ΤΗΣ ΝΙΚΗΣ ΤΟ ΚΛΩΝΑΡΙ..... Ύψωμα 731¨. Η θεσσαλική ραψωδία.

 

--Απ’ την πρώτη μέρα στην πρώτη γραμμή, Μελτο.. Πολύ γερά πολέμησαν και οι Μακεδόνες. Το 16ο Σύνταγμα τους είχε αλλάξει τα φωτα τους Ιταλούς. Το 16ο Σύνταγμα.. το Σύνταγμα Τρικάλων, το δικό μας και το Σύνταγμα Λαρίσης.. η 1η Μεραρχία..

--Στην πρώτη μάχη που πιάσαμε στις 4 του Νοέμβρη έπεσαν πολλοί Ιταλοί. Στρώμα. Στη Βοβούσα ήταν. Οι Ιταλοί ακόμα μια μέρα και θα’ πιαναν το Μέτσοβο. Εμείς ερχόμασταν από τα Τρίκαλα. Μετά πιαστήκαμε κοντά στην Κόνιτσα. Μια μέρα εκεί στην Κόνιτσα, σ’ ένα πουρναρότοπο.. Είχαμε πολλά θύματα απ’ τον λόχο. Καμιά πενηνταριά τραυματίες και νεκροί. Από κει ομως.. τους βαλαμε στο ποδι και δε σταμάτησαν πουθενά..

------

Δυο μήνες το κράταγαν αυτό το μέρος.. Εδώ στο Ύψωμα 731, στο βουνό Τρεμπεσινα.. πού βρίσκεται περίπου 20 χιλιόμετρα βόρεια της Κλεισούρας στην Αλβανία. Το είχε πάρει ο Ελληνικός Στρατός μετά από σκληρές μάχες από τις 6 ως τις 11 Ιανουαρίου 1941..

Ήταν ένα από τα ισχυρότερα κάστρα του Ελληνικού Στρατού και κομβικό σημείο στον κεντρικό τομέα του αλβανικού μετώπου..

Την άνοιξη του 1941 τα ελληνικά στρατεύματα κατείχαν τη γραμμή βόρεια από τους Αγίους Σαράντα.. Αργυρόκαστρου, Κλεισούρας, Μπούμπεσι και Γαρονίν.. Είχαν πετύχει έναν τεράστιο άθλο. Να αποκρούσουν την ιταλική επίθεση σε ελληνικό έδαφος και να προχωρήσουν στο έδαφος της Αλβανίας, η οποία είχε καταληφθεί από τους Ιταλούς χωρίς ιδιαίτερη αντίσταση από τις 7 ως τις 12 Απριλίου 1939.. Οι Έλληνες είχαν μπει σχεδόν 100 χιλιόμετρα μέσα και είχαν καταλάβει τουλάχιστον το 1/3 της Αλβανίας..

Μαζί με αυτούς και ο Μέλτος.. ο Μιλτιάδης Τριαντάφυλλου από το Διασελλο Τρικάλων.. Εδώ τον έριξε η μοίρα του.. Κατετάγη την επόμενη ήμερα της επιστράτευσης, στις 29/10 στην Καλαμπάκα..

Στο χωρίο δεν είχαν τελειώσει ακόμη το όργωμα στα λιγοστά χωραφάκια που είχαν.. Ο Μελτος άφησε το υνί με το βόδι στη μέση του χωραφιού και πήρε τα βουνά.. Ήταν μικρός σχετικά και δεν είχε παντρευτεί ακόμη.. Όλο αυτό που γινόταν το είχε πάρει αψήφιστα.. Δεν καταλάβαινε, γιατί τόσα κλαμματα.. Προτού ξεκινήσει, η μάνα του, του έραψε στη μάλλινη φανέλα, ένα φυλαχτό με ένα κομμάτι από Τίμιο Ξύλο.. Έτσι του είπε..

Από την αρχή ήταν στο 2ο Τάγμα του 5ου Συντάγματος Πεζικού Τρικάλων.. πού είχε Τρικαλινους αλλά και Καρδιτσιωτες..

Στις ανάπαυλες πλησίαζε τους άνδρες και κουβέντιαζε μαζί τους, ο Διοικητής.. ο Ταγματάρχης Δημήτρης Κασλας από το Πήλιο.. Συχνά άκουγε τα παράπονα τους για το κρύο, για τις κακουχίες για τον ανεφοδιασμό σε τροφές και υλικά, που δύσκολα έφταναν μέχρι εδώ πάνω.. Αλλά τα παράπονα δεν αφορούσαν τον ίδιο τον Κασλα.. Ήταν ένας αξιωματικός που από την πρώτη στιγμή τους είχε κερδίσει.. Μέσα σε αυτή την θύελλα του πόλεμου με τη βια, τις αβάστακτες δυσκολίες, τις στιγμές που ο καθένας νιώθει πως τώρα πεθαίνει.. ο Κασλας με τις προτροπές, τους επαίνους, τον άψογο σχεδιασμό των μαχών, τους έκανε να αισθάνονται σαν θεοί, τόσο σημαντικοί..

Κάνα-δυο φόρες είχε μιλήσει και με τον Μελτο..

--Μιλτιάδη, από που είσαι εσύ;

--Από το Διασελλο..

--Από την Πάνισια!

--Που την ξέρετε την Πανισια εσείς, κε Ταγματαρχα;

--Αφού Τρικαλινοι είστε στο Τάγμα.. Όλα τα χωριά τα ξέρω..

Ο Κασλας μάζευε θάρρος και ψυχή.. Ήταν τιτάνιο αυτό που έκανε, καθώς αυτός πιο πολύ γνώριζε πόσο δύσκολα ήταν όλα.. Με το χαμόγελο τους φώναζε:

--Άντε καλά ξεχειμωνιασαμε! Τώρα που έπιασε η άνοιξη, να δείτε τι θα πάθουν οι Ιταλοί.. Τώρα δεν θα έχουμε ούτε πάγο, χιόνι και λάσπες..

