσι λοιπόν οι Χειμαριώτες παρέμεναν ανεξάρτητοι..
Το Φεβρουάριο του 1685 ο Μοροζίνι συγκέντρωσε τον στρατό του στην Κέρκυρα.. Πλήθος Ελλήνων ήταν στον στρατό του κυρίως Επτανήσιοι..
Ο συνταγματάρχης Δελλαδέτσιμα με 400 Επτανήσιους καταδίωξε τους Τούρκους στο Ξηρόμερο.
Ο Ισμαήλ πασάς επιτέθηκε στην Μάνη με 10. 000 άνδρες και έκαψε μερικά χωριά, οι Μανιάτες όμως σε αποφασιστική μάχη σκότωσαν 1800 και ζήτησαν βοήθεια από τον Μοροζίνι ο οποίος τους έστειλε 4 πλοία με τους Μάκρη και Δοξαρά..
Στην Κορώνη που αποφάσισε να εκπορθήσει ο Μοροζίνι, συμμετείχαν και οι Έλληνες, διοικητής των Σκλαβούνων ήταν ο Πέτρος Κεκλίνας και πολλοί Πελοποννήσιοι (1500 περίπου μαχητές). Διακρίθηκε και ο Ζακυνθινός Παύλος Μακρής..
Μετά την κατάληψη της Κορώνης οι Μανιάτες πολιόρκησαν το κάστρο της Ζαρτάνας.. ο Χασάν αγάς υπέγραψε παράδοση του φρουρίου.. Ο αγάς μάλιστα ζήτησε άσυλο από τον Μοροζίνι και πήγε οικογενειακώς στην Βενετία. Οι Μανιάτες κατέλαβαν την Καλαμάτα.. Μετά στράφηκαν στο Οίτυλο και επιτέθηκαν υπό την αρχηγία του Πέτρου Ιατράκου..
Δεν θα πρέπει να παραγνωρίσουμε την τεράστια συμβολή των Αρματολών Σουμίλα, Μειντάνη, Λιβίνη και Χορμόπουλου που πολεμούσαν στην Στερεά Ελλάδα και νίκησαν τους Τούρκους στο χωριό Γόλιανη.. Ο Λιβίνης μάλιστα σκοτώθηκε στην Αράχωβα και για τον θάνατό του έχει διασωθεί και δημοτικό τραγούδι..
Το Μάρτιο του 1686 ο σερασκέρης της Πελοποννήσου με 10. 000 στρατό και 2. 500 ιππείς χτύπησε τους λιγοστούς Μανιάτες στο Κεφάλα...
Στο Οίτυλο όμως συγκεντρώθηκαν 4. 500 υπό την αρχηγία Στορφ Αλσενάγου και 2. 000 Μανιάτες και έτρεψαν σε φυγή τον Σερασκέρη.. Κατελήφθηκαν το Ναβαρίνο και η Μεθώνη..
η Κυπαρισία, το Ναύπλιο, το Άργος και άλλες πόλεις..
Οι Έλληνες ορκιζόντουσαν πίστη στην Δημοκρατία για να αποτινάξουν τον Οθωμανικό ζυγό... Ο Σουλτάνος ζήταγε να εκκενωθεί από τους Τούρκους η Πελοπόννησος.
Οι Ενετοί καταλαμβάνουν την Πάτρα, το Χλουμούτσι, το Ρίο, το Αντίρριο, την Ναύπακτο και την Κόρινθο. Η γερουσία απονέμει στον Μοροζίνι το επώνυμο «Πελοποννησιακός».
Παντού οι Έλληνες ξεσηκώνονται.. Ονόματα όπως Σπαθόγιαννος, Βαλαωρίτης, Κουρμάς, Σπανός, Φιλόθεος Σαλώνων, Ιερόθεος Θηβών, Μακάριος Λαρίσης, Αμβρόσιος Ευβοίας λάμπουν και τιμημένα εκπροσωπούν το γένος των Ελλήνων στην πολεμική προσπάθεια..
Οι Μανιάτες καταλαμβάνουν την Καρύταινα. Ο Μυστράς και τα Βαρδούνια παραδίδονται, η Μονεμβασία πολιορκείται..
Όπως και η Αθήνα.. Ο Μοροζίνι με το πυροβολικό του καταστρέφει μέρος του Παρθενώνα.. Εδώ θα πρέπει να παραδεχθούμε ότι:
Όποια ζημιά έγινε στον Παρθενώνα έγινε από τους Δυτικούς και όχι από τους Τούρκους..
Μοροζίνι και Ελγίν υπήρξαν οι καταστροφείς αυτού του μνημείου..
Η Ενετική γερουσία οργανώνει το βασίλειο του Μορέως (Regno della Morea). Ο Μοροζίνι εν τω μεταξύ έγινε Δόγης της Βενετιάς..
Στην Εύβοια οι επαναστατημένοι Έλληνες με οπλαρχηγό τον Νικόλαο Καραστινό πολιορκούν την Κάρυστο (Castel Rosso).. ενώ ο καταδρομέας Μανέτας με νησιώτες στην Βοιωτία ρημάζει τους Τούρκους.
Ο Σουλτάνος περίτρομος από τους θριάμβους των Ενετών και Ελλήνων στέλνει πρεσβευτές και συζήτησαν για ειρήνη.. Προβλήθηκαν όμως υπερβολικές αξιώσεις από τα Ευρωπαϊκά κράτη και ο Σουλτάνος αναγκάστηκε να συνεχίσει τον πόλεμο.
Από αυτή την υπόθεση τι έμαθαν οι Τούρκοι, ότι οι νίκες των Ενετών οφειλόντουσαν στην συμμετοχή των Ελλήνων Και γιαυτό ο σουλτάνος ζήτησε ήρεμη συμπεριφορά και παραχωρήσεις για να προσεγγίσουν τους Έλληνες, με στόχο να τους ξεσηκώσουν κατά των Ενετών.. Απελευθέρωσαν τον πειρατή Λιβεράκη Γερακάρη, που κρατούσαν επί επτά χρόνια στις φυλακές του Ναυστάθμου (Μπάνιο) και τον αναγόρευσαν ηγεμόνα της Μάνης. Ο Γερακάρης κινούμενος προδοτικά.. κατέβηκε στην Πελοπόννησο δια ξηράς με 5. 000 Τούρκους.. Ο Δόγης Μοροζίνης γέρος πια λίγα πράγματα μπορεί να κάνει... Και αυτή η φιλόδοξη και γενικευμένη Ελληνική εξέγερση λήγει άδοξα..
