ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΣΑΜΑΡΙΝΑΣ

 Μάης μήνας.. Ο τόπος ήταν καταπράσινος.. Ο Σμόλικας από καιρό είχε διώξει τις άσπρες τούφες από τις κορφές του.. Ο ήλιος έστελνε τις ακτίνες του πάνω στη Σαμαρινα κάνοντας να φαίνεται πανέμορφη..

Την όμορφη διάθεση που προσπαθούσε να μοιράσει το πολύχρωμο τοπίο δεν την συμμεριζόταν η Ελένη..

Από καιρό έβγαινε στη Μεγάλη Παναγιά, στο διάσελο από πίσω και αγνάντευε προς τα κάτω..

Έριχνε το βλέμμα της ψυχρό, λυπημένο.. Κάποιον περίμενε..

Μήνες τώρα.. πού ο άνδρας της ο καπετάνιος Μιχος Φλώρος μαζί με τον Ηλία Μανακα μάζεψαν 25 άνδρες Σαμαρινιωτες και έφυγαν..

Και δεν της είπε που πάνε.. Ούτε οι άλλες γυναίκες ξέρανε.. Τις παρατήσανε και φύγανε.. Έμαθε μετά από μέρες από άλλου, πως πάνε να στηρίξουν το Μεσολόγγι..

Εκεί ήταν ήδη ο Ζήσης Χατζηματης και τους περίμενε.. Μαζί με αυτούς τώρα ήταν μέσα στην Ιερά Πόλη 120 Σαμαρνιωτες..

Αλλά η Ελένη δεν μάθαινε τίποτα: Ο Μιχος με τον Ηλία Μανακα και τους άλλους έφτασαν στο Μεσολόγγι; Ή είναι τα κουφάρια σε καμμια πλαγιά, τροφή για τα όρνια;

Κάποιες γυναίκες στην Σαμαρινα την στραβοκοιτουσαν την Ελένη.. Είναι η γυναικά του καπετάνιου.. Αυτός τους ξεσήκωσε και πήραν τις στράτες, ζωσμένοι με τα σπαθιά, τις μπιστολες και τα καρυοφιλια..

Όσες την ρώταγαν, τις απαντούσε πως είναι καλά και θα γυρίζουν γρήγορα.. Ούτε καν ήξερε κάτι..

Ήταν και δυο κορίτσια νιόπαντρα.. Ούτε μηνά δεν ήταν με τους άντρες τους.. Και αυτοί έφυγαν με τον Μιχο στο Μεσολόγγι.. Αυτές τις λυπόταν όσο τίποτε άλλο.. Προσπαθούσε να τις παρηγορήσει.. Αυτές όλο έκλαιγαν.. Αλλά και η Ελένη ήθελε να κλάψει.. Ερχόταν το δάκρυ στην άκρη του ματιού, αλλά με μια πελώρια ψυχική δύναμη, το τράβαγε μέσα.. Δεν έπρεπε να κλάψει η Ελένη.. Ήταν η γυναικά του καπετάνιου..

Εκεί κοντά στις μέρες του Αγίου Κωνσταντίνου.. από τις πλάγιες ακούγονταν τα σκυλιά να αλυχτούν.. Μαζευτήκαν όλοι να δουν ποιος έρχεται.. Είχαν όλοι την κρυφή ελπίδα, να δουν τους δικούς τους..

Μέσα από τις φυλλωσιές άρχισαν να ξεπροβάλλουν παλληκάρια ταλαιπωρημένα με βρώμικα ρούχα.. σαν λείψανα ζωντανά..

Αλλά με ματιά καθαρά και μεγάλες καρδιές..

Βάλθηκε και η Ελένη να καθαρίσει με το βλέμμα της, ποιοι ήταν αυτοί..

Ήταν ο Μπουσιας, ο Συρακος, ο Ζήσης Χατζηματης, ο Μιχος Σαρμανιωτης.. και άλλοι..

Αλλά...

Σαν να φύσηξε ένας παγωμένος αέρας λίγο πριν το καλοκαίρι.. και πάγωσε το πρόσωπο της Ελένης και πέτρωσε την καρδιά της.. Το πρόσωπο της είχε ασπρίσει.. Έμεινε να παρατηρεί ανέκφραστο χωρίς καμμια σύσπαση.. Οι άλλες γυναίκες έπεφταν στην αγκαλιά της.. Άλλες έκλαιγαν, άλλες γελούσαν για τους δικούς τους.. Τα ματιά της Ελένης ούτε καν είχαν υγραθει..

Ήρθε μπροστά της και στάθηκε ο Μπουσιας.. Με ένα βλέμμα περήφανο την κοιτούσε για στιγμές, που στην Ελένη φάνηκαν ατελείωτες..

--Ελένη.. Καπετάνισσα.. Έχω ένα μήνυμα από τον καπετάν-Μιχο για σένα.. Για να μην το ξεχάσω, το έγραψα στην φουστανελλα..

"Εσείς παιδιά βλαχόπουλα,

παιδιά της Σαμαρίνας,

ωρέ παιδιά καημένα,

παιδιά της Σαμαρίνας,

κι ας είστε λερωμένα.

Σαν πάτε πάνω στα βουνά,

ψηλά στη Σαμαρίνα

τουφέκια να μη ρίξετε,

τραγούδια να μην πείτε.

Να μην τ’ ακούσει η μάνα μου

κι η δόλια η αδελφή μου

και βγουν στη στράτα να σας δουν

και ’ρθουν και σας ρωτήσουν.

Μην πείτε πως λαβώθηκα

βαριά για να πεθάνω.

Να πείτε πως παντρεύτηκα,

πήρα καλή γυναίκα.

Την πέτρα έχω πεθερά,

τη μαύρη γης γυναίκα

κι αυτά τα λιανολίθαρα,

αδέρφια και ξαδέρφια."

----

----

░Η░ ░α░ϊ░τ░ο░φ░ω░λ░ι░ά░ ░τ░η░ς░ ░Π░ί░ν░δ░ο░υ░. ░

-----

-----

Στο Νομό Γρεβενών της Μακεδονίας, στη Βόρεια Πίνδο, σε υψόμετρο 1450 μέτρων, στέκει εδώ και αιώνες η ιστορική Σαμαρίνα. Αυτό το χωριό της Πίνδου, που είναι το πιο ψηλό στην Ελλάδα..

Λες και έχει υπογράψει συμβόλαιο με τις πιο κρίσιμες στιγμές του ελληνισμού, όσο κανένα άλλο μέρος. Κάθε φορά που ο ελληνισμός έμοιαζε να ξεψυχά, οι βλαχόφωνοι κάτοικοι της Σαμαρίνας, άφηναν την κτηνοτροφία και το εμπόριο από τα οποία βιοπορίζονταν, έπαιρναν τα όπλα και σαν μία και αδιαίρετη φαμίλια, διέσχιζαν εκατοντάδες χιλιόμετρα, ώστε να σταθούν στο ίδιο ταμπούρι με τους Έλληνες αδερφούς τους..

Οι μόνιμοι κάτοικοί της, που τον χειμώνα παραχειμάζουν σε χαμηλότερους τόπους της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας, είναι Βλάχοι. Κύρια απασχόληση των κατοίκων της είναι η κτηνοτροφία, η υλοτομία και ο τουρισμός. Οι γυναίκες υφαίνουν χοντρά μάλλινα υφάσματα, κουβέρτες και χαλιά..

Ιδρυτές και πρώτοι άποικοι της Σαμαρίνας πρέπει να θεωρηθούν οι κάτοικοι του χωριού, Πραιτώρι Ελασσονας.. Ιστορικοί χάρτες της περιοχής που τοποθετούνται τον 16ο και 17ο αιώνα αναφέρουν τη θέση της Σαμαρίνας ως Santa Maria de Praitoria. H πρώτη μνεία γίνεται σε χάρτη του 1560, οπότε τότε ήδη πρέπει να θεωρηθεί οικισμένη.

Στη συνέχεια η πρώτη αναφορά του νεώτερου τύπου ΄΄Σαμαρίνα΄΄, βρίσκεται στα 1819 σε επιγραφή του ναού του Αγίου Σωτήρος στο μοναστήρι της Σαμαρίνας. Η παλαιότερη γραπτή αναφορά του πατριδωνυμικού ΄΄Σαμαρνιώτες΄΄ είναι σε ενθύμηση του 1786, σύμφωνα με τη βόρεια ελληνική ιδιωματική προφορά, ΄΄Σαμαρ' νιώτ' ς και με μετάθεση του ΄΄ρ΄΄ ΄΄Σαρμανιώτ' ς΄΄. Οι ετυμολογήσεις της λέξης που έχουν προταθεί είναι, ή από τη λέξη σαμάρι ή από την Αγία Μαρίνα, στα βλάχικα Sta Marina. Η πρώτη είναι αυθαίρετη καθώς προέρχεται από τη φαινομενική εξωτερική-ηχητική συγγένεια των δύο λέξεων. H δεύτερη ετυμολογική εκδοχή είναι πιο πιθανή λόγω του αρχικού τύπου του ονόματος της κωμόπολης Santa Maria..

----

----

░Η░ ░Σ░α░μ░α░ρ░ί░ν░α░ ░σ░τ░' ░ ░ά░ρ░μ░α░τ░α░. ░

-----

-----

Τις δεκαετίες 1740 - 1750 έδρασε στην περιοχή ο Σαμαριναίος κλεφταρματολός Ιωάννης Πρίφτης. Στα Ορλωφικά η Σαμαρίνα συμμετέχει με τους οπλαρχηγούς Άκαρμο Χατζημάτη και Ιωάννη Φλώρο. Ο τελευταίος σκοτώθηκε στην Πελοπόννησο περί το 1770..

Με την ανατολή της 17ης Μαΐου του 1821 έφτασε και το πλήρωμα του χρόνου για την κήρυξη της επανάστασης στη Μακεδονία. Μία επανάσταση που έμελλε να διαδραματίσει έναν ρόλο ιδιαίτερο στην εξέλιξη του εθνικού αγώνα για την ελευθερία, να αναδείξει το ήθος των επαναστατημένων αλλά να αποδειχθεί άνισος και «να πνιγεί στο αίμα», όπως τονίζεται και στο επιστημονικό συνέδριο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών για την «Επανάσταση στη Μακεδονία».

Το δίκτυο της Φιλικής Εταιρείας είχε από καιρό ετοιμάσει το έδαφος για την επανάσταση στην περιοχή, στρατολογώντας δεκάδες μέλη ανάμεσα στον μακεδονικό πληθυσμό.