Οι ελληνικές επιτυχίες επί των Ιταλών κλόνιζαν από τα θεμέλια το γόητρο τόσο του Μουσολίνι όσο και του Ιταλικου στρατού.. Το δογμα  του αηττητου Αξονα ειχε ραγισει.. Ο Μουσολινι ηθελε  να αντιδρασει..

Κατάφερε από τα τέλη Ιανουαρίου ως τις αρχές Μαρτίου 1941 να στείλει στην Αλβανία δέκα νέες Μεραρχίες και επίλεκτα Συντάγματα, να ενισχύσει τις αεροπορικές του δυνάμεις και το Πυροβολικό.. και με κάθε είδους υλικά και μέσα.. Στην Αλβανία είχε πλέον 29-30 Μεραρχίες.

Ο Μουσολίνι πηγε στις 2 Μαρτίου 1941 στην Αλβανία για να εποπτεύσει προσωπικά τις προετοιμασίες των επιχειρήσεων και να εξυψώσει το φρόνημα των Ιταλών στρατιωτών. Από τις 2 ως τις 8 Μαρτίου περιφερόταν στις ιταλικές μονάδες, έτρωγε μαζί με τους αξιωματικούς και μιλούσε προεξοφλώντας τον θρίαμβο της Ιταλικης Αντεπιθεσης..

----

--Μελτο, ο πόλεμος για μας ειναι η ψείρα. Πολλή ψείρα. Μας εχει ρουφήξει το αίμα..

--Γιατι, Πανο, το κρυο το παλευεις; Ειχε καμμια φορα τοσο κρυο στο Γερακαρι; Περασαμε μέσα από χαράδρες. Φοβερό κρύο. Πάγους είχαν πιάσει κάτω. Ανδρες δύο μέτρα να εκλιπαρούν: «Δεν μπορώ άλλο από το κρύο». Και πάρ'τον κάτω. Ποσοι πέθαναν από κρυοπαγήματα..

Το κρύο είναι χειρότερο και από σφαίρες. Δεν παλεύεται. Με τη σφαίρα καθαρίζεις. Την τρως και τέρμα. Ο χειμώνας αυτος ήταν φοβερός. Άσε την πείνα..

------

Από τις τριάντα ιταλικές μεραρχίες που βρίσκονταν στη Αλβανία, στην εαρινή επίθεση πήραν μέρος έντεκα..

Η μεγαλύτερη μέχρι τότε επιχείρηση εναντίον των Ελλήνων, με το όνομα «PRIMAVERRA», δηλαδή «Άνοιξη», που έμεινε στην ιστορία ως η «Μεγάλη Εαρινή Επίθεση των Ιταλών». Αποφασισε ο Μουσολινι να την διευθύνει προσωπικά..

Ο Ε.Σ. οργανωθηκε αμυντικά, γιατι γνωριζε τις ετοιμασιες των Ιταλων, αναστέλλοντας τις επιθετικές επιχειρήσεις του.. Αλλιως θα τους ειχε παει ηδη στην θαλασσα..

---

--Μελτο, τι να σου πω; Δεν φοβαμαι τον θάνατο τωρα πια..

Πολεμαω για την πατρίδα.. Δεν εχω περιθώριο να σκεφτω τίποτε άλλο.. Δεν δινω σημασία στον άνθρωπο, στον φίλο.. Τα βράδια ειμαστε παρέα.. Δυο, τρεις, τέσσερις, πέντε. Σκοτώνονταν στη μάχη, μετά έρχονταν άλλοι. Παράξενο πράγμα ο πόλεμος. Φοβερός.. Τι εχουμε να λεμε αν ζησουμε.. Απορώ πώς στέκομαι στα πόδια μου..

-- Οταν μπήκαμε στην Αλβανία. Εγώ πόλη δεν είδα. Θυμάμαι ότι περνούσαμε μέσα από χωριά. Στον δρόμο δεν βρίσκαμε κανέναν. Οι Ιταλοί ελεγαν στον κοσμο ότι εμείς σφάζαμε τους πάντες. Βρήκα ένα γεροντάκι. Ήταν 70άρης, με το καπελάκι του, το μπαστούνι. Καθόταν ζαρωμένος σ’ ένα παγκάκι. Τον καλημέρισα, είπε γεια κι εκείνος.. Σ’ ένα άλλο χωριό, στα υπόστεγα είχαν κρεμάσει ρόκες. Στέγνωναν το καλαμπόκι. Τα φάγαμε όλα..

Θυμασαι; Ήμασταν πολλές ημέρες νηστικόι, τρώγαμε φλούδες από δέντρα. Όχι ότι η Ελλάδα δεν είχε να μας δώσει.. Δεν φτανουν ομως εδω.. Ειμαστε καταδικασμένοι. Όταν πολεμάς στην πρώτη γραμμή, είσαι καταδικασμένος. Οι μονάδες στα μετόπισθεν, ανεφοδιάζονταν εχουν το φαγητό τους. Φτανουν τα ζώα..

--Πως δε θυμαμαι;  Σε κάποιο άλλο σπίτι, βρήκαμε στην αυλή μελίσσια. Έξι-επτά. Τα δώσαμε μια, τα ανοίξαμε, βγήκαν οι μέλισσες και μας τσιμπούσαν. Τίποτα δεν μας σταματησε. Φάγαμε το μέλι. Ο κόσμος μάς κοιτούσε κλειδωμένος από τα σπίτια του. Τρώγαμε το μέλι, και τις μέλισσες μαζί.. Χαχαχα.. Δεν καταλαβαινουμε τίποτα. Άγρια ζώα ειμαστε..

Πεταχθηκε και ενας ενθουσιωδης Καλαμπακιωτης..

--Παιδιά, θα νικήσουμε και θα γυρίσουμε πίσω με δάφνες. Έχω τους Δώδεκα Αποστόλους στην τσάντα μου. Μη φοβάστε τίποτα!

