100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝΑΛΗΨΗ.

 

Του Γιάννη Δαρή, Θεολόγου-Αστυνομικου.

Φέτος το 2023, συμπληρωθήκαν 100 χρόνια από την δημιουργία του οικισμού της Αναλήψεως.. 

Κάθε γωνιά της Ελλάδας είναι ποτισμένη με αίμα και δάκρυα των προγόνων μας, που αγωνίστηκαν για την ελευθερία τους.. Το ίδιο μπορούμε να πούμε και για αυτόν τον τόπο, που αποτελεί χώρο ιστορικής μνήμης..                         Το 1922 με τη Μικρασιατική καταστροφή, διώχθηκαν από τη γη τους 900. 000 Έλληνες, οι οποίοι ήρθαν στην Ελλάδα¹..                                                 Για τους Ποντίους τώρα.. Μέχρι το 1922, αυτοί που έχασαν τη ζωή τους ξεπέρασαν τις 353. 000.. και συνιστά γενοκτονία που την αναγνωρίζει η πολιτισμένη ανθρωπότητα.. Και δεν αναφέρομα  Όσοι τότε γλίτωσαν από το σπαθί κατέφυγαν ως πρόσφυγες στη Νότια Ρωσία, ενώ γύρω στις 400. 000 ομοεθνείς, ομόθρησκοι αδελφοί Έλληνες εκ Πόντου ήλθαν στην Ελλάδα²..

Στην περιοχή της Ελασσονας το 1923, Πόντιοι εγκαταστάθηκαν προσωρινά στα χωριά Καλλιθέα, Λόφος, Ολυμπιάδα, Στεφανόβουνο, Γαλανόβρυση, Τσερνιλο- Τσαρνιλι (το σημερινό Αγιονερι).. και φυσικά εδώ που είμαστε τώρα στην Ανάληψη..                                                                           Έχετε υπ' όψιν ότι κάποια χωριά που ανέφερα, υπήρχαν ήδη.. όμως ο οικισμός της Ανάληψης κατοικήθηκε πρώτη φορά τότε.. Λέγεται από κάποιους πως αρχικά τους πήγαν κάπου στην περιοχή της Γιάννουλης αλλά επέλεξαν αυτό εδώ το μέρος.. Ίσως να σας φαίνεται παράξενο βλέποντας την σημερινή ανάπτυξη της Γιάννουλης αντίθετα με την περιοχής μας.. Αλλά σκεφτείτε ποιο είναι καλύτερο μέρος, συγκρίνοντας το κλίμα, το έδαφος με τα ρέματα, την δυνατότητα ανάπτυξης του τόπου μας, που με το πέρασμα των χρόνων τον έχει αφήσει αβοήθητο η πολιτεία..

Έτσι οι αδελφοί Πόντιοι έχοντας αφήσει πίσω το βίος τους, ήταν φτωχοί χωρίς στον ήλιο μοίρα.. Τότε το Κράτος αποφάσισε να βοηθήσει αυτούς τους ικανούς και εργατικούς ανθρώπους.. Τον Οκτώβριο του 1923 ιδρύθηκε βάσει του πρωτοκόλλου της Γενεύης η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) και ανέλαβε με τη βοήθεια του κράτους το έργο της στέγασης και της παραγωγικής απασχόλησης των προσφύγων³.. Η αγροτική αποκατάσταση προέβλεπε επίσης τη διανομή στους πρόσφυγες κλήρων 35 στρέμματα, που δεν αποτελούσαν ενιαία έκταση και ποίκιλλαν ανάλογα με το είδος της καλλιέργειας και το μέγεθος της οικογένειας. Στους αγρότες παραχωρούνταν επιπλέον εργαλεία, σπόροι και ζώα για τις καλλιέργειες των χωραφιών τους..                                                           Έτσι με την συνεργασία του Υπουργείου Γεωργίας και της Εκκλησιάς της Ελλάδος.. για την αποκατάσταση ακτημόνων προσφύγων καλλιεργητών έγινε απαλλοτρίωση αγροτεμαχίων εκκλησιαστικής περιουσίας..