----

----

░Η░ ░Μ░α░κ░ε░δ░ο░ν░ι░ά░ ░φ░λ░έ░γ░ε░τ░α░ι░. ░

----

----

Μακεδόνες κλεφταρματολοί, πρόκριτοι και έμποροι καθώς και γόνοι γνωστών μακεδονικών οικογενειών με μεγάλη οικονομική επιφάνεια και επιρροή στην τοπική κοινωνία, όπως ήταν ο Εμμανουήλ Παππάς, ο Καπετάν Χάψας, ο Γερο-Τσάμης, ο Αγγελής Γάτσος, Νικόλαος Κασομούλης και ο Ζαφειράκης Λογοθέτης ανακηρύχθηκαν πρωταγωνιστές της εθνικής εξέγερσης μαζί με χιλιάδες άλλους επώνυμους και ανώνυμους που συστρατεύτηκαν εξ αρχής στην εθνική υπόθεση..

Για δύο περίπου χρόνια οι Μακεδόνες πολέμησαν από κοινού με τους Έλληνες του νότου για την ελευθερία, απασχόλησαν σοβαρά τις τουρκικές δυνάμεις και βοήθησαν σημαντικά στην εδραίωση της επανάστασης στη Νότια Ελλάδα.

Όμως, για την καθηγήτρια Ιστορίας του ΕΚΠΑ, Μαρία Ευθυμίου, ήταν ένας αγώνας «χωρίς τύχη» καθώς στην περιοχή υπήρχε έντονη οθωμανική παρουσία και ήταν αναμενόμενο να καταστείλει οποιαδήποτε μορφή εξέγερσης. Για την ίδια, το «τολμηρό εγχείρημα του Εμμανουήλ Παππά, ακόμα και από την άφιξή του στο Άγιο Όρος, καταπνίγηκε με τις εκτεταμένες προληπτικές σφαγές που εφάρμοσαν οι Οθωμανοί».

Οι επαναστάσεις στη Χαλκιδική, στα Βασιλικά και στη Νάουσα ήταν ορισμένες μόνο στιγμές του εθνικού ξεσηκωμού στα εδάφη και πυρήνες της επανάστασης στην περιοχή.

-----

-----

░Η░ ░κ░α░τ░ά░β░α░σ░η░ ░τ░ω░ν░ ░α░γ░ω░ν░ι░σ░τ░ώ░ν░ ░σ░ε░ ░Θ░ε░σ░σ░α░λ░ί░α░ ░κ░α░ι░ ░Ρ░ο░ύ░μ░ε░λ░η░. ░

-----

-----

Την έκρηξη της καθολικής επανάστασης του 1821 ακολούθησαν εκτεταμένες σφαγές. Ένα από τα πρώτα θύματα υπήρξε ο μητροπολίτης Γρεβενών Γαβριήλ, που απαγχονίστηκε στις 29 Μαΐου 1821..

Τα αρματολίκια των Γρεβενών και των Χασίων συμμετέχουν, σχεδόν, σ’ όλα τα μέτωπα των εξεγερμένων Ρωμιών, πράγμα που φανερώνει την κοινή μύηση στην καθολική Επανάσταση από την Φιλική Εταιρεία και το Σχέδιο αντιπερισπασμού, στο βιλαέτι των Ρωμιών, του Αλεξάνδρου Υψηλάντη.

Μετά την καταστροφήν των επαναστατικών ερεισμάτων τής Χαλκιδικής, τού Βέρμιου και τού 'Ολύμπου οι εναπομείναντες εκ των αρχηγών και αρκετοί πολεμισταί συγκεντρώθησαν εις τα κρησφύγετα τού 'Ολύμπου. Κατ' αρχάς απεφασίσθη ή διατήρησις τού αγώνα εις την περιφέρειαν ταύτην και άρχισε στρατολόγησις ανδρών εκ των ελαχίστων περιφερειών, οι οποίες είχον διαφύγει την καταστροφήν και την έρήμωσιν.

Περί τα τέλη 'Απριλίου ή δύναμις αυτή των συγκεντρωθέντων, δρώσα υπό τον Καρατάσιον και τον Διαμαντήν, κατώρθωσε με ευφυές πολεμικό τέχνασμα να κύκλωση και εξολόθρευση παρά την γέφυραν τού Μπαμπά σημαντικήν δύναμιν εκ Γενιτσάρων, τους οποίους ó Κεχαγιάς τού Ρούμελη Βαλεσή είχεν αποστείλει εκ Λαρίσης προς ενίσχυσιν τής στρατιωτικής δυνάμεως τής Κατερίνης.

Αλλά το μεμονωμένον αυτό γεγονός δεν ήτο δυνατόν να έχη γενικώτερα αποτελέσματα επί τού αγώνος εν Μακεδονία. 'Ολόκληρος ή χώρα είχε πλημμυρίσει από τάς στρατιάς τού Έμπού Λουμπούτ, τού Χουρσίτ και τού Μπεχλιβάν Μπαμπά.. τα μαχητικά κέντρα είχον καταστραφή και το πλείστον των πολεμιστών είχε θυσιασθη επί τού πεδίου τής τιμής. Άι φυλακαί τής Θεσσαλονίκης και τής Βερροίας ήσαν πλήρεις Ελλήνων, άι περιουσίαι είχον διαρπαγή και το φάσμα τού θανάτου επλανάτο ολέθριον εις την Μακεδονικήν γην..

"Όλα αυτά τα γεγονότα και άι πανταχόθεν φθάνουσαι πληροφορίαι παρουσίαζαν ως αδύνατον την συνέχισιν τού αγώνος εις οιονδήποτε μέρος τής Μακεδονίας. Μετά σύσκεψιν γενομένην εις το Μοναστήριον τού 'Αγίου Διονυσίου απεφασίσθη ή κάθοδος εις την κάτω τού Ολύμπου Ελλάδα προς συνέχισιν τού επαναστατικού αγώνος.

Ο Διαμαντής έχοντας ιδιαίτερη προσωπικότητα και δικό του άρματωλίκι, παραλαβών τον Γουλαν, Λιάκον και Μπινον επικεφαλής 250 πολεμιστών, ανεχώρησε δια την Σκόπελον και την Σκίαθον, ο δε Καρατάσιος, ò μάλλον επιφανής εκ των Μακεδόνων αρχηγών, με ύπαρχηγον τον Γάτσον και τους άρματωλούς Δουμπιώτην, Συρόπουλον, Λάζον, Κώταν και με καί μέ πρωτοπαλληκαρο τον Τσιάμην Καρατάσιον, ηγούμενος 300 πολεμιστών διήλθε τήν Θεσσαλίαν καί κατευθυνθηκε προς τόν Άσπροπόταμον. Έγκαταστήσας εις τό χωρίον Μερόκοβον τους συγγενείς του καθώς καί τάς οικογενείας τών συναγωνιστών του, συνέπραξε μέ τόν Καραϊσκάκην καί τόν Ράγκόν εις τήν έκκαθάρισιν τών 'Αγράφων απο τα τουρκικά στρατιωτικά αποσπάσματα καί άκολούθως επικεφαλής 300 Μακεδόνων κατηυθύνθη εις τό Μεσολόγγι, τεθείς υπό τάς διαταγάς τοΰ 'Αλεξ. Μαυροκορδάτου.. 

░Σ░τ░ι░ς░ ░δ░ι░α░τ░α░γ░έ░ς░ ░τ░ο░υ░ ░Δ░η░μ░η░τ░ρ░ί░ο░υ░ ░Υ░ψ░η░λ░ά░ν░τ░η░. ░

-----

-----

Μέρος ωσαύτως Μακεδόνων πολεμιστών και εθελοντών, ως συνέβη με τους Θράκας και τους Μικρασιάτας, προερχόμενον εκ διαφόρων περιφερειών τής Μακεδονίας και τού εξωτερικού, άφικνούμενον περιοδικώς εις την Πελοπόννησον ιδίως εκεί οπού είχε μετατοπισθή το κέντρον τού αγώνος, έστρατολογήθη υπό τού Δημήτριου Ύψηλάντου και απετέλεσε τον πυρήνα τής συστάσεως τού τακτικού σώματος υπό τον Παλέσαν και Κουβερνάτην.

Οι άνδρες ούτοι, γράφει ο φαλαγγάρχης των 'Αθηνών κατά την έπανάστασιν και μετέπειτα συνταγματάρχης Χ. Βυζάντιος «υπήρξαν εξαιρετικοί πατριώται, αφιλοκερδείς, καρτερικοί εις κακουχίας και στερήσεις, ανδρείοι εν πολεμώ και εύπειθεστατοι. Ήλθον εις την Ελλάδα δια να υπηρετήσουν την Πατρίδα μη έχοντες ενταύθα οικείους ή γνώριμους, εύρον καταφύγιον εντιμον εις το τακτικόν Σώμα.. "

-----

------

░Η░ ░έ░ν░δ░ο░ξ░ο░ς░ ░Μ░α░κ░ε░δ░ο░ν░ι░κ░ή░ ░Φ░ρ░ο░υ░ρ░ά░. ░

------

------

¹Η Μακεδονική Φρουρά έδωσε σπουδαίες και νικηφόρες μάχες κατά την διάρκεια της Επανάστασης.. όπως:

-Συμμετοχή στην εκτρατεια στο Πετά (καλοκαίρι 1822)..

-Μάχη στο Τρικέρι Μαγνησίας (Μαϊος 1823)..

-Η μάχη της Σκιάθου (Οκτώβριος 1823)..

- Η μάχη του Σχοινολακα Μεσσηνίας (Μαϊος 1825)..

-Η υπεράσπιση της Υδρας (τέλος 1825)

-Η υπεράσπιση Ι. Π. Μεσολογγίου (Απρίλης 1826)

-Ai κατά την Εϋβοιαν και Στερεάν μάχαι.. έως το τέλος του Αγώνα..

Ο Ν. Κασομούλης εκτιμά ότι 4000 περίπου Μακεδόνες αγωνιστές, μετά την καταστολή της επανάστασης στη Μακεδονία κατέφυγαν και αγωνίστηκαν στη Ν. Ελλάδα. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν από την Δ. Μακεδονία.

----

----

░Ο░ι░ ░Σ░α░μ░α░ρ░ν░ι░ώ░τ░ε░ς░ ░σ░τ░ο░ ░Μ░α░ν░ι░ά░κ░ι░. ░

-----

-----

Η συμβολή ωστόσο της Σαμαρίνας, συνεχίστηκε καθ΄ όλη τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης. Σαμαριναίοι μαχητές επίσης έπεσαν ηρωικά στο Μανιάκι το 1825, στο πλευρό του Γρηγορίου Δικαίου – Παπαφλέσσα, όταν ο Ιμπραήμ και ο στρατός του πατούσε την Πελοπόννησο.