-------
-------
1696-1699: ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΉ ΑΠΌΠΕΙΡΑ ΑΠΌ ΤΟΝ ΓΕΡΑΚΆΡΗ.
-------
--------
Ο πόλεμος συνεχίστηκε όμως με κυρίαρχη μορφή τον Γερακάρη..
Μαζί με τον νέο σερασκέρη Ιμπραήμ πασά, κίνησε ξανά κατά της Πελοποννήσου.. Επιτέθηκε ενάντια στο ελληνικό σώμα υπό τον Λάσκαρη και τον Μορό και αφού τους νίκησε, προέλασε στην Πελοπόννησο..
Τον Γερακάρη προσπαθούν να προσεταιριστούν οι Ενετοί.. Έχει και επαφές με τους Λάμπρο, Παναγιώτη Δοξαρά και τον ηγούμενο της Μονής Παναγίας Βαρνάκοβας, Ιάκωβο τον έπεισαν να αλλάξει τελικά πλευρά..
Η στάση του Γερακάρη όμως, κίνησε τις υποψίες των Τούρκων, που προσπάθησαν να τον δολοφονήσουν δηλητηριάζοντας τον.. Αφού κατάλαβε το δόλο, έφυγε και επιβιβάστηκε σε Ενετικά καράβια. Εκεί έλαβε τον τίτλο του «τοπάρχη της Ρούμελης» και ονομάσθηκε «ιππότης του Αγίου Μάρκου»..
Ακολούθως αυτός εκστρατεύει με το μέρος των Ελλήνων και Ενετών στα Σάλωνα, λεηλατεί την Άρτα..
Όμως ο δεκαπενταετής αυτός πόλεμος κλείνει με την ειρήνη στο Καρλοβιτς (23/10/1698), με την μεσολάβηση της Αγγλίας και της Ολλανδίας.. Σε 36 συνεδριάσεις αποφάσισαν ειρήνη.. η Αυστρία πήρε την Τρανσυλβανία, οι Πολωνοί το Καμινιέκ (σημερινής Ουκρανίας).. οι Ενετοί την Πελοπόννησο, Αίγινα και Λευκάδα.
Και οι Έλληνες τι πήραν για την συμμετοχή τους;
Αίμα μόνο και στάχτες..
-------
-------
1705- ΣΤΗΝ ΗΜΑΘΊΑ ΑΠΌ ΤΟΝ ΖΉΣΗ ΚΑΡΑΔΗΜΟ.
--------
--------
Στην Νάουσα παρουσιάστηκε κατά τις αρχές Απριλίου 1705 ο σιλιχτάρ (αξιωματικός των ιππέων της φρουράς του σουλτάνου) Αχμέτ Τσελεμπή με την εντολή να στρατολογήσει από την περιοχή αυτή 50 νέους γενιτσάρους.. Όταν όμως δήλωσε τον σκοπό της άφιξής του, οι Ναουσαίοι, με επικεφαλής τον αρματολό του τόπου Ζήση Καραδήμο και τούς δυο γιους του Βασίλη και Δημήτρη, ξεσηκώθηκαν εναντίον του φωνάζοντας «εμείς δεν παραδίνουμε τούς γιους μας στους μουσουλμάνους» και σκότωσαν τον σιλιχτάρ και τούς δυο μουσουλμάνους συνοδούς του.. Κατόπιν σχημάτισαν ένα σώμα με περισσότερους από 100 άνδρες, ύψωσαν την σημαία της ανταρσίας και βγήκαν στα βουνά και τις πεδιάδες των περιοχών Βέροιας και Νάουσας..
Μετά από αυτό, οι Τούρκοι σχημάτισαν ένοπλο σώμα από 1000 μουσουλμάνους που καταδίωξαν τους επαναστάτες και στα μέσα Ιουνίου τους περικύκλωσαν στα στενά της Αραπίτσας κοντά στη Νάουσα.. Στη μάχη που έγινε σκοτώθηκε ο Ζήσης Καραδήμος, ενώ οι γιοί του και άλλοι συνελήφθησαν και σκοτώθηκαν μέσα στη Βέροια..
-------
--------
1716- ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΉ ΔΡΆΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΖΆΝΗ, ΒΟΐΟ, ΕΟΡΔΑΊΑ, ΚΙΛΚΙΣ ΑΠΌ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΊΤΗ ΖΩΣΙΜΑ ΡΟΥΣΗ.
------
-------
Ο Ζωσιμάς Ρούσης.. Αρχιεπίσκοπος Αχρίδος και Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης (1686-1746.. 60 χρόνια Μητροπολίτης) υπήρξε μία δυναμική προσωπικότητα απ’ τη Σιάτιστα.. Ο Δυτικομακεδόνας Ιεράρχης ξεκίνησε τις πρώτες συνεννοήσεις με τους Αυστριακούς για απελευθέρωση της Βόρειας Ελλάδας, τον Απρίλιο του 1716.. Τότε έστειλε στο αυστριακό στρατόπεδο έγγραφα μηνύματα με τον έμπορο Ιωάννη Γκιπρόπουλο, με τα οποία διαβεβαίωνε τους Αψβούργους, ότι οι συμπατριώτες του Μακεδόνες ήταν αποφασισμένοι να επαναστατήσουν εναντίον των Τούρκων, αρκεί να εμφανιζόταν στη Μακεδονία ο Χριστιανικός στρατός..
Με τα ίδια έγγραφα ο Ζωσιμάς απαιτούσε επίσης απ’ τους Αυστριακούς να δώσουν προκαταβολικά έγγραφες εγγυήσεις, ότι θα σεβασθούν την Ορθοδοξία.. Αυτός ο όρος έμπαινε για πρώτη φορά απ’ τους Έλληνες σε διαπραγματεύσεις με τις Δυτικές Καθολικές δυνάμεις.. Τούτο οφείλεται, κατά τους μελετητές, στην τότε δυναμική εμφάνιση του Ορθόδοξου ρωσικού παράγοντα στη Βαλκανική..
Ο παραλήπτης των εγγράφων του Ζωσιμά, πρίγκιπας Ευγένιος της Σαβοΐας, έδωσε στους Έλληνες τις ζητούμενες εγγυήσεις, οι οποίες όμως δεν απέκτησαν ουσιαστικό αντίκρισμα επειδή, κατά τον Ιούνιο του 1718, η Αυστρία υπόγραψε με τους Οθωμανούς τη γνωστή συνθήκη ειρήνης του Πασάροβιτς..