Να πούμε τώρα συγκεκριμμενα για την Ανάληψη.. Ο αιμοδότης της περιοχής μας ήταν η Ιερά Μονή Αναλήψεως του Σωτηρος.. Πρέπει να σημειωθεί πως η Μονή πρωτοστάτησε σε προσφορά και δωρεές όπως, εκτός αυτού του χωρίου, η ανέγερση του νέου Ιερού Ναού του Αγίου Δημητρίου Συκεας το 1879 και η ανέγερση του Δημοτικού Σχολείου Συκέας..

Εκείνον τον καιρό το Μοναστήρι κατείχε παρά πολύ μεγάλη περιουσία.. Εδώ γύρω γύρω είχε 11. 000 στρ. αγροκτήματα και ένα λιβάδι 6. 000 στρ.⁴.                                         Έδωσε υπέρ των ακτημόνων Ποντίων για την δημιουργία και την διαβίωση του οικισμού σχεδόν όλην την περιουσία του.. 15. 000 στρ⁵..                                    Φυσικά και το όνομα του χωρίου δεν θα μπορούσε να ήταν άλλο.. Ονομάσθηκε Ανάληψη.. Όχι Καλύβια Αναλήψεως.. Τα καλύβια και τα μαντριά είναι γύρω γύρω (ίσως επηρεάστηκε από έναν πολύ μικρό και παλιό οικισμό, στην πλευρά του Λάκου που έρχεται από το Παλιοχώρι, στους λόφους προς το Βίζι, που λεγόταν Καλύβια)..                                                                          Να πω συνοπτικά επομένως: Το 1923 ήρθαν προσωρινά οι Πόντιοι στο σημείο αυτό.. Με τις παραχωρήσεις του Μοναστηριού, όσοι έμειναν, έλαβαν γη.. Ο οικισμός, φέρεται, να έγινε τα έτη 1924-25.. Η διανομή του κλήρου της γης πραγματοποιήθηκε μέσα στα επόμενα χρόνια..                                    Οι περισσότεροι Πόντιοι απο αυτούς που ηρθαν πρώτοι και έκτισαν την Ανάληψη κατάγονταν απο την σημερινή πόλη Φάτζα του Πόντου, παραλιακή πόλη στη Μαυρη Θάλασσα.. Είναι η Σίδη ή Φαδισάνη ή Φάδισα, όπως τη λέγανε αργότερα, των αρχαίων και βυζαντινών χρόνων.. Βρισκόταν ανάμεσα στην Οινόη και τα Κοτύωρα.. Ο Ελληνικος πληθυσμος ηταν περίπου 3.500.. Είχε την εκκλησια του Αγίου Γεωργίου και λειτουργούσαν δύο Ελληνικά σχολεία, ένα πεντατάξιο Παρθεναγωγείο και ένα εξατάξιο δημοτικό αρρεναγωγείο.. μαζι με δυο νηπιαγωγεία.. Οι Έλληνες της Φάτζας από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έως την Ανταλλαγή υπέστησαν σκληρές δοκιμασίες..

Επισης κάποιοι Πόντιοι ήρθαν απο το χωριό Ασαρτζούχ της Νεοκαισάρειας.. Να γνωριζετε πως η Νεοκαισαρεία του Πόντου είναι η πατρίδα του Μεγάλου Βασιλείου, ενός από τους τρεις Ιεράρχες ⁶..                                         Οι αδελφοί μας Πόντιοι στα όμορφα και γόνιμα εδάφη του Πόντου ήταν άνθρωποι νοικοκυραίοι, πλούσιοι με υψηλού επίπεδου κουλτούρα.. Ξεκληρίστηκαν, άφησαν πίσω περιουσίες, τις οποίες ποτέ δεν τους δόθηκε η ευκαιρία να διεκδικήσουν.. Μια ανείπωτη καταστροφή, που να μην την γνωρίσει ούτε ο εχθρός.. Παρ' όλα αυτά η εγκατάσταση τους στην περιοχή μας, και έχω προσωπική κρίση για αυτό, ανέβασε το επίπεδο.. Άνθρωποι με μεράκι, γνώσεις για τις καλλιέργειες, εμπορικό μυαλό.. Ακόμη και η μόρφωση τους ήταν σπουδαία.. Εγώ προσωπικά θαύμαζα τους παλιούς Ποντίους, πως εκτός της ποντιακής διαλέκτου μιλούσαν σωστά τα Ελληνικά.. Με καλή σύνταξη λογού, όμορφες λέξεις και χωρίς να κόβουν τα φωνήεντα, όπως κάνουμε οι ντόπιοι..                                                             