Η Σαμαρίνα και γενικότερα η Βλαχουριά, δεν ήταν δυνατόν να λείψει από το προσκλητήριο της επανάστασης του 1821, συμμετέχοντας μ ένα πάνθεο ηρώων, που πολέμησαν στο πλάι των άλλων Ελλήνων μέχρι τη Ρούμελη και το Μωρηά.

Ο Βουλής Γιώτσας, ο Μίχας Γκριζιώτης και άλλα παλικάρια της Σαμαρίνας, πολέμησαν με τον Παπαφλέσσα το 1825. Μάλιστα ο Βουλής Γιώτσας ήταν από τους ελάχιστους επιζώντες της φονικής μάχης και γύρισε τραυματίας στη Σαμαρίνα, όπου πέθανε μετά από λίγο καιρό. Οι Σαμαριναίοι τον κήδεψαν με τιμές εθνικού ήρωα. Αρχηγός αυτών των αγωνιστών ήταν ο Κόλας (Νίκος) Γκριζιώτης, ο μετέπειτα στρατηγός της επανάστασης.

-----

-----

░Ι░. ░Π░. ░ ░Μ░ε░σ░ο░λ░ο░γ░γ░ί░ο░υ░. ░

-----

-----

Η πιο λαμπρή σελίδα όμως για τη Σαμαρίνα, όπου προέκυψε και το ομώνυμο δημοτικό τραγούδι «Παιδιά της Σαμαρίνας», γράφτηκε στη μητρόπολη της Ελευθερίας, το Μεσολόγγι. Το 1826, το τελευταίο προπύργιο ελευθερίας των επαναστατών ήταν το Μεσολόγγι. Μέσα στην πόλη είχαν κλειστεί όλες οι φυλές του ελληνισμού περικυκλωμένες από τους Οθωμανούς και Τουρκαλβανούς. Ανάμεσα στους πολιορκημένους βρίσκεται η φρουρά των Μακεδόνων, μέλη της οποίας είναι και οι Σαμαριναίοι, με αρχηγό το Μίχο Φλώρο και 120 άντρες.

Οι πολιορκημένοι είχαν αντέξει την πρώτη πολιορκία των Τουρκαλβανών Κιουταχή και Ομέρ Βρυώνη. Τώρα όμως η κατάσταση ήταν οριακή. Ο Κιουταχής είχε επιστρέψει δριμύτερος, ενώ ο Ιμπραήμ κατέφτανε από την Πελοπόννησο για να τον ενισχύσει. Οι πολιορκημένοι για μήνες, δίνουν σκληρή και άνιση μάχη και καταφέρνουν να αποκρούσουν όλες τις συντονισμένες επιθέσεις που δέχονται. Ωστόσο, η έλλειψη τροφής και νερού σε συνδυασμό με τις αρρώστιες, οδηγούν τους επαναστάτες να πάρουν την απόφαση για την ηρωική έξοδο τη νύχτα της 9ης προς 10η Απριλίου του 1826.

Πρώτη και κύρια πηγή για την Έξοδο του Μεσολογγίου είναι ο Μακεδόνας Nικόλαος Kασομούλης (1792-1872). O 29χρονος τότε αγωνιστής μετά την επαναστατική του δράση στη Δυτική Mακεδονία, βρίσκεται στο πολιορκημένο Mεσολόγγι.

Nα υπενθυμίσουμε ότι ανάμεσα στις 2. 701 χειρόγραφες σελίδες, που συγκρότησαν τα τρίτομα «Στρατιωτικά ενθυμήματα» του, που εξέδωσε το 1939 ο Γ. Bλαχογιάννης, βρίσκεται και η απόφαση της Eξόδου.

Oταν οι οπλαρχηγοί πήραν την ηρωική απόφαση ομοφώνως «… θεωρούντες ότι εξέλιπεν κάθε ελπίς βοηθείας και προμήθειας τόσον από την θάλασσαν καθώς και από την ξηράν…». Την απόφαση συνέταξε ο εγγράμματος επίσκοπος εκ Τσαριτσανης, Pωγών Iωσήφ και την υπαγόρευσε στον Kασομούλη.

«Aπό τα μέσα Φεβρουαρίου 1826 άρχισαν πολλαίς φαμελλιαίς να υστερούνται το ψωμί. Mία Mεσολογγίτισσα, ήτις περιέθαλπεν ασθενή και τον αυτάδελφόν μου Mήτρον, ετελείωσεν την θροφήν της, και μυστικά, μαζύ με δύο φαμελλιαίς Mεσολογγίτικες, έσφαξαν ένα γαϊδουράκι, πωλάρι πού το έφαγαν. Tαίς ηύρα οπού έτρωγαν. Eρώτησα πού ηύραν το κρέας, και τρόμαξεν η ψυχή μου όταν ήκουσα ότι ήτο γαϊδούρι.

Mία συντροφιά στρατιωτών Kραβαριτών είχεν έναν σκύλον και, κρυφά και αυτοί, τον έσφαξαν και τον μαγείρευσαν. Eμαθητεύθη και τούτο. Hμέραν παρ ημέραν αυξάνουσα η πείνα, έπεσεν και η πρόληψις και όλα τού να τρώγουν ακάθαρτα, και άρχισαν αναφανδόν πλέον να σφάζουν άλογα, μουλάρια, γαϊδούρια και ακόμη να τα πωλούν μια λίρα την οκά οι ιδιοκτήται των και πού να προφθάσουν: Tρείς ημέραις επέρασαν και ετελείωσαν και αυτά τα ζώα… Aρχίσαμεν, περί τάς 15 Mαρτίου, ταίς πικραλήθραις, χορτάρι τής θαλάσσης. Tό εβράζομεν πέντε φοραίς έως ότου έβγαινεν η πικράδα, και το ετρώγαμε με ξείδι και λάδι ωσάν σαλάτα, αλλά και με ζουμί από καβούρους ανακατωμένον και τούτο. Eδόθησαν και εις τούς ποντικούς, πλην ήταν ευτυχής όστις εδύνατο να πιάση έναν. Bατράχους δεν είχαμε κατά δυστυχίαν..».

Ο Καπετάνιος Δημήτρης Μακρής πάσχισε να φέρει βοήθεια στην πολιορκημένη πόλη του και, το Δεκέμβριο του 1825, βγήκε νύχτα από το Μεσολόγγι, ακολουθούμενος από το Σουλιώτη Χ. Φωτομάρα και τον Ξηρομερίτη Κ. Βέρη πήγε στο εθνικό στρατόπεδο της Δερβέκιστας. Εκεί συνάντησε τους Κώστα Μπότσαρη, Τσόγκα και Ράγκο που είχαν συγκεντρώσει 5. 000 ασκέρι.

Όμως κι αυτοί, όπως και ο Καραϊσκάκης, ήταν πολύ απασχολημένοι με το ποιος ήταν αρχιστράτηγος της Ρούμελης, ο Κώστας Μπότσαρης ή ο Καραϊσκάκης, διαφορά που είχε προκύψει από της μηχανορραφίες των πολιτικών και κυρίως του Μαυροκορδάτου.

Παρά το κύρος του αλλά και τις σχέσεις που είχε με τους τρεις Καπετάνιους, ο Μακρής κατάφερε να αποσπάσει, μόνον, κατ’ άλλους 300 κατ’ άλλους 600 άνδρες και επέστρεψε αμέσως στην πόλη του, όπου αποβιβαζόταν ο Ιμπραήμ με 15. 000 στρατό σε βοήθεια του Κιουταχή, με εντολή του Σουλτάνου..

-----

-----

░Η░ ░ε░μ░π░ρ░ο░σ░θ░ο░φ░υ░λ░α░κ░ή░ ░τ░η░ς░ ░Ε░ξ░ό░δ░ο░υ░. ░

-----

-----

Ήταν φυσικό λοιπόν να καταλήξουμε στη 10η Απριλίου του 1826. Το μεσημέρι της μέρας εκείνης ο μόνος εναπομείνας από τη Διευθυντική Επιτροπή Παπαδιαμαντόπουλος κάλεσε το σώμα των Καπετάνιων και Οπλαρχηγών της Φρουράς στη Ντάπια του Μάκρη, το φυσικό Αρχηγείο της Εξόδου, όπου απεφασίσθησαν και οι τελευταίες λεπτομέρειες για τη Μεγάλη Έξοδο της ίδιας νύχτας.

Ο Νότης Μπότσαρης επικεφαλής της Φρουράς των έξι ανατολικών Προμαχώνων του Φρουρίου, με οπισθοφυλακή τη Φρουρά της Κλείσοβας υπό τον Χατζηπέτρο, θα έβγαινε από το ανατολικότερο σημείο της Εξόδου, για να επιτεθεί στο Καστέλι της Κλείσοβας αλλά και να ασφαλίσει τους Εξοδίτες από τυχόν ενισχύσεις του εχθρού που θα έφταναν από τα Μποχωρογάλατα.

Δυτικότερα αυτών θα έβγαινε η Φάλαγγα με τα Γυναικόπαιδα, συνοδευόμενη από τους οικείους τους που έφεραν όπλα..

Ακόμη πιο δυτικά, από την Ντάπια του Μάκρη, θα έβγαινε ο Μακρής επικεφαλής της Φρουράς των υπόλοιπων δεκαεπτά Προμαχώνων και επετίθετο στα εχθρικά στρατόπεδα, ασφαλίζοντας από δυτικά την Κολώνα των Αμάχων..

Μαζί του ήταν η περίφημη Μακεδονική Φρουρά, με τους 120 Σαμαρινιωτες υπό τον Μιχο Φλώρο.. Διοικητές της Φρουράς ήσαν οι Βλάχοι αρματολοί του Ασπροποτάμου Νικόλαος Στορνάρης και Χριστόδουλος Χατζηπέτρος..

Τέλος, ο Κίτσος Τζαβέλας με τριακόσιους διαλεχτούς από όλους τους Προμαχώνες θα αποτελούσε την οπισθοφυλακή των Φαλάγγων του Μάκρη και των Φαμελιτών.