Ο Ζωσιμάς, παρ’ όλη τη στεναχώρια του από την κοροϊδία δεν αποθαρρύνθηκε. Έτσι, είκοσι χρόνια αργότερα, το Δεκέμβριο του 1736, διαβλέποντας την επερχόμενη νέα αυστροτουρκική σύρραξη (1736 / 7 – 1739) ξαναέστειλε στους Αυστριακούς μυστικά έγγραφα, αυτήν τη φορά με τον πρώην Μητροπολίτη Παλαιών Πατρών Παΐσιο Β΄, στα οποία εμπεριέχονταν οι παλιές του προτάσεις με τους ίδιους όρους.. Όμως και η δεύτερη πρωτοβουλία του Ιεράρχη Ζωσιμά, που έτυχε να είναι η τελευταία προσφυγή των υπόδουλων Ελλήνων προς τις Δυτικές Καθολικές Δυνάμεις, δεν βρήκε δυστυχώς ανταπόκριση απ’ τους Αυστριακούς..
-------
------
1717- ΣΤΗΝ ΑΚΑΡΝΑΝΊΑ ΑΠΌ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΚΑΙ ΓΑΚΗ.
-------
-------
Στην Ακαρνανία το 1717 έγινε εξέγερση από τους Θυμιο Τσεκουρα και Θυμιο Γακη..
Δεν ήταν καλά προετοιμασμένοι όμως και προδόθηκαν..
Κατέφυγαν στα βουνά των Αγράφων..
------
-------
1766-1770: ΤΑ ΟΡΛΩΦΙΚΑ
--------
--------
Το σχέδιο για την επέμβαση των ρωσικών ναυτικών δυνάμεων στην Ελλάδα υπέβαλαν στην αυτοκράτειρα της Ρωσίας Αικατερίνη Β΄ οι ευνοούμενοι και συνεργάτες της, αδελφοί Γκριγκόρι, Αλεξέι και Φιοντόρ Ορλώφ..
Σύνδεσμοι των Ορλώφ στην Ελλάδα ήταν ο Γεώργιος Παπαζώλης, ο Εμμανουήλ Σάρρος, ο αρχιμανδρίτης Αδαμόπουλος κ. α..
Πριν αρχίσουν ωστόσο οι επιχειρήσεις, οι δύο αδελφοί Ορλώφ εγκαταστάθηκαν κρυφά στη Βενετία και άρχισαν συνεννοήσεις με τους Έλληνες που ζούσαν στην ιταλική πόλη και τους πράκτορες τους, οι οποίοι πηγαινοέρχονταν στην Ήπειρο, στη Μακεδονία και στην Πελοπόννησο..
Στην Πελοπόννησο ο Παπαζώλης βρήκε αρκετή ανταπόκριση, με εξαίρεση τη Μάνη όπου αρχικά αντιμετώπισε δυσπιστία. Στην Καλαμάτα συνεργάστηκε με τον Παναγιώτη Μπενάκη, πλούσιο γαιοκτήμονα και έμπορο..
Μέσα σε ενθουσιασμό και χωρίς ψυχραιμία.. οι παριστάμενοι υπέγραψαν έγγραφο με το οποίο υπόσχονταν να εξεγείρουν πάνω από 100. 000 Έλληνες μόλις θα εμφανίζονταν τα ρωσικά πλοία στις ακτές του Μοριά..
Οι Μανιάτες, παρ' ο, τι δεν εμπιστεύονταν τον Παπαζώλη.. υποσχέθηκαν ότι θα βοηθούσαν τους Ρώσους.. με τον όρο ότι οι ρωσικές δυνάμεις δεν θα ήταν λιγότερες από 10. 000 άνδρες.
Οι Αλέξιος και Θεόδωρος Ορλώφ αναχώρησαν το 1768 από τη Ρωσία και έφτασαν στη Βενετία όπου συνεργάστηκαν με τον Πανό Μαρουτσή, Ηπειρωτη έμπορο και ευεργέτη, καθώς και με τον Ζακυνθινό κόμη Μοτζενίγο.. Ο τελευταίος τους εφοδίασε με χάρτες και στρατιωτικές πληροφορίες για τις δυνάμεις των Τούρκων στην Πελοπόννησο και αλλού..
Στη Βενετία, όπου έφτασε και ο Παπαζώλης, καταστρώνονταν στρατηγικά σχέδια και στρατολογούνταν εθελοντές. Όμως οι κινήσεις τους έγιναν αντιληπτές από τις ενετικές αρχές και αναγκάστηκαν να φύγουν και να εγκατασταθούν στη Γένοβα όπου αγόρασαν ένα πλοίο με 20 πυροβόλα όπλα..
Μέτα έφυγαν και από εκεί και πήγαν στην Τοσκάνη..
Όταν εξερράγη ο ρωσοτουρκικός πόλεμος στις 30 Σεπτεμβρίου 1768, η Αικατερίνη Β’ επεχείρησε να εξεγείρει τους χριστιανούς των Βαλκανίων δίνοντας στον πόλεμο το χαρακτήρα σταυροφορίας κατά του ισλαμισμού.. Οι Έλληνες νόμισαν ότι πλησίαζε το τέλος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και η ανασύσταση της Βυζαντινής.. Περισσότερο ενθουσιώδεις ήταν οι Έλληνες κληρικοί, ανώτεροι και κατώτεροι..
Έντονες επαναστατικές προετοιμασίες γίνονταν στην Πελοπόννησο από τους προκρίτους..
Στην Ηλεία ο Ζαΐμης με δικές του δαπάνες συγκέντρωσε μεγάλες ποσότητες τροφίμων. Ο Μπενάκης συγκέντρωσε σώμα από 400 μισθοφόρους και ανάλογες ενέργειες έκανε ο Μαυρομιχάλης στη Μάνη.
Παράλληλα, κληρικοί και πρόκριτοι ανέλαβαν έντονη εκστρατεία για την τόνωση του φρονήματος του πληθυσμού.
Φαίνεται όμως ότι αυτές οι ενέργειες είχαν έλθει εις γνώση των τουρκικών αρχών..
Ταυτόχρονα, σε ρωσικά ναυπηγεία ετοιμάζονταν πλοία. Κατά τα μέσα του 1769 ανεχώρησε η πρώτη μοίρα του Στόλου από την Κροστάνδη υπό την ηγεσία του ναυάρχου Σπυριδώφ, αλλά με ουσιαστικό διοικητή των Άγγλο ναύαρχο Greyg..