------

11 Μεραρχιες οι Ιταλοι, εναντίον μόνο μίας ελληνικής κι εκείνης μειωμένης συνθέσης... Απ’ αυτές 4 αποκλειστικά για το 731!

Η τιτανομαχία ξεκινά. Δαυίδ εναντίον Γολιάθ! Ψυχή εναντίον μετάλλου! Η ιταλική επίθεση εκδηλώθηκε στις 06:30 της 9ης Μαρτίου 1941, ημερα μνήμης των Αγίων Σαράντα, μετά την Κυριακή της Ορθοδοξίας..

Η διαταγή του Διοικητή Ταγματαρχη Δημήτριου Κασλά.. προς τους στρατιώτες του 2ου Τάγματος, ειναι σαφης: 

«Επί των κατεχομένων θέσεων θα αμυνθώμεν μέχρις εσχάτων. Ουδείς θα κινηθεί προς τα οπίσω. Ο εχθρός θα διέλθει εκ της τοποθεσίας μας, μόνον όταν αποθάνωμεν άπαντες επί των θέσεών μας».

Οι ταυτόχρονοι αεροπορικοι βομβαρδισμοι των ελληνικών θέσεων από 300 και πλέον αεροσκάφη ηταν ανηλεεις. Υπολογίσθηκε ότι τις πρώτες ώρες ρίχτηκαν περίπου 100.000 βλήματα στο μικρό ύψωμα, κατά μ. ό. 11 βλήματα το δευτερόλεπτο..

 «Και οι πέτρες γίναν άχνη!» Φώναξε ενθουσιασμένος ο Μουσολίνι που έβλεπε με τα κιάλια του από απέναντι..

Στο υψωμα 731, οπως και στο 717.. μονο σκόνη, φωτιά και καπνός, η ατμόσφαιρα είναι βαριά, δύσκολα αναπνέει κανείς από τα αέρια των εκρήξεων, κόλασις πυρός.. φλόγες, οι Ελληνες δε μπορουσαν να διακρίνουν τι γίνεται εις απόστασιν 10 μέτρων..

Καίουνταν ο τόπος. Να περνάν οι οβίδες πάνω απ’ τα κεφάλια..

Το ύψωμα 731 ειχε  δέντρα ύψους 4-5 μέτρων.. εντός διώρου έμεινε γυμνό..  Τα συρματοπλέγματά κατεστράφηκαν, τα χαρακώματα ισοπεδώθηκαν, οι στρατιώτες καλύπτονται στις τρυπες των οβίδων και αγωνίζονται απεγνωσμένα να επανορθώσουν τις ζημιες.. κυριως να προστατεύσουν τα πολυβόλα και οπλοπολυβόλα από την καταστροφή.. Τα υπάρχοντα επί του υψώματος 731 δύο πυροβόλα των 6,5 και αντιαρματικό των 37 καταστράφηκαν ολοτελώς.. 

Βομβες παντου αλλα ο Ε.Σ.  ειναι υποχρεωμένος να κρατήσει το ύψωμα 731..

Γύρω μόνον θάνατος.. Δεν άφησαν τίποτε όρθιο, χαμήλωσε το ύψωμα..

Στις 07:30 μπορεσε ο Κασλας για λίγα λεπτά να επικοινωνησει με τους Συνταγματάρχες Κετσέα και Γεωργούλα, που αγωνιούσαν να πληροφορηθούν..

Πηραν απαντηση πως οι Λόχοι ευρίσκονται εις τας θέσεις των.. Επισης πως ότιδήποτε και αν συμβή δεν θα εγκαταλείφθει το 731 και ειναι πεπεισμενος ότι δεν θα περάσουν οι Ιταλοί. 

Στις 08.00 το Πυροβολικόν του εχθρού ήρχισε να ριχνει στα μετόπισθεν του Τάγματος.. αλλα την 08:30 σταματησε.. Βρηκαν ευκαιρια οι Ελληνες  να ετοιμάσουν τα αυτόματα αλλα με εντολη να μη βάλουν από μεγάλες αποστάσεις..

Στις 9.30 το Ιταλικο Πεζικο   πλησιάζει επικινδύνα απο τα δεξια του 5ου λοχου..

Οι δικοι μας τους πηραν με τις χειροβομβιδες.. και το μονο που ακουγες ηταν τα ουρλιαχτα των Ιταλων..

Το μεσημερι προσπαθούν οι Ιταλοί να επαναλάβουν την επίθεση τους, αλλά σκορπίζονται από τα Πολυβόλα μας..

Το πυροβολικό του εχθρου έχει αραιώσει κάπως τις βολές του, επιτέλους. Μόνο απάνω στο 731 εξακολουθεί να τσακίζει τα δέντρα.. Στον δρόμο κατεβαίναν τα πρώτα φορεία.. Μα σε λίγο, μια φωνή γνώριμη ακουγεται. Ο Λεωνιδας! Ετρεξε ο Μελτος και αλλοι φιλοι κατά πάνω του. Έχει ρίξει στις πλατες τη χλαίνη του.. Τους αγκαλιασε με το ένα του χέρι και τους φιλάει..

--Αμήν! Γλιτώσαμε. Τώρα πηγαίνω στα Γιάννενα να μου κόψουν τ’ αριστερό χέρι. Κοίταξε, κρέμεται. Έχει φύγει από τον ώμο.. Χαχαχαχα!!

Τα ρούχα του από πάνω ως κάτω είναι γεμάτα αίματα..

Η φωνή τους έχει κοπεί.. Δε προφταινουν να μετράνε σκοτωμένους..

Το απόγευμα.. νέα επίθεση με βομβαρδισμο σε ολον τον τομεα.. και σκαβεται πάλι το έδαφος..  Οι στρατιώτες του 2ου Ταγματος περιμένουν να πλησιάσει το εχθρικο Πεζικο, τα περιλαβαινουν με τα αυτόματα και τα αποδεκατίζουν.. και όταν ο εχθρός μπαινει απο πλαγια τους περιμενει οι χειροβομβιδες και οι τροχισμενες ξιφολογχες..