Ο Μακρής, πεζός με το γιαταγάνι στο χέρι πλαισιωμένος από τους σημαιοφόρους, το δικό του και του Νότη Μπότσαρη, οδήγησε το κύριο σώμα της Φρουράς με την ταχύτητα και την ορμητικότητα των Κλεφτών του Ζυγού, διέσχισε με επιτυχία τα εχθρικά στίφη και συγκάλεσε προσκλητήριο στην κορυφή του Ζυγού. Δίπλα του σ´ αυτή την πορεία, ντυμένη με αντρική φορεσιά και κρατώντας και αυτή γιαταγάνι, βάδισε η σύζυγος του.. Καπετάνισσα Ευπραξία, η οποία από τότε και μέχρι το θάνατό της, όποτε αναφερόταν στον άντρα της, τον αποκαλούσε: ο Ήρωας μου.

Κατά την έξοδο, οι 120 Σαμαριναίοι μαχητές και η Μακεδονική Φρουρά αποτελούν την εμπροσθοφυλακή των πολιορκημένων. Ήταν αυτοί που δέχτηκαν το κύριο βάρος της επίθεσης των δυνάμεων του σουλτάνου. Από τους 120 μαχητές της Σαμαρίνας κατάφεραν να σωθούν μόνο οι 33. Ο αρχηγός τους Μίχος Φλώρος χτυπήθηκε θανάσιμα. Σύμφωνα με την παράδοση, λίγο πριν ξεψυχήσει, περιτριγυρισμένος από τα παλικάρια του, τους αφήνει για κληρονομιά τα λόγια του τραγουδιού" Παιδιά της Σαμαρίνας ", ως τελευταία του επιθυμία.

Για να μην ξεχαστούν μάλιστα τα λόγια του, τα παλικάρια τα έγραψαν στις φουστανέλες τους και όταν γύρισαν πίσω στο χωριό, τα τραγούδησαν ως μοιρολόι.

-----

-----

░Ο░ι░ ░Ζ░ι░α░κ░α░ί░ο░ι░. ░

----

----

Αξιόπιστες πηγές μαρτυρούν ότι στον ιερό αγώνα του Μεσολογγίου συμμετείχαν πολλοί αγωνιστές από την περιοχή των Γρεβενών, όπως είναι τα τέσσερα αδέρφια Ζιακαίοι με τον Καπετάνιο αδερφό τους αρματωλό Γιαννούλα Ζιάκα, καθώς και πολλοί κλέφτες από τη Σαμαρίνα Γρεβενών και τα γύρω χωριά.

Γιὰ τὸν ἀρματωλὸ Γιαννούλα Ζιάκα τραγουδᾶνε ἀκόμα στὴ Ρούμελη:

" Γραφ’ ὁ Γιαννούλας μιὰ γραφὴ κι ἕνα καημένο γράμμα

σὲ σᾶς, γερόντ’ ἀπ’ τ’ Ἄγραφα, σὲ σᾶς, Κοτζαμπασῆδες,

γρήγορα τὸ μουρασαλὲ ἀπ’ τὴν Ὀξυὰ καὶ κάτω.. "

░Ο░ ░γ░ε░ρ░ο░-░Χ░α░τ░ζ░η░ζ░ή░σ░η░ς░ ░κ░α░ι░ ░η░ ░Φ░υ░λ░λ░ο░υ░ρ░ι░ά░. ░

------

------

Μέχρι το 1828 οι Σαμαριναίοι συνεχίζουν τον αγώνα τους εναντίον των Τούρκων. Με την Ίδρυση του Ελληνικού κράτους, αναστέλλουν προς στιγμήν τη δράση τους και περιμένουν την κατάλληλη ευκαιρία, για να ξεσηκωθούν.

Την Άνοιξη του 1854, με την κήρυξη του Ελληνοτουρκικού πολέμου επαναστατούν οι κάτοικοι των Βλαχοχωριών της Πίνδου: Σαμαρίνας, Αβδέλλας, Περιβολιού, Σμίξης, Γράμμουστας και Ντένισκου, υπό την αρχηγία του παλαίμαχου πια Σαμαριναίου Καπετάνιου Χατζηζήση Χατζημάτη.

Η σύγκρουση με τους Τούρκους του Μεχμέτ - αγά των Γρεβενών έγινε στην τοποθεσία «Φυλλουριά», κοντά στο χωριό Καρπερό. Οι Βλάχοι, που είχαν μαζί τους τις οικογένειες και τα γιδοπρόβατα τους, αντιστάθηκαν γενναία μια ολόκληρη ημέρα στις σφοδρές επιθέσεις των Τουρκαλβανών.

Η ταραχή και ο χαλασμός, που επικράτησε κατά τη μάχη έμεινε παροιμιώδης:«έγινε φυλλουριά». Ογδόντα νεκροί ήταν οι απώλειες από την πλευρά των βλάχων και ανάμεσα τους ο Χατζηζήσης.

Στη δύσκολη θέση, που είχαν περιέλθει οι επαναστάτες, ήλθε προς βοήθεια την άλλη μέρα, ο Θόδωρος Ζιάκας με τους άντρες του, που κατεδίωξαν τους Τούρκους μέχρι τα Γρεβενά.

-----

-----

░Γ░ι░α░ν░ν░ο░ύ░λ░α░ς░ ░Ζ░ι░ά░κ░α░ς░. ░

-----

-----

Γιαννούλας Ζιάκας,(1810) γιος και διάδοχος του Γερου_ Ζιάκα. Ήταν μυημένος στη Φιλική Εταιρεία.

Συμμετείχε στη στρατιά του Χουρσίτ Πασά εναντίον του Αλή Πασά των Ιωαννίνων. Με την ήττα του Αλή, κατοχυρώθηκε σ αυτόν όλο το αρματολίκι των Γρεβενών από τον Χουρσίτ.

Το 1821, τον Μάιο, ενώ ο ίδιος βρισκόταν στην Ήπειρο με τον Χουρσίτ στέλνει τον υπαρχηγό του Απόστολο Κυρίμη να συνδράμει την εξέγερση του Εμμανουήλ Παππά στη Χαλκιδική.

Ανταποκρίνεται στο αίτημα του Ζαφειράκη Λογοθέτη και στέλνει τον Απόστολο Κυρίμη και τον πρωτεξάδελφο του Θεόδωρο Ι. Ζιάκα στην εξέγερση της Νάουσας τον Μάρτιο του 1822. Τον Απρίλιο του 1822 μετά την αποτυχία της εξέγερσης στη Νάουσα, στέλνει τον Απόστολο Κυρίμη στη Νότια Ελλάδα. Τον Απρίλιο του 1825 στέλνει τον Απόστολο Κυρίμη στο Μεσολόγγι για την ενίσχυση των υπερασπιστών. Το Φθινόπωρο του 1826 δολοφονείται μετά από προδοσία στο Μαυρονόρος.

----

----

░Α░π░ό░σ░τ░ο░λ░ο░ς░ ░Κ░υ░ρ░ί░μ░η░ς░. ░

-----

-----

Απόστολος Κυρίμης, από την Τσούργιακα (Αετιά) Γρεβενών, γαμπρός και υπαρχηγός του Γιαννούλα Ζιάκα. Μυημένος στη Φιλική Εταιρεία.

Το Μάιο του 1821, με 90 άνδρες, μαζί με τον Βράκα από το Περιβόλι και τον Ντόντο από την Αβδέλλα προσέτρεξε στο κάλεσμα του Εμμανουήλ Παπά. Στη Χαλκιδική, στη Μονή Ξηροποτάμου, επιτέθηκε σε προσαραγμένο πλοίο του Τουρκικού Στόλου και το αιχμαλώτισε, αποκτώντας σύγχρονο οπλισμό για τους άνδρες του. Συμμετέχει στην εξέγερση της Νάουσας. Τέλη Απριλίου του 1822 μαζί με τον Τάσο Καρατάσο και τον Διαμαντή Νικολάου συνενώνουν τις δυνάμεις τους και δημιουργούν το «Μακεδονικό Σώμα» και επιτίθενται από κοινού και διαλύουν, στη γέφυρα «Μπαμπά» του Πηνειού, το σώμα 2000 γενιτσάρων. Συμμετέχει στη μάχη της Πλάκας, στις 29 Ιουνίου 1822 εναντίον του Ομέρ Πασά. Στις μάχες του Τρίκκερι τον Μάιο του 1823 βοηθώντας τον Γρεβενιώτη Οπλαρχηγό της Μαγνησίας, Δημήτριο Μπασδέκη. Ενισχύει τον Οδυσσέα Ανδρούτσο στην πολιορκία τις Καρύστου μαζί με τον Καρατάσο, τον Οκτώβριο του 1823. Μαζί με τον Καρατάσο στις 18 Μαρτίου 1825 αποκρούουν τον Ιμπραήμ Πασάστο Σχοινόλακα Μεσσηνίας. Στις 20 Απριλίου 1825 βρίσκεται στο Μεσολόγγι για την υπεράσπισή του κατά τη δεύτερη πολιορκία. Την Άνοιξη του 1826 μαζί με τον Τόλιο Λάζο, οπλαρχηγό του Ολύμπου αναχώρησαν με αποστολή στην επαναστατημένη Κρήτη.

----

----

░Ν░ι░κ░ό░λ░α░ο░ς░ ░Γ░κ░ρ░ι░ζ░ι░ώ░τ░η░ς░. ░

-----

-----

Παράλληλα πρέπει να αναφερθούμε στον Νικόλαο Γκριζιώτη, τον μετέπειτα Κριεζώτη, στρατηγό και γερουσιαστή, που γεννήθηκε στη Σαμαρίνα το 1785. Ο πατέρας του ήταν Γεώργιος και η μητέρα του ήταν η Κυράστω το γένος Γιολδάση.

Ο Νικόλας μετά από πολλές περιπέτειες και μάχες με τους Τουρκοαρβανίτες στη περιοχή του και στον Όλυμπο μαζί με το ξάδελφό του Ιωάννη Γιολδάση βρέθηκε στη Σκόπελο όπου και παντρεύτηκε την γυναίκα του, Ρήνα, με κουμπάρο τον ξάδελφό του. Η γυναίκα του μετά από λίγα χρόνια απεβίωσε και ο Νικόλας έγινε γαμπρός του Στουρνάρη παίρνοντας τη θυγατέρα του Φωτεινή Στουρνάρη.

Μετά από πολλές περιπέτειες και προσπάθειες κατόρθωσε να γίνει φρούραρχος της Ακρόπολης και έμεινε στη θέση μέχρι την παράδοση στον Κιουταχή. Παράδοση που έγινε παρά τη διαφωνία του.