Στην Ανάληψη χτισμένη σε 230 μέτρων υψόμετρο, στην κοιλάδα της Ποταμιάς, σε έναν μικρό λοφίσκο επάνω, κατοικούσαν χρόνια ολόκληρα άνθρωποι, που είχαν κτηνοτροφικές μονάδες.. και ήταν η βάση για το κατέβασμα κατοίκων από τον παλαιότερο οικισμό της Παλιάσκας.. και βεβαία από την ορεινή και όμορφη Βερδικούσια.                                                                  Εδώ στα χρόνια μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο κατέβηκαν στην Ανάληψη και κτηνοτροφικές οικογένειες, καταγόμενες από τα ορεινά χωριά της Καλαμπάκας.. και κυρίως από το ωραιότατο χωρίο Μαυρελι, στις κορφές των Αντιχασιων (1130 μ. υψόμετρο) του νομού Τρικάλων.. Έτσι και αλλιώς είχαν σχέση με την περιοχή καθώς ο κλήρος του Μαυρελιου γειτόνευε με αυτόν της Συκεας.. Την περίοδο 1925-28 οι Συκιωτες και οι Μαυρελιτες αγόρασαν με κανονικά συμβόλαια αγοραπωλησίας τον Κοκκινολογγο από τουρκαλβανους γαιοκτήμονες, οι οποίοι είχαν καθησει στον σβέρκο μας από την εποχή του Αλη-Πασα ⁷..                                                                                 Όπως οι Πόντιοι, επίσης και οι Μαυρελιτες αναδεικνύουν την περιοχή μας.. Άνθρωποι ευχάριστοι, δεκτικοί, κοινωνικοί, με αυξημένο αίσθημα της τιμής και δεμένες οικογένειες, έχουν δημιουργήσει κτηνοτροφικές μονάδες-προτυπα και πρωτοπορούν στην ανάδειξη νέων μεθόδων για την βελτίωση της κτηνοτροφικής παράγωγης..

 

ΠΗΓΕΣ:

1)     Υπουργείο Παιδείας, Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας (Γ Λυκείου Ανθρωπιστικών Σπουδών.

2)     Giuseppe Motta (2013). Less than Nations: Central-Eastern European Minorities after WWI. 1. Cambridge Scholars Publishing. σελ. 365.

3)      Γ. Γιαννακόπουλος, Προσφυγική Ελλάδα, ΚΜΣ, Αθήνα 1992.

4)     Κώστας Σπανός, «Η πρόθεση της Μονής Αναλήψεως Ελασσόνας. Οι οικισμοί και τα ονόματα των αφιερωτών τους (Νέα στοιχεία για την πατρίδα του Ιωσήφ των Ρωγών), (1803), Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 64 (Λάρισα 2013), σελ. 300.

5)     Ευχαριστώ θερμά τον καθηγητή κο Ανδρώνη Ανδρόνικο για τις πληροφορίες, που μου παρείχε.

6)     Ευχαριστώ θερμά τον κο Κώστα Συβρίδη για τις πληροφορίες, που μου παρείχε.

7)     Φοίβος Καζάκης, "Η πώληση του τσιφλικιού το Κόκκινόλογγου στους κατοίκους της Συκιάς Ελασσόνας και του Μαυρελίου της Καλαμπάκας (1925)", Θεσσαλικό Ημερολόγιο, τ. 53, (2008), σ. 275.