Οι Ιταλοί όμως δεν παραιτούνται.. Δοκιμάζουν  μία ακόμα φορά, προτού νυκτώσει.. Και παλι τρωνε το κεφαλι τους..

Η νύχτα βρίσκει όλους τους στρατιωτες μας εξαντλημενους.. και  νηστικους.. Εν τούτοις κανείς δεν θέλει να φάει. Έχουν ομως άφθονο κονιάκ.. Οι Λόχοι δεν ζητούν ψωμί αλλά χειροβομβίδες και σκαπανικά εργαλεία. Τη νύχτα οι μουλαρτζηδες του Τάγματος, οι αφανείς αυτοί ήρωες πηγαινοερχόνται στον σταθμό εφοδιασμού για να φέρουν  φορτία με χειροβομβίδες, πυρομαχικα και αλλα εφοδια..

-----

--Μελτο, απάνω εδω εχουμε τρεις μήνες χωρίς νερό. Δεν υπαρχει νερό πουθενά. Μόνο χιόνι εχουμε. Το λιώνουμε και πίνουμε. Αυτό μας έσωσε.. Έτρωγα σφαίρες πολλές. Υποφεραμε πάρα πολύ. Δεν έπρεπε να ζουμε τώρα.

--Τι απάντηση να σου δώσω τώρα; Ούτε εγώ το ξέρω αυτό. Έπρεπε να πολεμήσουμε και πολέμησαμε.. Δεν ξέρω ποιος άγιος με βοήθαει.. Ισως το Τιμιο Ξυλο που μου εραψε η μανα.. Ακουω τις σφαίρες να περνανε ξυστά από τα αυτια μου.. Ελαφρά τραυματίστηκα. Τους είπα, δεν είναι τίποτα, αφήστε με. Η χλαίνη μου εχει κατατρυπήσει από τις σφαίρες.. Παλευουμε με τις ξιφολόγχες. Στήθος με στήθος πολεμούμε. Αγκαλιασμένοι πέφτουμε καταγής. Τους αλλάξαμε όμως τα φώτα. Τους δώσαμε τράκο γερό..

--Τι ζουμε; Να πατάμε στα πτώματα. Σκοτώθηκαν πάρα πολλοί.. Από το δικό μας τάγμα ποσους χασαμε.. Χύθηκε το αίμα τόσων φιλων..

----

2η μερα.. Τη Δευτέρα, 10 Μαρτίου 1941, οι Ιταλοί επιτέθηκαν στα υψώματα 731, 717, 1060 και Κιάφε Λουζίτ. Έβρεχε καταρρακτωδώς..

Τ' ακούει και ζαρώνει περίτρομη η ψυχή του ανθρώπου, αυτα που γινονται εδω πανω.. 

Οι Ιταλοί ενισχυμένοι με νέες δυνάμεις, ξανάρχισαν, όμως, το Πεζικό μας κατόρθωσε να σπάσει το πρώτο κύμα του εχθρού. Τα ελληνικά πυρά, τους έκοψαν την ορμή..

Με τη βοήθεια ομως της ομίχλης στις 11.20.. οι Ιταλοι κατέλαβαν το τμήμα του υψώματος “Μάλι Σπαντάριτ”. Η ελληνική αντεπίθεση στις 14.30, οδήγησε στην ανακατάληψή του..

Οι στρατιωτες ηταν νηστικοί. Πού να βρεις φαί. Ο Μελτος φυγαγε μια κουραμάνα και τσιμπούσε από λίγο ψωμί. Εκεινη την μέρα, που γινόταν χαμός, σκεφτηκε:

"Να φάω όλη την κουραμάνα, να πάω χορτάτος, αφού έτσι κι αλλιώς θα σκοτωθώ".

Κι έφαγε όλη την κουραμάνα σε μια κατσιά..

Στις 6 τ' απόγεμα οι εχθροι εριξαν παλι μεγάλη φωτιά κατά του 731. Χίμηξαν ύστερα με ταυτόχρονη προσπάθεια να το υπερκεράσουν από τη δημοσιά, ενώ έπιαναν και να βομβαρδίζουν την Τρεμπεσίνα. Ήταν η έβδομη επίθεσή τους για το 731.. Απετυχε και αυτη οπως και οι αλλες..

Το ύψωμα έμπαινε πια, ζωσμένο με φλόγες στον θρύλο..

Το βράδυ, οι Ιταλοί έριξαν εκατομμύρια προκηρύξεις από τα αεροπλάνα τους, με τις οποίες καλούσαν τους Έλληνες να παραδοθούν, κάτι που φυσικά δεν υπήρχε περίπτωση να συμβεί..

Τη νυχτα τους διαβασαν και την Ημερησία Διαταγή του Υποστρατήγου Γεωργίου Μπάκου, Διοικητού του Β΄ Σώματος Στρατού.. Οπως και να εχει, αυτα τα ζωντανα λειψανα πηραν λιγο τα πανω τους..

«Πολεμιστές της 1ης Μεραρχίας. Προ του ακαμάτου ηρωισμού σας εθραύσθησαν από της χθες άπασαι αι απεγνωσμέναι εχθρικαί προσπάθειαι. Προ των χαλυβδίνων γραμμών σας συνετρί­βησαν κατά το διήμερον διάστημα τρεις νωπαί εχθρικαί Μεραρχίαι. Είμαι υπερήφανος διότι ηγούμαι τοιούτων ηρώων. Η Πατρίς σεμνύνεται δι’ αυτούς. Η παρούσα να φθάση μέχρι του τελευταίου οπλίτου της μεραρχίας».