Έπαιξε σημαντικό ρόλο στην επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου και κατάφερε κατόπιν να γίνει και γερουσιαστής. Στη συνέχεια, βρέθηκε στη Σμύρνη όπου οι Έλληνες τον υποδέχτηκαν με σεβασμό και όταν απεβίωσε το 1853. Θάφτηκε στο Ναό της Αγίας Φωτεινής.

-----

-----

░Σ░α░μ░α░ρ░ι░ν░ι░ώ░τ░ε░ς░ ░α░ε░τ░ο░ι░. ░

------

------

Κατά την Ελληνική επανάσταση του 1821, σπουδαίοι Σαμαριναίοι οπλαρχηγοί ήταν:

– Αβραμούλης.

Πολέμησε στο Μεσολόγγι, σκοτώθηκε το 1826.

– Γιολδάσης.

Σκοτώθηκε στο Μεσολόγγι το 1826.

– Γιώτσας Βουλής.

Πολέμησε στο Μανιάκι με τον Παπαφλέσσα. Ο Βουλής Γιώτσας ήταν από τους ελάχιστους επιζώντες της φονικής μάχης και γύρισε τραυματίας στη Σαμαρίνα, όπου πέθανε μετά από λίγο καιρό το 1825. Οι Σαμαριναίοι τον κήδεψαν με τιμές εθνικού ήρωα..

— Γκριζωπής Μίχας.

Πολέμησε και σκοτώθηκε στο Μανιάκι το 1825..

– Τζίμος.

Το προσωνυμία του ήταν καπετάν -Τζήμος πολέμησε στις Μεσολόγγι το 1826 και σκοτώθηκε.

– Μακρής.

Πολέμησε στο Μεσολόγγι το 1826 και σκοτώθηκε.

– Μανάκας Ηλίας.

Πολέμησε στο Μεσολόγγι το 1826 και σκοτώθηκε.

– Μ. Μπούσιας.

Μαχητής κατά την έξοδο του Μεσολογγίου το 1826.

– Σαρμανιώτης Μίχος.

Μαχητής κατά την έξοδο του Μεσολογγίου το 1826.

– Συράκος.

Μαχητής κατά την έξοδο του Μεσολογγίου το 1826.

-Χατζημάτης Ζήσης.

Ο θρυλικός Σαμαρνιωτης πολεμιστής.. πού για πάνω από 30 χρόνια είχε αδιάκοπη πολεμική δράση.. Συμμετείχε στην Έξοδο Μεσολογγίου το 1826 και σκοτώθηκε στη μάχη της Φυλλουριας το 1854!

-Σπουδαίος κλεφταρματωλός από τη Σαμαρίνα ήταν, επίσης.. και άλλος με το όνομα, Μίχος Σαρμανιώτης που έδρασε προεπαναστατικά..

----

----

░Α░ε░τ░ο░ί░ ░τ░η░ς░ ░Α░β░δ░έ░λ░λ░α░ς░, ░ ░Β░α░σ░ι░λ░ί░τ░σ░α░ς░, ░ ░Δ░ε░σ░κ░ά░τ░η░ς░, ░ ░Γ░ρ░ε░β░ε░ν░ώ░ν░. ░

-----

-----

ΑΒΔΈΛΛΑ

-Χ”Κυρίτσης Στέργιος. Γεννήθηκε το 1805.

-Νικολάου Παναγιώτης. Γεννήθηκε το 1801.

ΒΑΣΙΛΙΤΣΑ

-Θωμάς Αθανάσιος.

Γεννήθηκε το 1798.

-Τόλιου Κωνσταντίνος. Γεννήθηκε το 1799.

-Φουσέκης Αθανάσιος.

ΔΕΣΚΑΤΗ

Από τη Δεσκάτη κατάγονταν οι αγωνιστές οπλαρχηγοί της επανάστασης του 1821 και αρματολοί των Χασίων Ψειραίοι.

ΓΡΕΒΕΝΆ

-Ζακαβέλας Νικόλαος.

-Καραμήτσος Δημήτριος

-Κυρίνης Αθανάσιος.

-Κυρίνης Δημήτριος.

-Σίμου Νικόλας. υπαξιωματικός στον αγώνα.

-Τζιόβας Χαρίσης.

Χιλίαρχος το 1825.

-Τσάλας Κωνσταντίνος. Εκατόνταρχος.

-Χρήστου Πούλιος.

Γεννήθηκε το 1796.

----

----

░Μ░ί░χ░ο░ς░ ░Φ░λ░ώ░ρ░ο░ς░. ░

-----

-----

-Μίχος Φλώρος, οπλαρχηγός της Σαμαρίνας..

Εντάχθηκε με τους Σαμαρινιώτες στο σώμα τουοπλαρχηγού του Βάλτου, Ιωάννη Ράγκου. Συμμετείχαν στις μάχες που διεξήχθησαν στις 10 Απριλίου 1822 στο Κομπότι και στις ράχες του Σουλίου εναντίον τουΜουσταή.

Στις 20 Απριλίου μπαίνουν στο Μεσολόγγι για την υπεράσπισή του, 120 Σαμαρινιώτες, μαζί τους είναι και οι καπεταναίοι Ζήσης Χατζημάτης και Δημήτριος Μακρής και οι ομαδάρχες Μανάκας, Αβραμούλης, Συράκος, Μπούσιας, Γιολδάσηςκαι Τζήμας. Κατά την Έξοδο έπεσαν ηρωικά ο Μίχος Φλώρος, Δ. Μακρής και οι υπόλοιποι. Διεσώθησαν μόνο 33 που επέστρεψαν στη Σαμαρίνα.

-----

-----

░Τ░ο░ ░κ░α░ύ░χ░η░μ░α░ ░τ░ω░ν░ ░Γ░ρ░ε░β░ε░ν░ώ░ν░: ░ ░Θ░ε░ό░δ░ω░ρ░ο░ς░ ░Ζ░ι░ά░κ░α░ς░. ░

-----

-----

Ο Θεόδωρος Ζιάκας (Μαυρονόρος Γρεβενών 1798 - Αταλάντη 1882) ήταν οπλαρχηγός από παλιά οικογένεια κλεφτών και

αρματολών, που πολέμησε στην Ελληνική επανάσταση του 1821 και στις επαναστάσεις της Μακεδονίας του 1854 και του 1878.

Ανεψιός του Γέρου Ζιάκα και πρωτεξάδελφος του Γιαννούλα. Πατέρας του ήταν ο γερο-Ζιάκας (Γεώργιος Ζιάκας)(1730 - 1810), πρωτοπαλίκαρο κατά το 1750 του λήσταρχου και αρματολού Ντελή - Δήμου της επαρχίας των Γρεβενών επί Κουρτ Πασά. Όταν σκοτώθηκε το 1780, τον διαδέχτηκε στο αρματολίκι ο γιος του, Θεόδωρος.

Το 1826, ο Μεχμέτ αγάς των Γρεβενών μαζί με την οικογένεια των Μακραίων επιτέθηκε εναντίον της οικίας των Ζακαίων. Σε αντίθεση με τον αδερφό του, Γιαννούλα, που σκοτώθηκε στη μάχη, ο Θεόδωρος κατάφερε να σωθεί και να καταφύγει στην ελεύθερη Ελλάδα.

Εκεί δεν έμεινε για πολύ, καθώς δυο χρόνια μετά επέστρεψε στην επαρχία Γρεβενών και ανέλαβε την αρχηγία στο αρματολίκι. Ο Ζιάκας μετέφερε το λημέρι του από τα Γρεβενά στην Πίνδο, στην ορεινή Βάλια Κάλντα.

Ο Θεόδωρος Ζιάκας οργάνωσε κατά το 1854 την εξέγερση της Δυτικής Μακεδονίας κατά των Τούρκων.

Στη μάχη του Σπηλαίου Γρεβενών, αμέσως μετά τη μάχη στο σημερινό Καρπερό Γρεβενών, το Μάιο του 1854, ο Θεόδωρος Ζιάκας αντιμετώπισε κατά τις μέρες 28 Μαΐου-1 Ιουνίου του 1854 με 300 άνδρες 12. 000 Τουρκαλβανούς με επικεφαλής τον Αβδή Πασά.

Στη μάχη αυτή ο Θεόδωρος Ζιάκας αντιστάθηκε στους πολύ περισσότερους αντιπάλους για πολλές μέρες. Όταν τα πολεμοφόδια τελείωσαν, έδωσε εντολή ν' αδειάσουν τα βαρέλια του κρασιού που υπήρχαν στο χωριό, όπου υπήρχαν σημαντικές καλλιέργειες αμπελιών, να τα γεμίσουν με πέτρες και να τ' αφήσουν από ψηλά να κατρακυλήσουν προς τη μεριά των εχθρών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν πολλοί απ' αυτούς. Συνέχισε να πολεμά, αλλά όταν η κατάσταση είχε αρχίσει να δυσχεραίνει, αποδέχτηκε τη μεσολάβηση των ξένων διπλωματών και κατόρθωσε να μεταφέρει 1. 000 γυναικόπαιδα στην ελεύθερη Ελλάδα (Λαμία).

Ο Θόδωρος Ζιάκας, ο οποίος έζησε στη συνέχεια στη Λαμία, πέθανε το 1882 στην Αταλάντη σε ηλικία 84 χρονών.

-----

-----

░Ο░ ░Μ░α░κ░ε░δ░ο░ν░ο░μ░ά░χ░ο░ς░ ░κ░α░π░ε░τ░ά░ν░-░Λ░ο░ύ░κ░α░ς░.░

-----

----- 

Ο Καπετάν Λούκας (Λουκάς Κόκκινος) ήταν από το χωριό Μέγαρο Γρεβενών. Ο καπετάνιος αυτός συνέχισε την παράδοση των αρματωλών Ζιακαίων τής περιοχής του και παρουσιάστηκε ως οπλαρχηγός στο Μακεδονικό Αγώνα, από το 1903 έως το 1908. 

Τραυματίστηκε σοβαρά σε μία μάχη των Μακεδονομάχων μας με τον τουρκικό στρατό, που έγινε στις 14 Ιουνίου του 1907, στο ένδοξο χωριό Λέχοβο Φλώρινας. 

Οι Μακεδονομάχοι ήταν κρυμμένοι στο δάσος πάνω από το Λέχοβο, (φαίνεται, ότι πράκτορες των Τούρκων από τα γύρω χωριά τους είχαν ενημερώσει ότι στο Λέχοβο υπήρχαν αντάρτες μας). Με σκύλους κυνηγετικούς και τακτική μάχης, τους επιτέθηκαν τις πρωινές ώρες και αρκετοί αντάρτες σκοτώθηκαν, ενώ ο Καπετάν Λούκας τραυματίσθηκε στο μάτι. Όμως επέζησε και πέθανε αργότερα, το έτος 1913, στο χωριό του Μέγαρο Γρεβενών. 