Η έντονα διάχυτη προσδοκία που υπήρχε σχετικά με την έλευση των Ρώσων.. εκαλλιεργείτο από προφητείες και χρησμούς.. Η Ρωσία παρουσιαζόταν ως προστάτης και λυτρωτής των Ορθοδόξων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας..
Οι χρησμοί του Αγαθάγγελου αναφέρονταν στο «ξανθό γένος».. ότι έμελλε να ελευθερώσει τους υπόδουλους Έλληνες από τον οθωμανικό ζυγό..
Εξ άλλου, από το 1753 ο ευεργέτης Ι. Πρίγκος που ζούσε τότε στο Άμστερνταμ αποκαλούσε τη Ρωσία «κοινή των ορθοδόξων μητέρα και μόνη ελπίδα και καταφυγή του δυστυχούς μας γένους»..
Λίγο αργότερα ξεκίνησε από τη Βαλτική δεύτερη ρωσική μοίρα, με διοικητή τον Σκοτσέζο Έλφινστον..
και στις αρχές Ιουνίου, αναχώρησε για το Αιγαίο και τρίτη ρωσική δύναμη, με διοικητή τον Δανό υποναύαρχο Αρφ.
Ο Φιόντορ Ορλώφ έσπευσε να συναντήσει το μεγαλύτερο τμήμα του ρωσικού στόλου στην Μαόν της Μινόρκας, απέσπασε ένα πολεμικό και με τρία ακόμη πλοία, τα οποία είχε εξοπλίσει στο Λιβόρνο, έφτασε στις 17 Φεβρουαρίου 1770 στο Οίτυλο
της Μάνης και κήρυξε την επανάσταση..
Οι επαναστάτες συγκρότησαν αμέσως δύο λεγεώνες (συνολικά περίπου 1. 450 άνδρες) και την 1 Μαρτίου άρχισε η πολιορκία της Κορώνης..
Μανιάτες και Ρώσοι κυρίευσαν τον Μύστρα, όπου και σχηματίσθηκε ο πρώτος πυρήνας ελληνικής προσωρινής κυβέρνησης με επικεφαλής τον Αντώνιο Ψαρρό..
Ύστερα από την επιτυχία αυτή, η εξέγερση γενικεύτηκε σε πολλές επαρχίες της Πελοποννήσου (Κορινθία, Αργολίδα, Κυπαρισσία, Αχαϊα), αλλά και σε άλλες ελληνικές περιοχές (στην Κρήτη με τον Δασκαλογιάννη, στη Ήπειρο με τους Χειμαριώτες, στο Μεσολόγγι με τον Αναστάσιο Παλαμά)..
Η τελική κρίσιμη αναμέτρηση των αντιπάλων έληξε με την ήττα των Ελληνικών στρατευμάτων στην πολιορκία της Τριπολιτσάς (29 Μαρτίου 1770)..
όπου στο μεταξύ είχαν καταφθάσει ισχυρές δυνάμεις Τουρκαλβανών.. επιδιδόμενοι σε φοβερές σφαγές και λεηλασίες..
Την αποτυχία της Τριπολιτσάς αντιστάθμισε για λίγο η κατάληψη του Ναυαρίνου από τους Ρώσους (10 Απριλίου) και η άφιξη του Αλεξέι Ορλώφ.. Αλλά η αποτυχία των επαναστατών στο στενό του Ριζόμυλου, στον Μελίπυργο και κυρίως στην Μεθώνη οδήγησε σε άδοξο τέλος την επιχείρηση των Ορλώφ και των Ελλήνων της Πελοποννήσου, και το Ναυαρίνο εγκαταλείφθηκε στις 26 Μαρτίου 1770..
Οι Ορλωφ πέτυχαν μεγάλη νίκη στη ναυμαχία του Τσεσμέ (4 Ιουλίου 1770), μεταξύ Χίου και μικρασιατικών παράλιων, η οποία αποτέλεσε μία από τις σοβαρότερες ναυτικές καταστροφές της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.. Ωστόσο, οι Ορλώφ δεν κατόρθωσαν να περάσουν τα Δαρδανέλια, όπου στο μεταξύ ο βαρόνος Ντε Τοτ και οι Γάλλοι σύμμαχοι των Τούρκων είχαν οργανώσει την άμυνα και είχαν κατασκευάσει ισχυρά οχυρωματικά έργα.. Κατόπιν τούτου εγκαταστάθηκαν στο λιμάνι της Νάουσας στην Πάρο, όπου έμειναν άπρακτοι έως την υπογραφή της συνθήκης Κιουτσούκ-Καϊναρτζή (1774) η οποία αποκαθιστούσε την ειρήνη στο Αιγαίο εις ωφελος των Τούρκων..
Αμέσως μετά την αποχώρηση των Ρώσων, μέλη της οθωμανικής κυβέρνησης πρότειναν τη γενική σφαγή των Ελλήνων..
Όλοι συμφώνησαν εκτός από τον αρχιναύαρχο Χασάν Τζεζαϊρλή, ο οποίος κατόρθωσε τελικά να επιβάλει την άποψή του με το επιχείρημα: "Εάν φονευθώσιν όλοι οι Έλληνες, ποίος θα πληρώνη το χαράτσι;"
-----
------
1771-ΕΞΈΓΕΡΣΗ ΣΤΑ ΣΦΑΚΙΆ ΑΠΌ ΤΟΝ ΔΑΣΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ
--------
---------
Ο Ιωάννης Βλάχος ή Δασκαλογιάννης.. γεννήθηκε στην Ανώπολη Σφακίων, πιθανόν το 1725. Ο έμπορος πατέρας μπόρεσε να τον στείλει για σπουδές στο εξωτερικό. Γι' αυτό ο Ιωάννης Βλάχος, ως μορφωμένος, απέκτησε το προσωνύμιο Δασκαλογιάννης.
Τον Φεβρουάριο του 1770, μετά την άφιξη ρωσικών δυνάμεων στη Μάνη, ο Δασκαλογιάννης, που είχε στο μεταξύ συνδεθεί με τους Ορλώφ, έστειλε εκεί μερικές εκατοντάδες Σφακιανούς για βοηθήσουν τους επαναστάτες της Πελοποννήσου..
Λίγο αργότερα, την άνοιξη της ίδιας χρονιάς, ξέσπασε και στα Σφακιά εξέγερση υπό την ηγεσία του Δασκαλογιαννη..