3η μέρα (11 Μαρτίου): Αν και οι ενισχύσεις ήταν περιορισμένες η Ελληνική πλευρά διατηρεί το ηθικό της ακμαίο. Αποκαθιστούν πρόχειρα τις αμυντικές οχυρώσεις τοποθετώντας συρματοπλέγματα, σκάβοντας λαγούμια και ορύγματα μάχης. Δεν ειχαν πολλα σκαπανικα.. Εσκαβαν ολόκληρα ορύγματα με τα χέρια, ακόμα και με κουτάλια!Αυτη η μερα ήταν ομοιως εφιαλτική για τους Ιταλούς.. Ηθελαν το πρωι να εκμεταλευτουν το σκοτάδι και την ομίχλη.. και εριξαν μέσα στη χαράδρα Πρόι Μαθ δύο Τάγματα, ενώ πλευρικα επιτεθηκαν με αλλα δυο Ταγματα.. Απο τεσσερις μεριες!

Στις 8.45 ο Ε.Σ. αρχισε το πυρ.. Η χαράδρα Πρόι Μαθ, μεταβλήθηκε σε νεκροταφείο για τους Ιταλούς. Το 5ο Ταγμα του Κασλά και το 19ο των Σερρων του Κουτρίδη και αλλοι οπλίτες Πυροβολικού, με επικεφαλής τον Ανθυπολογαχό  Μητρομάρα αλλα και μάγειρες και μουλαρτζηδες θέρισαν τους Ιταλούς..

Ο Μουσολίνι ρώτησε τον στρατηγό Καβαλλέρο ποια είναι η γνώμη του για τον απολογισμό του πρώτου τριημέρου.

«Μέτρια» αποκρίθηκε ο Καβαλλέρο..

«Μηδέν» έκανε ο Ντούτσε κοφτά.

Το τέλος της ημέρας βρίσκει το 5ο σύνταγμα Τρικάλων να έχει συνολικα 586 άνδρες νεκρούς και τραυματίες, περίπου την μισή του δύναμη.. ενώ οι Ιταλοί έχουν 4.758 νεκρούς και τραυματιες..

------

--Μελτο, στην Τρεμπεσίνα είδα από μακριά, κάπου 15 μέτρα, δύο Αλβανούς, εθελοντες στους Ιταλους.. Τους έριξα και γύρισα να δω από πού βγήκαν. Βρήκα ένα αμπρί. Μπήκα μέσα με το πολυβόλο στο χέρι.. Σηκώθηκε τότε ένας Ιταλός και με αγκάλιασε. «Πιέτρο», μου συστήθηκε και πέρασε μία χρυσή καδένα στον λαιμό μου. Από τη μία πλευρά είχε τη Μαντόνα, την Παναγία στη μία όψη. Και στην άλλη, τη φωτογραφία μίας γυναίκας. Την έδωσα για ένα κομμάτι ψωμί στον άλλον. Τον κατέβασα 70 μέτρα πιο κάτω. Είχε τραυματιστεί ο Ιταλός, το γόνατό του ήταν πρησμένο.. Παρέδωσα τον αιχμάλωτο στην 5η Μεραρχία Κρητών.. αλλά παρακάλεσα να μην τον πειράξουν..

Ο Καλαμπακιωτης που ηταν παντα αισιοδοξος μιλουσε δυνατα:

--Μέχρι τις 23 Νοεμβριου καναμε αμυνα.. Τοτε το ΓΕΣ δίνει εντολή και περασαμε  πλέον στην αντεπίθεση. Βρεθηκαμε στα αγιασμένα χώματα της Βόρειας Ήπειρου.. Κορυτσά, Πόγραδετς, Ερσέκα, Λεσκοβίκι, Αργυρόκαστρο, Κλεισούρα, Άγιοι Σαράντα, Χειμάρρα, Τεπελένι.. Οι ταλαιπωροι Βορειοηπειρώτες με δακρυσμένα μάτια μας υποδεχθηκαν.. Παντου χαρα.. οι ελληνικές σημαίες κυματίζαν.. Μας φιλεψαν και μας φροντισαν..

Θυμηθηκε και ο Μελτος..

--Μόλις μπήκαμε σε ένα ελληνικό σπίτι, μας καλοδέχθηκαν.. Μας έβαλαν να ακούσουμε γραμμόφωνο.. Σαν μπήκαμε στην Κορυτσά οι ντόπιοι ξεχύθηκαν στους δρόμους. Πολλοί φώναζαν, ζήτω οι Έλληνες. Που τις βρήκανε άραγες τόσες σημαίες;

------

4η ημερα.. 12 Μαρτίου 1941: Ημέρα κομβική. Οι Ιταλοί αλλάζουν τακτική χωρίς να ριξει το Πυροβολικο.. και εκμεταλλευόμενοι και παλι την πυκνή ομίχλη εκείνο το πρωινό, και  περνούν απαρατήρητοι από τα πλάγια του υψώματος, μέσα από μια χαράδρα, ώστε να βγουν στην πλάτη των Ελληνων.. Εγιναν αντιληπτοί από το 3ο Τάγμα του 19ου ΣΠ Σερρών με Διοικητή το Λοχαγό Κουτρίδη, το οποίο ερχόταν να αντικαταστήσει το εξαντλημένο από τον αγώνα, 2ο Ταγμα Τρικαλων.. και η ομίχλη ειχε διαλυθει.. Τότε, Θεσσαλοί και Μακεδόνες περικύκλωσαν τη μονάδα των Μελανοχιτώνων, των πιο φανατικών Ιταλών στρατιωτών. Το πυρ γενικεύτηκε και ακολούθησε πραγματική σφαγή: 250 νεκροί Ιταλοί, 501 αιχμάλωτοι.. μονο εκεινο το πρωι!

Ο Μουσολίνι σε σύσκεψη με τους Καμπαλέρο και Τζελόζο, έκαναν σε μια επισκόπηση της κατάστασης.. Το μονο που δεν θα ειπαν, ηταν ποσο ξεφτιλα εχουν γινει.. Η νέα ταπεινωτική ήττα για τους Ιταλούς γινόταν πραγματικότητα..