Το συγκινητικό τραγούδι του Καπετάν Λούκα τραγουδιέται και χορεύεται σε όλη τη Μακεδονία και πολλές χορωδίες στη Βόρειο Ελλάδα το συμπεριλαμβάνουν στα προγράμματά τους. Το Λέχοβο είναι πασίγνωστο από το τραγούδι αυτό και από τις εθνικές του θυσίες. 

Διάφοροι συνθέτες και μουσικοί χρησιμοποιούν τη μελωδία του, ο δε Λώρης Μαργαρίτης (άλλοτε καθηγητής του Ωδείου θεσσαλονίκης και της θερινής Ακαδημίας του Σάλσμπουργκ) το θεωρούσε ως “Ποιμενική σύνθεση” και το ερμήνευσε με την ορχήστρα της Βορείου Ελλάδος. 

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝ-ΛΟΥΚΑ.

Ένα πουλάκι λάλησε στου Λέχοβου τη ράχη,

δεν κελαϊδούσε σαν πουλί, μηδέ σαν χελιδόνι,

παρά μιλούσε κι έλεγε μ’ ανθρώπινη κουβέντα:

Τί γύρευες, Λούκα μ’, τί χάλευες στου Λέχοβου στη Ράχη;

Πάϊνα για το Μορίχοβο και για την Καρατζόβα,

γιατί με κατηγόρησαν Ζιάκας και Παπαδήμας.

Συχνά στέλνουνε γράμματα μέσα στο Προξενείο

κι ο Πρόεδρος τα έστελνε στο κέντρο, στην Αθήνα.

Δεν κάνει ο Λουκάς γι’ αρχηγός μηδέ για καπετάνιος,

μόν’ κάνει ο Λούκας για κλεψιές, γι’ αρνάκια σουβλισμένα. 

-----

----- 

░Τ' α░ρ░μ░α░τ░ο░λ░ί░κ░ι░α░.░ 

-----

----- 

Ο καθηγητής Απόστολος Βακαλόπουλος, διέσωσε τον χωρισμό των ελληνικών χωρών ,σε αρματωλίκια στις αρχές του 19 αί..

Τα αρματωλίκια  σύμφωνα με στοιχεία ενός ποιήματος αγνώστου που πιθανολογείται ότι ήταν του Οικονόμου εξ Οικονόμων ήταν κατά περιοχάς τα εξής: 

Αρτα-Πουλαίοι, 

Αγραφα-Μπουκουβαλαίοι,

 Βάλτος –Ισκαίοι,

Καρπενήσι-Γιολδασαίοι. 

Καρπενήσι-Αραχωβιταίοι, 

Καρπενήσι-Συκαίοι,

 Πατρατζίκι-Κοντογιανναίοι,

 Κράβαρι-Κολονελοναίοι, 

Ζητούνι-Δυοβουνιώτης, 

Απόκουρο-Φώτης,

Λεβαδιά-Αρβανιτογιάννης, 

Πλαταμώνας-Τσακνογιάννης,

 Λιβάδι-Θεοδωράκης, 

Ξερόμερο-Γεωργάκης, 

Ασπροπόταμος-Τσαραίοι,

 Ασπροπόταμος –Στουρναραίοι,

Χάσια-Μπλαχαβαίοι, 

Σέρβια-Σιαπέρας,

Βέροια-Σύρος,

Βέροια-Τάτσος ,

Αγιά-Τσαραίοι, 

Ελασσώνα-Λαζαίοι, 

Ελασσώνα –Νταμακαίοι, 

Ολυμπος-Τζαχιλαίοι

 και άλλοι καπετάνιοι. 

-----

----- 

░Ά░γ░ι░ο░ς░ ░Δ░η░μ░ή░τ░ρ░ι░ο░ς░,░ ░ο░ ░ε░κ░ ░Σ░α░μ░α░ρ░ί░ν░η░ς░.░ 

-----

----- 

Στύλος και εδραίωμα των σκλαβωμένων Ελλήνων ο μοναχός Δημήτριος ο εκ Σαμαρινης.. Γεννήθηκε στη Σαμαρίνα της Πίνδου στα τέλη του 18ου μ.Χ. αιώνα. 

Έγινε μοναχός στο μοναστήρι της Πατρίδας του, όπου με προσευχή και νηστεία εξάγνισε το σώμα και την ψυχή του. Μετά την κατάπνιξη, από τον Αλή Πασά το 1808, της επανάστασης που υποκίνησε ο παπα Ευθύμιος Βλαχάβας, ο Δημήτριος βγήκε από το μοναστήρι του και γύριζε τα χωριά κηρύττοντας τον λόγο του Θεού και διδάσκοντας υπομονή στις θλίψεις. 

Μετά από συκοφαντία τον συνέλαβε ο Αλή Πασάς και τον φυλάκισε. Κατόπιν διέταξε τον άγριο βασανισμό του. Έτσι οι δήμιοι με καλαμένιες ακίδες τρύπησαν τους βραχίονες του και έπειτα τις έμπηξαν στα νύχια των χεριών και των ποδιών του. Στη συνέχεια έσφιξαν το κεφάλι του σε μέγγενη και κατόπιν αφού τον κρέμασαν ανάποδα τον έκαιγαν από κάτω με φωτιά.

 Βλέποντας κάποιος Τούρκος την γενναιότητα του Δημητρίου, πίστεψε στον Χριστό και έπειτα μαρτύρησε. Ύστερα ο Αλή Πασάς έκτισε τον Δημήτριο μέσα σ’ έναν τοίχο, αφήνοντας μόνο το κεφάλι του απ’ έξω για να παρατείνει το μαρτύριο. Ο Μάρτυρας άντεξε έτσι 10 ημέρες. Τελικά παρέδωσε το πνεύμα του στον Θεό, το έτος 1808. Το μαρτύριο του συνέγραψε ο πρόξενος της Γαλλίας στα Ιωάννινα Ε. Pouqueville. 

(Το μαρτύριο του οσιομάρτυρα Δημητρίου, αντέγραψε κατόπιν ο μοναχός Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης. Στην τοπική αγιολογία της Ιεράς Μητροπόλεως Γρεβενών, ένα Ημερολόγιο της Εκκλησίας της Ελλάδος (1963), σελ. 306, αναφέρει τη μνήμη του Αγίου την 18η Αυγούστου. Το Μέγα Ευχολόγιο όμως, καθώς και ο Otto Meinardus, αναφέρουν τη μνήμη του την 17η Αυγούστου). 

-----

----- 

░Η░ ░π░ε░ρ░ι░π░έ░τ░ε░ι░α░ ░ε░ν░ό░ς░ ░τ░ρ░α░γ░ο░υ░δ░ι░ο░ύ░.░ 

-----

----- 

Στο "Ημερολόγιο της Σαμαρίνας" 1976, σελίδα 215, καταχωρίζεται το επίμαχο τραγούδι και υπομνηματίζεται ως εξής:  «Το ωραίο αυτό Δημοτικό τραγούδι, το γνωρίζουν πολλοί, ίσως όλοι οι Έλληνες, ολίγοι όμως γνωρίζουν την ιστορική του αλήθεια.. Το τραγουδι αυτο αναφερεται στον θανατο του Σαμαρινιωτη Μιχου Φλωρου που επεσε ηρωικα στην Εξοδο της Ιερας Πολεως Μεσολογγιου και στην παραγγελια που εδωσε στους συγχωριανους του, πως να αναγγειλουν τον θανατο του..» 

Με την ευκαιρία αναφέρω ότι ούτε το τραγούδι αυτό γλίτωσε από τη ρουμανίζουσα προπαγάνδα που  λέει ότι πρωτογράφτηκε στα… βλάχικα! Πρόκειται για μιαν ακόμα ιλαρή άποψη για τους ακόλουθους λόγους: 

1) Πάσχει από μιαν μεγαλειώδη αντίφαση. Είναι γνωστό ότι το βλάχικο γλωσσικό ιδίωμα δεν  είναι γραπτό, αλλά διατηρήθηκε και συντηρήθηκε μόνο προφορικά . Συνεπώς, δεν είναι  δυνατόν  να γραφεί ένα τραγούδι με κάτι που είναι… άγραφο! 

2) Τα «Παιδιά της Σαμαρίνας» είναι αυθεντικά στην ελληνική μορφή. Η θέση αυτή τεκμηριώνεται επιστημονικά από τον Π. Αραβαντινό, ο οποίος ολοκλήρωσε το έργο του «Συλλογή Δημωδών Ασμάτων» το 1860, περίπου ταυτόχρονα με την έναρξη του Βλαχικού ζητήματος, το οποίο, κατά τον Ιταλό βαλκανολόγο Giovanni Amadore Virgili ήταν τεχνητό! Μετά εικοσαετία, το 1880, την εκδίδουν  τα παιδιά του, τα οποία και την προλογίζουν, σημειώνοντας τα εξής: «Γνωστόν ότι την Πινδίαν σειράν οικούσι κυρίως Βλάχοι ή Κουτσόβλαχοι λεγόμενοι. Ούτοι καίπερ  μη μεταχειριζομενοι ως οικιακήν  γλώσσαν την ελληνικήν, εις ταύτην όμως συνθέτουν τα άσματα αυτών. Θα εύρη ο αναγνώστης εν τη παρούση συλλογή πλείστα τοιαύτα  συνειλεγμένα εν Μετσόβω και Μαλακασίω, επαρχίαις βλαχικαίς  εν μέρει, αλλ΄ ένθα ουδέποτε σχεδόν ακούεται άσμα βλαχικόν…» 

3) Ο πρύτανις του Πανεπιστημίου Αθηνών και διαπρεπής μεσαιωνοδίφης Σπυρίδων Λάμπρος μας πληροφορεί ότι και ο διπλωματούχος  εκπρόσωπος της Ρουμανίας  στη Ρώμη, ο N. Burileanu, επιφορτισμένος με προπαγανδιστική αποστολή στη Βόρειο Ήπειρο, υποχρεώθηκε σε δημόσια ομολογία, κατά την οποία  και της άλλοτε  ένδοξης Μοσχοπόλεως «τα επιχώρια  άσματα είνε μόνον  ελληνικά, όπερ  είνε  των ενδεικτικωτάτων  επιχειρημάτων προς απόδειξιν  του ελληνικού χαρακτήρος της χώρας», προκαλώντας  τη διαμαρτυρία των αλβανόφιλων της Ιταλίας! 