Τον Απρίλιο του 1770, και αφού προηγουμένως είχαν συγκεντρώσει τρόφιμα και πολεμοφόδια και είχαν οχυρώσει καίρια περάσματα στα βουνά, οι Σφακιανοί έδιωξαν τον εισπράκτορα, που πήγε να εισπράξει τον κεφαλικό φόρο. Στη συνέχεια επιτέθηκαν και σκότωσαν αρκετούς Οθωμανούς που ζούσαν στα πεδινά.. αναγκάζοντας τους υπόλοιπους να ζητήσουν καταφύγιο σε κοντινά φρούρια.
Αυτή η πρώτη επίθεση κατά των μουσουλμάνων της Κρήτης έγινε το Πάσχα του 1770..
Τότε οι πασάδες της Κρήτης, ύστερα από εντολή του σουλτάνου, οργάνωσαν στρατιωτική δύναμη 15. 000 ανδρών.. Οι Οθωμανοί κατάφεραν με τη βοήθεια του πυροβολικού να καταλάβουν καίρια σημεία που κατείχαν οι επαναστάτες και μερικά χωριά, στα οποία προέβησαν σε σφαγές και λεηλασίες..
Τότε οι επαναστάτες με τον Δασκαλογιάννη κατέφυγαν στα βουνά.. και άρχισαν τον κλεφτοπόλεμο.
Αυτό συνεχίστηκε μέχρι το χειμώνα οπότε η κατάσταση έγινε πολύ δύσκολη και για τις δύο πλευρές.. Έτσι τον Μάρτιο του 1771 οι Σφακιανοί πρότειναν να σταματήσουν οι συγκρούσεις με την προϋπόθεση ότι θα τους δινόταν αμνηστία..
Η οθωμανική πλευρά δέχθηκε να χορηγήσει αμνηστία αλλά με τους εξής όρους: Να καταβάλλεται πλέον ο κεφαλικός φόρος «κατά κεφαλήν» και όχι όπως μέχρι τότε «κατ' αποκοπήν», να απελευθερωθούν οι Οθωμανοί αιχμάλωτοι και να μην χορηγούν πλέον οι Σφακιανοί τρόφιμα στα πολεμικά σκάφη που έπλεαν γύρω από την Κρήτη. Επίσης επέβαλαν απαγορεύσεις σχετικά με την ενδυμασία των Σφακιανών, την ανέγερση νέων εκκλησιών και πύργων και αφαίρεσαν τη δικαστική εξουσία από τους κοινοτικούς άρχοντες. Κυρίως όμως απαίτησαν να παραδοθούν για να τιμωρηθούν οι πρωταίτιοι της εξέγερσης..
Έτσι ο Δασκαλογιάννης παραδόθηκε μαζί με συντρόφους του στους Οθωμανούς στον Χάνδακα και φυλακίστηκε.. Λέγεται ότι ο Δασκαλογιάννης παραδόθηκε αφού έλαβε γράμμα από τον αδελφό του, που είχε συλληφθεί από τους Οθωμανούς, στο οποίο τον διαβεβαίωνε για τις προθέσεις του πασά και του έλεγε ότι έπρεπε να πάει στον Χάνδακα. Στις 17 Ιουνίου του 1771 ο Δασκαλογιάννης ή γδάρθηκε ζωντανός ή κρεμάστηκε.. Μαζί του εκτελέστηκαν και πολλοί σύντροφοί του..
Προς τιμήν του Δασκαλογιάννη έχει δοθεί το όνομά του στο Αεροδρόμιο των Χανίων.. Ο θρυλικός επαναστάτης ενέπνευσε και τον Ν. Καζαντζάκη. Οι αναφορές στον «Καπετάν-Μιχάλη» είναι έμμεσες αλλά ουσιαστικές..
--------
---------
1788-1792: ΕΞΈΓΕΡΣΗ ΑΠΌ ΤΟΥΣ ΛΑΜΠΡΌ ΚΑΤΣΏΝΗ ΚΑΙ ΑΝΔΡΈΑ ΑΝΔΡΟΎΤΣΟ.
---------
---------
Ο Λάμπρος Κατσώνης γεννήθηκε στη Λιβαδειά και σε νεαρή ηλικία έλαβε μέρος στα Ορλωφικά.. Το 1774 κατατάχθηκε ως αξιωματικός στο ελληνικό τάγμα του Ρωσικού στρατού, όπου ανήλθε μέχρι τον βαθμό του λοχαγού..
Με την έναρξη του Ρωσοτουρκικού πολέμου, το 1787, πήγε στη Τεργέστη, όπου παρέλαβε από τους εκεί Έλληνες ομογενείς μερικά πλοία με τα οποία ξεκίνησε τις επιθέσεις κατά των Τουρκικών στο Ιόνιο Πέλαγος..
Ακολούθως και στο Αιγαίο, όπου στις 31 Αυγούστου του 1788 στην
Κάρπαθο νίκησε τον τουρκικό στόλο. Για τη νίκη του αυτή προήχθη σε υποχιλίαρχο ενώ ο στόλος του ονομάστηκε «στόλος της Ρωσικής αυτοκρατορίας».. Το 1790 συγκρούστηκε για μια ακόμη φορά με τον Τουρκικό στόλο, στη ναυμαχία της Άνδρου, αλλά ηττήθηκε.. Κατέφυγε στα Κύθηρα, όπου η αυτοκράτειρα Αικατερίνη Β΄ τον προήγαγε σε χιλίαρχο και τον διέταξε να συντονίσει τη δράση του με τον Ρωσικό Αυτοκρατορικό στόλο στη Μεσόγειο. Κατάφερε να συγκεντρώσει στην Ιθάκη 24 πλοία..
Όμως πριν αναχωρήσει.. Ρωσία και Τουρκιά έκαναν ανακωχή στις 11 Αυγούστου του 1791.. Διεταχθη να αναστείλει κάθε δραστηριότητα..
Αρνούμενος να υπακούσει στις διαταγές των ανωτέρων του κατέφυγε στη Μάνη, όπου άρχισε να οργανώνει επαναστατικό κίνημα..
Τότε, τον Μάιο του 1792, εξέδωσε το μανιφέστο "Φανέρωσις του εξοχότατου χιλιάρχου και ιππέος Λάμπρου Κατσώνη", με το οποίο διαμαρτυρόταν για την ρωσοτουρκική ειρήνη.. κατηγορώντας τη ρωσική πολιτική, η οποία είχε αγνοήσει τους Έλληνες.. Συνέπεια αυτού ήταν η Μεγάλη Αικατερίνη να του αφαιρέσει τον βαθμό και να του απαγορεύσει να κάνει χρήση της ρωσικής σημαίας.
Ο Λ. Κατσώνης κατέπλευσε στο Πόρτο Κάγιο, του οποίου το λιμάνι άρχισε να οχυρώνει μαζί με τον Ανδρούτσο..