5η ημερα..Την Πέμπτη 13 Μαρτίου, το 2ο Τάγμα του Κασλά, αντικαταστάθηκε, λόγω των απωλειών αλλά και της εξάντλησης από το 19ο του Κουτρίδη. Οι Ιταλοί επιχείρησαν σφοδρή επίθεση στο Ύψωμα 731. Ο Ταγματάρχης Κασλάς, παρέμεινε στο Ύψωμα, για να βοηθήσει τον Κουτρίδη στον συντονισμό..

Οι μάχες γίνονται εκ του συστάδην, με λόγχες..

Κάποια στιγμή, ο Λοχαγός Κουτρίδης τραυματίστηκε. Ενώ δεχόταν τις περιποιήσεις του Ανθυπίατρου Λεωνίδα Κουβαρά, ένας στρατιώτης ανέφερε κατάληψη τμήματος του Υψώματος 731 απο τους Ιταλους. Ο Κουτρίδης, αμέσως φόρεσε την εξάρτυσή του..  πέρασε γύρω από τον λαιμό του σακίδιο χειροβομβίδων και με το περίστροφο στο δεξί χέρι, φωναξε:

“Όσοι είναι Έλληνες και έχουν ελληνική καρδιά να με ακολουθήσουν”.

Όλοι, ακολούθησαν τον γενναίο Λοχαγό και συμπαρασύροντας τους οπλίτες του 10ου Λόχου..

Πλέον, πάνω στο αιματοβαμμένο ύψωμα, Έλληνες δεν πολεμούν συμβατικά. Παλεύουν, με γροθιές, με ξιφολόγχες, με πέτρες.. Σκληροί, αλύγιστοι, φονικοί. Δεν ήταν άνθρωποι, αλλά φρενιασμένα θηρία. Οι Ιταλοί δεν το αντεχουν αυτο.. Τα πράγματα θα πάνε ξανά στραβά γι’ αυτούς. Το 731 μεσα σε λιγη ωρα ειναι παλι Ελληνικο.. Εκει μπροστα γεμισε πτωματα, με τους Έλληνες να τα χρησιμοποιούν για γαιόσακους!

Οι Ιταλοι έχουν απολέσει το όποιο ηθικό τους. Η κατάσταση τους άγγιζει τα όρια της παραφροσύνης..

Τη μέρα εκείνη, τα ελληνικά αντιαεροπορικά κατέρριψαν δύο ιταλικά αεροπλάνα. Άλλα δύο ιταλικά αεροπλάνα και ένα βρετανικό, καταρρίφθηκαν μετά από αερομαχίες..

-----

--Μελτο, αυτο που ζουμε στις μαχες, όμως, είναι πολυ κακο.. απιστευτο.. τρελλο.. Κορμιά κείτονται στις λάσπες, τραυματίες αργοπεθαίνουν, παιδια να βογγούν..

--Προχωρούσαμε με πολλές δυσκολίες.. και με σφιγμενη την καρδιά μας. Αυτοί φεύγανε… βρήκαμε δικά τους παρατημένα πυρομαχικά..

Φτάσαμε στον Αώο ποταμό.. λασπόνερα, κρύο και υγρασία..τα πόδια μας ενα γονα μεσα στη λάσπη.. Οταν πηραμε την Κλεισούρα, είχαμε πολλά θύματα.. Μένα κόντεψαν να με πιάσουν αιχμάλωτο..

-- Ναι! Εκει τον ειχαμε πιασει τον τοπο.. Οι Ιταλοί ομως ξαναηλθαν επικίνδυνα και ηταν πάνω σε έναν λοφο δίπλα μας.. Φθάνει ο συνταγματάρχης μας.. "Παιδιά μην το αφήσετε το μερος.. Κρατείστε!" Το κρατήσαμε.. Τους βγαλαμε τα ματια τους μακαροναδες.. Αλλα, αει στο διαολο.. Παντου φιλοι τραυματισμενοι.. αλλοι χωρις χερια και ποδια..

------

6η μερα.. Την Παρασκευή 14 Μαρτίου, οι Ιταλοί επικέντρωσαν τις προσπάθειές τους στην κατάληψη του υψώματος 717, στην κορυφή του οποίου ανέβηκαν δύο φορές χωρίς όμως να καταφέρουν να παραμείνουν σ’ αυτή ως το τέλος της ημέρας..

7η μερα.. Το Σάββατο 15 Μαρτίου, ιταλικές δυνάμεις επιτέθηκαν στο Ύψωμα 731 και έφτασαν πολύ κοντά σ’ αυτό. Ωστόσο.. τα βλαχοπουλα με τις λόγχες και τις χειροβομβίδες, κατάφεραν να τους δωσουν αλλο ενα μαθημα..

Μετά από απόφαση των Μουσολίνι - Καμπαλέρο, από το πρωί της 16ης ως το βράδυ της 18ης Μαρτίου, υπήρξε αναστολή των ιταλικών επιθέσεων, κάτι που έδωσε τη δυνατότητα στις ελληνικές δυνάμεις να ανασυνταχθούν..

------

--Μελτο, ηταν, θυμάμαι, κοντά πρωτοχρονιά που πηραμε το ύψωμα 1200.. Στις 4 τα ξημερώματα σήμανε συναγερμός.. Σηκωθήκαμε όλοι.. Από την παγωνιά τα αντίσκηνά μας δεν δίπλωναν.. Αλλα επρεπε να τα παρουμε, γιατι όποιος δεν ειχε σκηνή θα πέθαινε από το κρυο.. Το ύψωμα 1200 έπεσε στα χέρια μας.. Κοντά 300 Ιταλούς αιχμαλώτους πιάσαμε.. Εκεί επιτελους φάγαμε ψωμί και ντυθήκαμε..