4)Ο διαπρεπής βαλκανολόγος-ρωμανιστής καθηγητής Αχιλλεύς Λαζάρου, ο οποίος παρευρισκόταν στις πολιτιστικές εκδηλώσεις της Παλαιομάνινας το 2006 και ανέπτυξε και σχετικό θέμα σε ομιλία του, σε δεκάδες μελέτες του και ιδιαίτερα στο ογκώδες τετράτομο  έργο του «Ελληνισμός και Λαοί της Νοτιανατολικής Ευρώπης» καταθέτει πάμπολλα επιστημονικά στοιχεία για την ελληνική μορφή του τραγουδιού από την αρχή.

 Συγκεκριμένα, τότε είχε αναφέρει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «Είναι αλήθεια, ότι για το θέμα που συζητούμε, την ιχνηλάτηση των δεδομένων, που λανθάνουν στο δημοτικό τραγούδι «Παιδιά της Σαμαρίνας», προέχει πρωτίστως η περισυλλογή των παραλλαγών, οι οποίες διασώζονται διάσπαρτες σε ανθολογίες, ακόμη και ανέκδοτες, ιδιωτικές και δημόσιων ιδρυμάτων π.χ. του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. Η επιστημονική τους εξέταση οπωσδήποτε διευκολύνει την εξεύρεση του πρωτοτύπου και την ορθότερη αξιολόγηση. Διότι, η αισθητική, γλωσσική, καλλιτεχνική και ιδεολογική του περιεχομένου κατάσταση, η ποιητική ποιότητα, φανερή και σε πεδινούς οικισμούς, των οποίων η ελληνοφωνία στις ημέρες μας είναι απόλυτη, διανοίγουν προοπτικές εντοπισμού των Βλάχων και σε άγνωστες εστίες, όπου είτε έχουν συμβιώσει είτε παραχειμάσει."

Δείγμα αξιοπρόσεκτο αποτελεί η παραλλαγή, την οποία συλλέγει από το Προάστιο Καρδίτσας ο διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών Θεόδωρος Νημάς με τίτλο  «Παιδιά της Σαμαρίνας». 

5) Ο αείμνηστος ιστορικός Σαράντος Καργάκος, ο οποίος κι εκείνος παρευρισκόταν στο 2006 στην Παλαιομάνινα για να τιμήσει τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» επανέλαβε τότε αυτά τα οποία είχε  γράψει στον «Ελεύθερο Τύπο» (19.6.1998): «Μέσα στους Ελεύθερους Πολιορκημένους του Μεσολογγίου ήταν και μια ομάδα νεαρών Βλάχων από τη Σαμαρίνα. Έπεσαν στην Έξοδο. Ο λαός τους τιμά και με υπέροχο τραγούδι/ελεγείσ: «Παιδιά της Σαμαρίνας». Το ποιοι είναι Βλάχοι βγαίνει μέσα από το τραγούδι αυτό. Όποιος θέλει να τιμήσει τους Βλάχους, ας ανάψει ένα κερί στη μνήμη τους. Βλάχοι είναι εκείνοι που πολέμησαν και μόχθησαν για να μπορούμε εμείς να μιλάμε ελληνικά».

Στις ίδιες διαπιστώσεις καταλήγουν Έλληνες  και ξένοι  εθνομουσικολόγοι (Αθηνά Κατσανεβάκη, ο Ελβετός  Samuel Baud-Bovy) και πολλοί άλλοι Έλληνες και ξένοι ειδικοί, ότι δηλαδή, αυτή η έντονη παρουσία των ελληνοφώνων τραγουδιών στη μουσική παράδοση των βλαχοφώνων της Πίνδου πηγάζει όχι από μια εξωτερική επιρροή, αλλά μέσα από μια έντονη αυτοσυνειδησία εσωτερική και μακρόχρονης σχέσης με τον Ελληνισμό, μία σχέση που για τους Αρμάνους της Πίνδου δεν είναι τυχαία, αλλά, όπως δείχνουν τα δεδομένα, πηγάζει από την ίδια τους την καταγωγή. 

------

-----

"Έξοδος 1826" - Η ταινία.

----

----

Ένα ταξίδι-έρευνα με γνωριμίες και συναντήσεις σε όλη σχεδόν την Ελλάδα, που διήρκεσε τέσσερα χρόνια, ξεκίνησε μέσα από την προσπάθεια του σκηνοθέτη και σεναριογράφου της ταινίας «Έξοδος 1826», Βασίλη Τσικάρα, να κατανοήσει τον στίχο του δημοτικού τραγουδιού «Παιδιά της Σαμαρίνας, μωρέ παιδιά καημένα».

«Με αφορμή τις τηλεοπτικές εκπομπές που έκανα στο παρελθόν μού προέκυψε η ανάγκη να κάνω γνωστή την ιστορία του τραγουδιού “Τα παιδιά της Σαμαρίνας”. Να μιλήσω για τους ανθρώπους αυτούς που έφυγαν από τη Σαμαρίνα τον Μάρτιο του 1826 για να βοηθήσουν κι αυτοί στην Έξοδο του Μεσολογγίου. Έτσι, ξεκίνησα μια έρευνα και με πολλή προσοχή στην προφορική παράδοση και στα ιστορικά στοιχεία, έγραψα ένα σενάριο για τον κινηματογράφο. Βέβαια, το σενάριο αυτό παντρεύεται με τη μυθοπλασία και αυτό δημιουργεί και τις βάσεις για την περαιτέρω ιστορική έρευνα», λέει ο Βασίλης Τσικάρας.

Η ταινία αγγίζει τα όρια της περιπέτειας. Το 1826 οι Σαμαριναίοι συμμετείχαν στη Φρουρά των Μακεδόνων. Ο στίχος του τραγουδιού «Παιδιά της Σαμαρίνας, μωρέ παιδιά καημένα» φαίνεται να ανήκει στον Μίχο Φλώρο, αρχηγό των 120 Σαμαρινιωτώνπου πολέμησαν στο Μεσολόγγι. Μεταφέρθηκαν στόμα με στόμα μέχρι τα Βλαχοχώρια από τους 33 Σαμαρινιώτες που απέμειναν ζωντανοί κι έπλεξαν στο πέρασμα των χρόνων έναν δικό τους θρύλο...

Μια ιστορία αυτοθυσίας και θάρρους που μεταφέρθηκε στις οθόνες από μια ομάδα καλλιτεχνών και προβλήθηκε στις κινηματογραφικές αίθουσες τον Ιανουάριο 2017..

Συνεχίζει ο Βασίλης Τσικαρας:

«Αυτά τα τέσσερα χρόνια προετοιμασίας της ταινίας γέμισα πολλές σελίδες με αρνητικές απαντήσεις για υποστήριξη. Άκουσα πως με αυτή την κατάστασή δεν μπορεί να γυριστεί ταινία με θέμα το 1821.

Πείσμωσα. Βρήκα στήριξη από τον Σύλλογο Φίλων Ιστορίας Γιαννιτσών, τη βοήθειά τους με παραχώρηση υλικού πρόσφεραν σύλλογοι Σαμαρινιωτών στη Λάρισα, την Καλαμάτα, την Αθήνα. Και θέλω να πω ένα μεγάλο “ευχαριστώ” στην Ελένη Σκάρπου, τη Μαρία Βλάχου και τη Χριστίνα Λιόλου. Τολμώ να πω ότι για μένα είναι ένα μνημόσυνο για την αυτοθυσία των ανθρώπων αυτών, 190 χρόνια μετά...»

Η σκηνοθεσία και το σενάριο είναι του Βασίλη Τσικάρα, η φωτογραφία του Δημήτρη Σταμπολή και στους πρωταγωνιστικούς ρόλους είναι οι Δημήτρης Παπαδόπουλος, Λεωνίδας Κακούρης, Μαρία Ανδρούτσου.

----

----

Η Ιερά Πόλις ευγνωμονούσα.

----

----

Κάθε χρόνο η Σαμαρίνα παίρνει μέρος στις εκδηλώσεις της εξόδου, ενώ το 2007 τοποθετήθηκε μνημείο στον Κήπο των Ηρώων στο Μεσολόγγι με απόφαση του εκεί δημοτικού συμβουλίου στη μνήμη των Σαμαριναίων πεσόντων. Εκεί υπάρχει στη μνήμη των Σαμαριναίων πεσόντων με ένα εκπληκτικό ανάγλυφο, παρόμοιο με αυτό που υπάρχει στην πλατεία της Σαμαρίνας, με τις ακόλουθες επιγραφές:«Εσείς παιδιά κλεφτόπουλα, παιδιά της Σαμαρίνας». Κι από κάτω:«Εις μνήμην των Σαμαριναίων που έπεσαν στο Μεσολόγγι το 1826».

Στις 12 Απριλίου 2014 σε μια σεμνή τελετή, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τη 188η Επέτειο της Εξόδου της Ηρωικής Φρουράς των Ελεύθερων Πολιορκημένων.. υπεγράφη η Β΄ Φάση του πρωτοκόλλου Αδελφοποίησης της Τοπικής Κοινότητας Σαμαρίνας και της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου..

----

----

The Vlachs.

----

-----

Συνηθίζουν αρκετοί συμπολίτες μας.. αστικής καταγωγής, να αποκαλούν βλάχους τους κάτοικους κυρίως της Θεσσαλίας και της Δυτικής Μακεδονίας.. και ακόμη χειρότερα να αποκαλούν έτσι.. τους αμόρφωτους και άξεστους ανθρώπους.. Σε αυτήν την περίπτωση οι χαρακτηρισμοί επιστρέφονται..

Εγώ που δεν είμαι βλάχος.. θέλω να βάλω τα πράγματα σε μια θέση..

Οι Βλάχοι είναι λατινόφωνη πληθυσμιακή ομάδα, τα μέλη της οποίας κατοικούν κυρίως στην Ελλάδα, στην Αλβανία, στη Βόρεια Μακεδονία, στη Σερβία και στη Ρουμανία. Μητρική γλώσσα των Βλάχων είναι η βλάχικη, γνωστή επίσης υπό το νεολογισμό «αρωμουνική». Η αρωμουνική είναι το σύνολο των μη συστηματοποιημένων βλάχικων διαλέκτων που ομιλούνται στα νότια Βαλκάνια και είναι λατινογενούς προέλευσης. Στον ελλαδικό χώρο και παρά τις αντίξοες συνθήκες, ένα μέρος της λατινόφωνης αυτής πληθυσμιακής ομάδας συνεχίζει μέχρι σήμερα να μιλά παράλληλα με την ελληνική και τη μητρική βλάχικη, το μεγαλύτερο ωστόσο μέρος των ατόμων βλάχικης καταγωγής μιλάει πλέον μόνο ελληνικά..