Ο Ο Ανδρέας Ανδρούτσος ή Βερούσης ήταν ο πατέρας του Οδυσσέα Ανδρούτσου από τις Λιβανάτες Λοκρίδας.. Τον έλεγαν "Το λιοντάρι της Ρούμελης"..
Γεννήθηκε το έτος 1740 ή 1750. Ήταν αρχικλέφτης, αλλά και πειρατής συνεργάτης του Λάμπρου Κατσώνη τις περιόδους 1770-1792 του Ρωσσοτουρκικού Πολέμου..
Όμως η Γαλλία, φοβούμενη για τα εμπορικά της συμφέροντα, αφού από την περιοχή περνούσαν αρκετά γαλλικά εμπορικά πλοία με τη συνεργασία των Τούρκων.. επιτέθηκαν κατά του στόλου του Κατσώνη τον Ιούνιο του 1792.
Μετά από τρεις μέρες αντίσταση ηττήθηκε..
Με προτροπή του Ηγεμόνα της Μάνης Τζανέτου Γρηγοράκη απέπλευσε για την Ιθάκη, όπου μέσω Πάργας στη συνέχεια επέστρεψε στη Ρωσία και συγκεκριμένα στην Αγία Πετρούπολη, όπου εγκαταστάθηκε μόνιμα με την οικογένεια του..
Εκεί αν και δεν έτυχε εκ μέρους της Αυτοκράτειρας καλής υποδοχής.. τελικώς τον συγχώρησε για την ανυπακοή του..
Από το 1798 είχε εγκατασταθεί στην Κριμαία, σε κτήμα που του δώρισε η αυτοκράτειρα Αικατερίνη Β΄ έκτασης 22. 000 εκταρίων, το οποίο και ονόμασε Λιβαδειά..
Δολοφονήθηκε το 1805 στην Κριμαία. Ο Λάμπρος Κατσώνης ήταν πνευματικός πατέρας του Οδυσσέα Ανδρούτσου..
--------
--------
1806-1807: ΕΞΈΓΕΡΣΗ ΑΠΌ ΤΟΥΣ Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΏΝΗ, ΝΙΚΟΤΣΑΡΑ, ΛΑΖΑΙΟΥΣ, ΓΙΆΝΝΗ ΣΤΑΘΑ.
---------
---------
Στις τελευταίες εξεγέρσεις πριν την οριστική και σωτηρία του 1821.. με συγκίνηση συναντώ τους συμπατριώτες μου Ελασσονιτες καπεταναίους.. τα λιοντάρια του Ολύμπου.. τον Νικοτσαρα και τους αδελφούς Λαζαιους..
Ο Νίκος Τσαρας (Νικοτσάρας).. γεννήθηκε το 1774 στο χωριό Γιαννωτά της Ελασσονας.. Πατέρας του ήταν ο κλεφταρματολός Πάνος Τσάρας.. Σε ηλικία 18 χρονών, μετά τη δολοφονία του πατέρα του, κατέφυγε στην φιλική προς την οικογένεια του φατρία των Λαζαίων.. Μαζί με τον αδερφό του Κώστα και με τη βοήθεια τους έγινε αρχηγός του αρματολικιού στο Βλαχολίβαδο (Λιβάδι Ελασσονας) και διακρίθηκε για τη φιλοτιμία του, την αφιλοχρηματία του.. Ήταν σωματώδης..
Οι Λαζαίοι (Τολιος και Δήμος Λάζος) ήταν οικογένεια κλεφτών και
αρματολών από την Ελασσόνα.. η οποία έδρασε στην ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου αλλά και στη θάλασσα, πριν από την Επανάσταση του 1821.. Ήταν φημισμένοι για τη γενναιότητα και την καλοσύνη τους..
Από τους Λαζαιους καταγόταν και ο σπουδαίος ήρωας από το Λιβάδι Ελασσονας, Γεωργάκης Ολύμπιος..
Το όνομά τους φέρει ο Πολιτιστικός Σύλλογος της Κάτω Μηλιάς Πιερίας..
Ο Νικοτσάρας ξεσήκωσε την περιοχή του Ολύμπου, κατά τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου τη περίοδο 1792 με 1794..
Είχε επαφές και με τον Λάμπρο Κατσώνη, για παράλληλα χτυπήματα από στεριά και θάλασσα στην ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου και της Μακεδονίας. Όταν οι Ρώσοι με τους Οθωμανούς έκλεισαν ειρήνη, ο Αλή πασάς κατεδίωξε τους κλέφτες που συνεργάστηκαν μαζί τους.. Έτσι ο Νικοτσάρας με τους συνεργάτες του, τους Λαζαίους, τον Βέργο και τον Χαρίση, κατέφυγε στις Σποράδες και έκανε πειρατικές επιδρομές στα παράλια για να αποδυναμώσει τον Αλή πασά..
Ο Νικοτσάρας παρέμεινε πειρατής μέχρι το 1801 όποτε και ο Αλή πασάς του ξαναπαρέδωσε το αρματολίκι στο Βλαχολίβαδο, αλλά οι σχέσεις τους αργότερα οδηγήθηκαν πάλι σε ρήξη..
Το 1802 έλαβε μέρος στην Επανάσταση της Σερβίας με δύναμη 550 ανδρών.. Το 1804 δολοφόνησε έναν αξιωματούχο του πασά και ξεκίνησε πάλι να πολεμά τους προύχοντες και τους Οθωμανούς του Ολύμπου..
Όταν τον επικήρυξαν εκείνος κατέφυγε στην Ύδρα, όπου ο Λάζαρος Κουντουριώτης, του απένειμε την υπηκοότητα της νεοϊδρυθείσας, Ιονίου Πολιτείας..
Τον Ιούνιο του 1807, και ενώ είχε ξεσπάσει ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος, ο Ρώσος ναύαρχος Δημήτριος Σινιάβιν τον κάλεσε στην Τένεδο και του πρότεινε συνεργασία κατά των Τούρκων..
Κέρδισε τους Τούρκους στο (Άνω) Νευροκόπι και το Μελένικο της βορειοανατολικής Μακεδονία.. όμως αναγκάσθηκε σε υποχώρηση, κοντά στο Πράβι (Ελευθερούπολη Καβάλας) όταν κινήθηκε εναντίον του ο Ισμαήλ μπέης, πασάς των Σερρών, με 8. 000 στρατιώτες. Ο Νικοτσάρας διέθετε 400 περίπου Έλληνες, από τον Όλυμπο και μερικούς που στρατολόγησε κοντά στο Στρυμώνα.. ενώ μαζί του είχαν συνταχθεί και 120 εμπειροπόλεμοι Αλβανοί. Ο Ισμαήλ μπέης τους πολιορκούσε για 3 μέρες ώσπου παραδόθηκαν οι 120 Αλβανοί πολεμιστές του Νικοτσάρα..