--Οταν ηρθαμε εδω στην  Τρεμπεσίνα στις 31-01 υποφέραμε πολύ.. Που να μπουμε εκεί μέσα σε τόσα χιόνια.. θεωρούσαμε τον εαυτό μας πεθαμένο.. Πλησιάσαμε στα 30 μ. τους Ιταλους και όποιος ζήσει.. Είμασταν υποχρεωμένοι να πεθάνουμε.. Το πήραμε ομως το ύψωμα 1321, πιάσαμε και 30 Ιταλούς αιχμάλωτους. Εκεί μαθαμε από Ιταλούς αξιωματικούς ότι πέθανε ο Μεταξάς δυο μερες πριν..

------

8η μερα της επιθεσης.. Ξημερώνει η 19η Μαρτίου 1941: Από την αυγή το εχθρικό πυροβολικό και οι όλμοι λυσσομανουν.. Προμηνύεται αποφασιστική μάχη..

Ενας βόμβος ακούγεται! Άρματα! Ο Μουσολίνι παίζει και το τελευταίο του χαρτί. Τα ερπυστριοφόρα, καλυπτόμενα από το πανδαιμόνιο του βομβαρδισμού του πυροβολικού αφού πέρασαν από τη χαράδρα με τα χιλιάδες πτώματα, κονιορτοποιώντας ότι υπήρχε μπροστά τους, άρχισαν να ανεβαίνουν ανενόχλητα το ύψωμα, μιας και οι Ελληνες δεν εχουν εκει  αντιαρματικά. Τα άρματα δεν ήταν μόνα τους.. Τα συνόδευαν 200 άντρες «Αρντίτι» (στρτες εφόδου) που είχαν την φήμη των παθιασμένων μαχητών. Οι Έλληνες όμως δε νιωθουν.

Ξεκινούν ένα είδους πετροπόλεμο με χειροβομβίδες και μολότοφ εναντίον των αρμάτων, ενώ ορμούν εναντίον των «Αρντίτι» με τις λόγχες πάνω στα όπλα. Οι γενναίοι του Μουσολίνι καταβάλλουν απεγνωσμένη προσπάθεια για να πείσουν τους αντιπάλους τους ότι δεν πτοούνται.. Ομως πάνω στον πανικό και στην ένταση τα πράγματα γίνονται χειρότερα γι’ αυτούς, όταν επεμβαίνουν τα άρματα μάχης που τους συνοδεύουν. Τα θεριστικά πυρά τους δεν ξεχωρίζουν Έλληνες από Ιταλούς και η κατάσταση ξεφεύγει από κάθε έλεγχο.

Ο Λοχαγός Κουτρίδης.. μαζί με τον Έφεδρο Ανθυπολοχαγό Ρούντο στήνουν ένα βαρύ πολυβόλο με διατρητικές σφαίρες και βάλλουν εναντίον των αρμάτων. Και η μάχη γίνεται ακόμα σκληρότερη, αφού τραυματίες και ακρωτηριασμένοι ακόμα, σέρνονται στο έδαφος για να αποτελειώσουν αντίπαλους τραυματίες. Μια τελευταία πλευρική αντέφοδος των Ελλήνων δίνει το σύνθημα για την αρχή του τέλους αυτής της φοβερής σφαγής. Τα άρματα αποχωρώντας καταστρέφονται, από το Ελληνικό Πυροβολικό και την κατρακύλα τους στις πλαγιές του 731..

Σε σύσκεψη των Ιταλών στις 20 Μαρτίου 1941, ο Μουσολίνι είπε στον  αρχηγό και Υφυπουργό Αεροπορίας Πτέραρχο Πρίκολο: “Απεφάσισα να επιστρέψω εντός της αύριον εις Ρώμην. Αηδίασα από το περιβάλλον αυτό. Δεν επροχωρήσαμε βήμα. Μέχρι τούδε με έχουν εξαπατήσει. Περιφρονώ βαθύτατα αυτούς τους ανθρώπους (προφανώς τους Στρατηγούς του)”.

22 Μαρτίου 1941. Όλα μοιάζουν να τελειώνουν. Ο Μουσολίνι αποχωρεί ντροπιασμένος και απογοητευμένος, ενώ Ιταλοί κήρυκες παρουσιάζονται μπροστά από τις Ελληνικές γραμμές ζητώντας ανακωχή, για να μαζέψουν τα πτώματα. «Terribile!!» αναφώνησε ο Ιταλός ιερέας που αντίκρισε αυτό το αποτρόπαιο θέαμα.

Ο Υπολοχαγός Λαυρεντίδης Ισαάκ μεταβαίνει στο Ιταλικό στρατόπεδο, θέτοντας τους ελληνικούς όρους για την κατάπαυση του πυρός, οι οποίοι δεν γίνονται δεκτοί από την Ιταλική πλευρά. Αποχωρώντας όμως, οι Ιταλοί δεν του έδεσαν τα μάτια ως όφειλαν. Έτσι είχε την ευκαιρία να σημειώσει σημαντικές θέσεις (καταυλισμούς, αποθήκες), για τις οποίες ενημέρωσε το Ελληνικό Πυροβολικό..

-----

--Μελτο, το χειρότερο ειναι να περιμενεις τον θάνατο.. Ανελέητος βομβαρδισμός, γνωστοί φίλοι και συγγενείς να πεθαινουν στο χιονι.. Εμείς να  εξαγριωνόμαστε.. θα πέσουμε μέχρις εσχάτων.. θάρρος και ψυχραιμία.. μη φοβόσαστε βρε παιδιά.. Αέρα!

--Τα καλομαθημένα παιδιά στον πόλεμο δεν αντεχαν.. Θυμάμαι.. ήταν ένα παλληκάρι, ντελικάτος χαρακτήρας.. πέθανε από το κρύο και την πείνα.. Εδω μέσα για να γλυτώσουμε, πρέπει να έχουμε τύχη ως τον Κόζιακα..  Να παρακαλούμε Τον Θεό, Την Παναγία..