Η βλάχικη γλώσσα, υπό το βάρος και τη σκιά της ελληνικής γλώσσας δεν μπόρεσε ποτέ να αναπτυχθεί πλήρως σαν λόγια γλώσσα και άρα να εγγραμματιστεί και να αποκτήσει γραφή λόγω των ιδεολογικών επιλογών των Βλάχων μελών της αστικής τάξης οι οποίοι ήταν σε θέση όχι μόνο να μετέχουν της ελληνικά προσανατολισμένης παιδείας αλλά και να επηρεάζουν την υπόλοιπη κοινότητα προς εκείνη την κατεύθυνση διότι η ελληνική ήταν η γλώσσα της εκκλησίας και της εκπαίδευσης, ήταν και η lingua franca του εμπορίου στα Βαλκάνια και στην περίπτωση των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών η γλώσσα της ιθύνουσας τάξης.

Η Ελληνική ήταν η γλώσσα που χρησιμοποιούσαν πάντα στην Εκκλησία, στο εμπόριο κι αλλού, ενώ τα βλάχικα χρησιμοποιούνταν κυρίως στο οικιακό περιβάλλον και στις κοινωνικές συναναστροφές της κλειστής κοινωνίας του χωριού..

Βλέπουμε ευκρινώς πως οι Βλάχοι απεφευγουν για πάνω από 200 χρόνια να γράψουν τα βλάχικα, γιατί είναι πλήρεις Ελληνικής συνείδησης και γιατί έτσι επεδίωξαν οι ίδιοι να μην γίνουν θύματα εκμετάλλευσης ως δήθεν μειονότητα βλάχικη, από άλλες εθνότητες (όπως η ρουμάνικη, που η επίσημη γλωσσά τους μοιάζει με τα βλάχικα) ή άλλους ανθελληνικούς κύκλους.. Πέτυχαν όχι μόνο κρατήσουν αλλά και να διαδώσουν την ελληνική γλώσσα και τα σπέρματα του ελληνικού πολιτισμού..

Το 1940 η ιταλική προπαγάνδα είχε καταγράψει ότι οι βλάχικοι οικισμοί είναι «σταθμοί λατινικότητας» και μόλις τα φασιστικά στρατεύματα μπουν στα βλάχικα χωριά θα γίνουν δεκτά με ενθουσιασμό από τον ντόπιο πληθυσμό. Αν και υπήρξε καταγεγραμμένη δράση «ρουμανιζόντων Βλάχων» στην περιοχή της Πίνδου, ο πληθυσμός των βλάχικων χωριών στήριξε με θέρμη τον Ελληνικό Στρατό, τις πρώτες δύσκολες ημέρες της εισβολής των Ιταλών..

----

----

Οι Βλάχοι της προσφοράς.

-----

-----

Είχαν πάντα ως πρώτο μέλημα, ειδικά τον καιρό της τουρκοκρατίας αλλά και όλη την διάρκεια του 18ου άι., οι εύποροι Βλάχοι την προσφορά και την οικοδόμηση της πατρίδας.. Με πολύ σημαντικές δωρεές στην παιδεία, στον αθλητισμό, στην άμυνα..

Βλάχοι όπως οι Αβέρωφ, Αρσάκης, Δουμπας, Ζάππας, Σίνας, Στουρναρας, Τοσίτσας, Σταύρου, Βούλγαρης, προσέφεραν λαμπρές υποδομές..

Τουλάχιστον στην Αθηνά.. περισσότερα από τα μισά κοινωφελή κτίρια είναι δωρεές Βλάχων:

-Αβερώφειο) Γυμνάσιο Μετσόβου.

- (Αβερώφειο) Παναθηναϊκό στάδιο Αθηνών.

-Αβερώφειος Γεωργική Σχολή Λάρισας.

-Αβερώφειος Σχολή (Γυμνάσιο) Αλεξάνδρειας.

-Αβερώφειος Σχολή Ευελπίδων Αθηνών.

-Φυλακές Αβέρωφ.

-Ωδείο Αθηνών.

-Θωρηκτό «Γ. Αβέρωφ».

-Αρσάκειο - Ελληνικό Εκπαιδευτήριο θηλέων.

-Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος.

-Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθηνών.

-Ζάππειο Μέγαρο Αθηνών.

-Ακαδημία Αθηνών.

-Αστεροσκοπείο Αθηνών.

-Μητροπολιτικός Ναός Αθηνών.

-Τοσίτσειο Παρθεναγωγείο Αθηνών.

-Φοιτητική Εστία Μιχαήλ Τοσίτσα.

-----

-----

Λόγιοι.. Βλάχοι.

-----

-----

Βλάχοι ήταν και οι Ρήγας, Φερραιος, Γεωργάκης Ολύμπιος, Νικοτσάρας, οι Βλαχαβαιοι, ο Φαρμάκης, ο Κασομούλης.. οι συγγράφεις Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, Κώστας Κρυστάλλης, Γεώργιος Ζαλοκώστας, οι αφοί Μανακια (πρώτοι κινηματογραφιστές των Βαλκανίων)..

Βλάχικης καταγωγής ήταν επίσης ο μέγιστος Τσιτσάνης και οι σύγχρονοι λαϊκοί συνθέτες, όπως ο Απόστολος Καλδάρας, ο Κώστας Βίρβος, ο Μπάμπης Μπακάλης..

Και φυσικά όλοι αυτοί έγραφαν στα ελληνικά..

-----

------

Ετερόχθονες.. γελοιότητες.

----

-----

Το 1843 υπήρξε μια διαμάχη ανάμεσα στους Έλληνες που προέρχονταν από τα τότε προσαρτημένα εδάφη του Ελληνικού Κράτους.. και αυτούς που κατάγονταν από περιοχές εκτός των τότε συνόρων..

Συγκεκριμμενα οι μεν απεκληθησαν αυτόχθονες και οι δε ετερόχθονες..

Ντροπιαστικός όρος.. Λες και ήταν άνθρωποι με άλλη γλωσσά, κουλτούρα και θρησκεία..

οι αυτόχθονες Νοτιοελλαδίτες μονοπώλησαν όλες τις εθνικές γαίες και το Κράτος όπου απέκλεισαν τους χιλιάδες Έλληνες του μικρού Βασιλείου που είχαν σπεύσει εθελοντές στον Αγώνα απ’ άκρη σ’ άκρη του Γένους και είχαν ποτίσει με το αίμα τους την πρώτη τότε ελληνική γη. Αυτοί οι γενναίοι αδελφοί κηρύχθηκαν ετερόχθονες! Στερήθηκαν όλα τα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματά τους: ούτε πολίτες ούτε πια στρατιώτες ούτε αγρότες. Απλώς είλωτες! Αυτό είναι το εθνικό όνειδος των τότε αυτοχθόνων πολιτικών και κοτζαμπάσηδων..

Τότε ο πολίτικος Ιωάννης Κωλέττης.. ετερόχθων και αυτός (επίσης Βλάχος από το Συρράκο).. σε μια αναλαμπή στην σκοτεινή του δράση.. διεκήρυξε στη Συντακτική Εθνική Συνέλευση του 1843:

"Το Βασίλειον της Ελλάδος δεν είναι η Ελλάς. Αποτελεί εν μέρος, το πλέον μικρόν και το πλέον πτωχόν της Ελλάδος. Ο Έλλην δεν είναι μόνον αυτός ο οποίος κατοικεί το Βασίλειον της Ελλάδος, αλλά και εκείνος επίσης όστις κατοικεί την Θεσσαλονίκην ή τα Ιωάννινα ή τας Σέρρας ή την Αδριανούπολιν ή την Κωνσταντινούπολιν ή την Τραπεζούντα ή την Κρήτην ή την Σάμον ή οιανδήποτε χώραν της Ιστορίας ή της φυλής της Ελληνικής."

Δηλαδή οι Σαμαριναιοι πολεμιστές.. συμφωνά με την γνώμη κάποιων ηλίθιων ήταν ετερόχθονες.. Και ας διάνυσαν 300 χιλιόμετρα πεζή με κίνδυνους και κακουχίες.. Και όλα αυτά μόλις 17 χρόνια αργότερα.. Πόσο εύκολα ξεχνάει ο Έλληνας.. ειδικά όταν προάγει το συμφέρον του..

-----

------

Και ας είστε λερωμένα..

------

------

Η παραδοχή της Ελληνοψυχιας και θυσίας των βλαχόπουλων, παιδιών της Σαμαρινας.. είναι ελάχιστος φόρος τιμής στους ένδοξους προγόνους μας, συμπατριώτες μας Σαμαριναίους που έδωσαν το αίμα τους για την ελευθερία στην πόλη των ηρώων. Στους πατριώτες αυτούς που άφησαν παιδιά, γονείς γυναίκες, βίος και έφτασαν στο Μεσολόγγι να προσφέρουν την ζωή τους για να σωθεί η επανάσταση, ο αγώνας κατά της σκλαβιάς, η ίδια η πατρίδα. Το Μεσολόγγι που αποτελούσε την εποχή εκείνη το στοίχημα της ελληνικής ψυχής στις στρατιές των αλλοθρήσκων..

Η «αϊτοφωλιά» της Βόρειας Πίνδου όπως χαρακτηριστικά λεγόταν η Σαμαρίνα, αποτελεί σύμβολο της ελεύθερης βούλησης και διοίκησης αφού ποτέ δεν κατάφεραν να την υποτάξουν οι εχθροί του Έθνους..

Η τύμβος προς τιμήν των Σαμαριναίων πολεμιστών έχει λάβει τη θέση της στον κήπο των Ηρώων στο Μεσολόγγι. Εκεί που περήφανα στέκουν ο Μάρκος Μπότσαρης, ο Τζαβέλας, ο Λόρδος Μπάυρον. Σε έναν κήπο που είναι συγκεντρωμένος ο ηρωισμός του λαού μας..

Παιδιά της Σαμαρινας.. η πορεία σας και η θυσία σας, είναι φάρος φωτεινός.. Είστε καμάρι για κάθε Σαμαρινιωτη.. για κάθε Ελληνα.. πού τιμά τους Αγώνες των προγόνων και έχει αδούλωτη ψυχή..

Και ας είστε λερωμένα..