Εκείνο το βράδυ αποφάσισε ο "Αετός του Ολύμπου", όπως τον ανέφερε ενίοτε ο Νικόλαος Κασομούλης, να επιχειρήσει έξοδο από το στρατόπεδο του μέσα από τις τουρκικές γραμμές. Η έξοδος ήταν επιτυχής αλλά με τρομερές απώλειες.. Απέμειναν μόνο 60 Έλληνες μαχητές.
Αυτοί οι λίγοι που απέμειναν πέρασαν στο Άγιο Όρος, μετά στη Σκιάθο και έπειτα στον Όλυμπο.
Η δράση του Νικοτσάρα συνεχίστηκε, τόσο στη στεριά όσο και στη θάλασσα. Έγινε υπαρχηγός στον πειρατικό στόλο του Γιάννη Σταθά και πέτυχε καίρια πλήγματα κατά του τουρκικού στόλου στη Μακεδονία και στην Εύβοια. Η μοίρα του δεν ήθελε να πάρει μέρος στον Απελευθερωτικό Αγώνα του 1821.. καθώς τραυματίστηκε θανάσιμα από πυροβολισμό Τούρκων στην παραλία κοντά στο Λιτόχωρο, τον Ιούλιο του 1807.. λίγο μετά τη νίκη του επί ισχυρής δύναμης Τουρκαλβανών στις ακτές της πόλης..
Ο Νικοτσάρας πέθανε στο καράβι του και ενταφιάστηκε στη Σκιάθο, κοντά στη Μονή της Ευαγγελίστριας, όπου υπάρχει και το λεγόμενο «ρέμα του Νικοτσάρα»..
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε πει ότι:
"Η προσφορά του Νικοτσαρα στον αγώνα μας θα ήταν μεγάλη εάν ζούσε τώρα"
Ο Γιάννης Σταθας ήταν αρματωλος από τον Βάλτο Αιτωλοακαρνανίας..
Στα τέλη του 18ου αιώνα έδρασε μαζί με τον Ευθύμιο Βλαχάβα στα Χάσια και στον Όλυμπο.. Κατά τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου (1806-1807) μαζί με τους άλλους αρματολούς ενίσχυσε τα ρωσικά στρατεύματα..
Μετά την ανακωχή του 1807 ο Σταθάς, όπως είπαμε, και άλλοι αρματολοί κατέφυγαν στη Σκιάθο, δημιούργησαν ένα στολίσκο από 70 πλοιάρια (που τα έβαψαν μαύρα και στα οποία έδωσαν ονόματα όπως Όλυμπος, Μοριάς, Άσπρη Θάλασσα, Μαύρο Καράβι κ. α.) και συνέχισαν τις επιδρομές κατά των Τούρκων...
Τον Σεπτέμβριο του 1807, στο Μοναστήρι της Ευαγγελίστριας στη Σκιάθο, έγινε μια μυστική συγκέντρωση 1. 400ων Οπλαρχηγών, Καπεταναίων.. στην οποία έδωσαν όρκο να αγωνιστούν για την ελευθερία της πατρίδας.
Ανάμεσα σε αυτούς ήσαν ο αρχηγέτης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Ανδρέας Μιαούλης, ο Παπα-θύμιος Βλαχάβας, ο Γιάννης Σταθάς, ο Σκιαθίτης διδάσκαλος του Γένους Επιφάνιος – Στέφανος Δημητριάδης και άλλοι πολλοί Οπλαρχηγοί και παλικάρια. Ο τρομερός Νικοτσάρας δεν πρόλαβε τη σύναξη του Σεπτεμβρίου, γιατί είχε σκοτωθεί..
Σ’ αυτή τη μυστική σύναξη των Οπλαρχηγών, έφτιαξαν στο Μοναστήρι την πρώτη Ελληνική Σημαία την οποία ευλόγησε ο ηγούμενος Όσιος Νήφωνας.. Ήταν γαλάζια σαν τον ουρανό με λευκό Σταυρό στη μέση..
Επίσης να σημειωθεί, ότι πρώτη φορά αναρτήθηκε η Ελληνική σημαία.. στα πλοία του Σταθα..
Και μόνο η παρουσία του Κολοκοτρώνη επιδρούσε καταλυτικά.. ενθαρρύνοντας και ξεσηκώνοντας όλους για την απελευθέρωση της Ελλάδας..
-----
-----
1808- ΕΞΈΓΕΡΣΗ ΑΠΌ ΤΟΥΣ ΠΑΠΑ-ΘΥΜΙΟ ΚΑΙ ΘΕΌΔΩΡΟ ΒΛΑΧΑΒΑ.
------
------
Θωρώντας από την Συκεα.. με το βλέμμα μου ανατολικά στον Όλυμπο με τον Νικοτσαρα και τους Λαζαιους.. γυρνώντας δυτικά.. αντικρυζω στις κορυφές των Χασιων, το μαυροφορεμένο παλληκαρι.. τον ρασοφόρο ήρωα, Ευθύμιο Βλαχαβα (ξακουστό ως Πάπα-Θυμιο)..
Ο Πάπα-Θυμιος γεννήθηκε στην Ασπροκκλησιά Καλαμπάκας στα 1770 και ήταν γιος του Αθανάσιου Βλαχάβα..
Ο Θεόδωρος Βλαχάβας ήταν αδελφός του και συμπολεμιστής..
Είχε χειροτονηθεί ιερέας, αλλά όταν ο πατέρας του πέθανε, τον διαδέχτηκε στο αρματολίκι.. Πέτυχε να ενώσει όλους τους αρματολούς της Στερεάς Ελλάδας και ενισχύθηκε και από τα Επτάνησα με τη σύμπραξη των Ρώσων..
Ο Αλή πασάς ανησύχησε πολύ και με δόλια μέσα σιγά-σιγά κατάφερε να κυριεύσει το Σούλι το 1803, ενώ απειλούσε όλο τον αρματολισμό (1805).. Τότε έγινε συνέλευση στο Καρπενήσι των αρματολών και ο Βλαχάβας μίλησε για οργανωμένη αντίσταση ενάντια στον Αλή και για την απελευθέρωση της Ελλάδας..