-------

9η μερα επιθεσης.. Νύχτα 23 προς 24 Μαρτίου: Τελευταία απόπειρα κατάληψης του υψώματος με διπλή επίθεση στις 01:30 και στις 03:00 τα χαράματα. Λόγω του μικρού αριθμού των αντρών και των λίγων πυρομαχικών που διέθεταν, η επίθεση αποκρούστηκε με μπουκάλια μολότωφ, τα οποία οι Έλληνες στρατιώτες τα έσκαγαν κυριολεκτικά πάνω στα πρόσωπα των Ιταλών..

Οι εξαγριωμένοι Έλληνες δε σταμάτησαν εκεί, αφού μετά τόσες ημέρες μάχης, τα νεύρα τους είχαν «σμπαραλιασθεί». Τους καταδίωξαν, πέρασαν τη χαράδρα με τους νεκρούς κι έφτασαν μπροστά από τις ιταλικές γραμμές.. Επικράτησε πανικός στο ιταλικό στρατόπεδο, αφού μόνο αυτό δεν περίμεναν να δουν: μια χούφτα Έλληνες να τραγουδούν σαν τρελοί μπροστά από τις ιταλικές γραμμές ειρωνικά και χλευαστικά το «Κορόιδο Μουσολίνι»..

Η Εορτή του Ευαγγελισμού της υπερμάχου Στρατηγου της 25ης Μαρτίου 1941.. ξημερωσε και βρηκε αλλη μια χρυση σελιδα γραμμενη στους τομους των Αγωνων των Ελληνων.. Το «Ύψωμα 731», δεν είναι ηταν πια 731 μέτρων. Ηταν 726.. Χαμήλωσε 5 μέτρα από τους βομβαρδισμούς.. Αυτοί όμως που πολεμούσαν επάνω του ομως είχαν «ψηλώσει»..

Οι συνολικές απώλειες των Ελλήνων ανήλθαν σε 1243 νεκρούς και 4016 τραυματίες ενώ των Ιταλών σε 11.800 νεκρούς και άγνωστο αριθμό τραυματιών..

Από τις 6 Απριλίου 1941, οπότε άρχισε η γερμανική εισβολή στην Ελλάδα έως και τις 13-14 Απριλίου 1941, οι ελληνικές δυνάμεις κρατούσαν σταθερά τις θέσεις τους στη Βόρειο Ήπειρο. Μετά την ανακωχή Ελλάδας-Γερμανίας στις 20 Απριλίου 1941, οι έφεδροι άνδρες της 1ης Μεραρχίας, παρέδωσαν τον οπλισμό τους και έλαβαν προσωρινό απολυτήριο..

-----

Οι Τρικαλινοι πήραν τον δρόμο της πικρής επιστροφής.. Άσχημο πράγμα η οπισθοχώρηση.. Ο καθένας έφευγε όπως μπορούσε.. 2-3 παιδιά από τα Αντιχασια βάδιζαν μαζί.. Δεν είχαν τον Πανό μαζί τους όμως.. Σαν στεφανωμένα φαντάσματα διάβαιναν την στοά της δόξας.. αλλά σε στράτες λασπωμένες και θλιβερές.. Είναι δυνατόν οι νικητές να επιστρέφουν σαν ζητιάνοι;

Είναι δυνατόν, να είναι οι νικημένοι νικητές και τα λιοντάρια σκλάβοι; Οι ήρωες μες την σκλαβιά και οι ληστές αφέντες;

Αλλά ποιος προλάβαινε να τα σκεφτεί όλα αυτά; Τόσα που είδαν αυτά τα παιδιά ειχσν στεγνώσει και είχαν αμβλύνει τις γωνίες του μυαλού τους.. Το βλέμμα τους είχε αδειάσει..

Περάσαν τον Γραμμο και έπεσαν στις πλάγιες του Μετσόβου, που έπαιρναν να πρασινίζουν από το πινέλο του Απρίλη.. Σιγα-σιγα μέσα από τους λάκκους της Κατάρας βρεθήκαν στην Παναγία.. Βγήκαν κάτι γεροί και αγκάλιασαν τα παιδιά τους.. τα παιδιά της Ελλάδας.. Εκεί έφαγαν ψωμί μετά από μέρες..

Εκεί τους είπαν:

--Αυτά που ζήσατε, παιδιά, δεν θα τα ξεχάσετε.. Και να θέλετε, δεν θα τα ξεχάσετε.. Αλλά και ούτε πρέπει να τα ξεχάσετε..

Ο Μελτος θυμήθηκε κάποια λογία του Καλαμπακιωτη, που ήξερε και κάνα-δυο γράμματα περισσότερο από τους άλλους.. "Οι Αρχαίοι Έλληνες τιμούσαν σαν θεότητα την Μνημοσύνη. Αυτή είχε κόρες τις εννέα μούσες, μεταξύ των οποίων ήταν και η Κλειώ, μούσα της Ιστορίας"..

Επίσης τους είχε πει, πως οι Αρχαίοι στεφάνωναν τους Ολυμπιονίκες με τον κότινο, στεφάνι από κλαδιά αγρελιας..

Όταν έφυγαν από την Παναγία μετά από λίγες ώρες βρεθήκαν σε ένα ρέμα κάτω από την Τρυγωνα.. Έκατσε ο Μελτος να ξεκουραστεί σε ένα λιθάρι δίπλα στο νερό.. Στην άκρη ένα μαδημένο κλαρί ελιάς.. Θα το είχε μαζέψει ο αέρας από τις κορφές και το έφερε μέχρις εδώ το ρυάκι.. Το μάζεψε και το κοίταγε.. Του είχαν μείνει 2-3 φυλλαράκια.. Χαζογέλασε ο Μελτος.. Ήταν της νίκης το κλωνάρι!

Αλλά τον πήρε το παράπονο.. Δάκρυα και λυγμοί που δεν ήθελε να σταματήσουν.. Μάδησε όσα φύλλα είχαν απομείνει και το έριξε θυμωμένα στο νερό..

Εκεί στη ρεματιά, που αχολογουσε τον θρήνο του, έκλαψε πικρά.. για την κλεμμένη νίκη.. για τους χαμένους φίλους του.. για τα χαμένα νειατα του..