Το 1806 που κηρύχθηκε ο ρωσοτουρκικός πόλεμος, ο Βλαχάβας αναδείχτηκε με τους αγώνες του εναντίον των Τούρκων..
Ο Αλή πασάς με ισχυρές δυνάμεις τον καταδίωξε και έτσι αναγκάστηκε ο Βλαχάβας, ο Νικοτσάρας, ο Σταθάς κ. α. να καταφύγουν στη Σκιάθο.. όπως αναφέραμε πιο πάνω..
Το 1808, ενώ συνεχιζόταν ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος, ο Πάπα-Θυμιος.. σε συνεννόηση με τον ηγεμόνα των Σέρβων Καραγεώργη, συγκάλεσε συνέδριο των αρχηγών των αρματολών και εκλέχτηκε γενικός αρχηγός τους..
Τότε κατάρτισε σχέδιο επανάστασης της Στερεάς και ζήτησε και τη βοήθεια των δυσαρεστημένων Τούρκων της Λάρισας και των Τρικάλων, οι οποίοι καταπιέζονταν από τους Αλβανούς του Αλή πασά. Σαν ημέρα εξέγερσης ορίστηκε η 29η Μαΐου 1808, αλλά το σχέδιο προδόθηκε από τον αρματολό του Μετσόβου Ντεληγιάννη..
Ο Βλαχάβας είχε τοποθετήσει τον Ντεληγιάννη και τον Ευθύμιο Στουρνάρη στα στενά Μετσόβου και
Καλλαρυτών, για να εμποδίσουν τους Αλβανούς.. Επίσης οχύρωσε το μοναστήρι στα Μετέωρα.. Ο Αλή πασάς, όταν έμαθε το σχέδιο, έστειλε αμέσως το γιο του, Μουχτάρ, να καταδιώξει τον Πάπα-Θυμιο..
Ο Μουχταρ έκανε επίθεση στους αδερφούς του Βλαχάβα, Θεόδωρο και Δημήτριο, στο Καστράκι.. κάτω από τα Μετέωρα, καθώς και στη γέφυρα Μπαμπά.. Η σύγκρουση που ακολούθησε ήταν φονική.. Ο Πάπα-Θυμιος έφτασε στον τόπο της μάχης με 500 άντρες.. αλλά ο αδερφός του Θεόδωρος σκοτώθηκε..
Μετά από την καταστροφή αυτή ο Βλαχάβας πήρε 200 άντρες και ανέβηκε στον Όλυμπο..
Από εκεί πήγε στη Σκόπελο και κατασκεύασε πάλι πειρατικό στόλο. Η Πύλη, αργότερα υποσχέθηκε γενική αμνηστία στους αρματολούς, και όλοι επέστρεψαν στις θέσεις τους..
Ο Βλαχάβας όμως καταζητούνταν από τον Αλή επίμονα..
Γι' αυτό ο Αλής μεταχειρίστηκε πλαστή επιστολή, γράφοντας ότι τον καλούσαν σε συνάντηση οι Λαζαίοι. Ο Πάπα-Θυμιος ανύποπτος πήγε και αιχμαλωτίστηκε από τους Τούρκους, οι οποίοι τον παρέδωσαν στον Αλή στα Ιωάννινα, ο οποίος διέταξε τους δημίους του να του σπάσουν τα κόκαλα και να τον κομματιάσουν στα τέσσερα. Κρέμασαν μάλιστα από ένα κομμάτι σε τέσσερα σημεία των Ιωαννίνων για να τρομοκρατηθούν οι Έλληνες κάτοικοι..
Η ζωή και το ηρωικό τέλος του Βλαχάβα ενέπνευσαν τον Παναγιώτη Σούτσο να γράψει το ομώνυμο δραματικό έργο του "Ευθύμιος Βλαχάβας"..
Την πλειάδα των Βλάχων εθνομαρτύρων (Νικοτσάρας, Λαζαιοι, Βλαχαβαιοι) συμπληρώνει και ο ιερομαρτυς Άγιος Δημήτριος εκ Σαμαρινης (έχει γράψει και ο ιστορικός Πουκεβίλ για αυτόν).. προσωπικός φίλος του Πάπα-Θυμιου.. και μαθητής του Πατρός-Κοσμα του Αιτωλού..
Θεωρήθηκε στασιαστής καθώς δίδασκε για την Βασίλεια των Ουρανών..
Μαρτύρησε τον ίδιο καιρό.. στις 18/08/1808 στα Γιάννενα..
---------
---------
Το 1814 ιδρύεται στην Οδησσό της Ρωσίας (νυν Ουκρανίας).. η "Φιλική Εταιρεία"...
Δεν ήταν η πρώτη μυστική οργάνωση που δημιουργήθηκε για την απελευθέρωση..
Αλλά οι έμποροι Ξάνθος, Σκουφάς, Τσακάλωφ.. πού την ίδρυσαν, συνειδητοποίησαν, ότι αυτή έπρεπε, να διαφέρει..
Τόσο αίμα, τόσες θυσίες στο παρελθόν.. και πήγαν χαμένες..
Γιατί, είτε οι Έλληνες έπεφταν σε διχόνοια, είτε δε μπορούσαν να κρατήσουν μυστικά, είτε γιατί περίμεναν τις Ξένες Δυνάμεις, να τους βοηθήσουν..
Οι Φιλικοί αφού μυούνταν στην Εταιρεία έδιναν όρκο πίστης και επικοινωνούσαν με κώδικες, ψευδώνυμα και συνθηματικές λέξεις... Υπήρχε άκρα μυστικότητα και εχεμύθεια.. Η οργάνωση ήταν αυστηρά συνωμοτική..
Όπως λέει ο Ξάνθος.. Σκοπός της Φιλικής Εταιρείας ήταν η γενική επανάσταση των Ελλήνων για την "ανέγερσιν και απελευθέρωσιν του Ελληνικού Έθνους και της Πατρίδoς μας", ".. δια να ενεργήσωσι μόνοι των ο, τι ματαίως από πολλού χρόνου ήλπιζον από την φιλανθρωπίαν των χριστιανών βασιλέων"..
Επιτελούς ο σπόρος της Λευτεριάς έπρεπε να καρπίσει..
Γιατί η φλόγα, η λαχτάρα, η αδούλωτη Ελληνική ψυχή δεν είχε σβήσει..
Στο σκοτάδι της σκλαβιάς, έπεφτε δειλά-δειλα ένα φως..
Ήταν η χαραυγή της Νίκης..
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου