ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΡΙΜΑ ΚΙ ΑΔΙΚΟ.. Ο ΘΥΜΙΟ-ΓΑΚΗΣ ΚΑΙ Η ΑΡΠΑΓΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΑΡΧΟΝΤΙΣΣΑΣ.

 ░Δ░Ε░Ν░ ░Ε░Ι░Ν░Α░Ι░ ░Κ░Ρ░Ι░Μ░Α░ ░Κ░Ι░ ░Α░Δ░Ι░Κ░Ο░. ░. ░

░Ο░ ░Θ░Υ░Μ░Ι░Ο░-░Γ░Α░Κ░Η░Σ░ ░Κ░Α░Ι░ ░Η░ ░Α░Ρ░Π░Α░Γ░Η░ ░Τ░Η░Σ░ ░Β░Α░Σ░Ι░Λ░Α░Ρ░Χ░Ο░Ν░Τ░Ι░Σ░Σ░Α░Σ░. ░

-----

-----

"Δεν είναι κρίμα κι άδικο,

Βασιλαρχόντισσα.

Δεν είναι κι αμαρτία να

τυραννώ τα νιάτα μου,

χωρίς καμμιάν αιτία,

να ειν’ η Βασιλω σ’ ερημιά;

σε κλέφτικα λημέρια

να στρώνει πεύκα στρώματα

κι οξιές για μαξιλάρια

Να ‘χει και τα κλεφτόπουλα

να τη διαφεντεύουν.

Κι ίσα με τα μεσάνυχτα,

δυο ώρες πριν να φέξει

κι ο Θύμιος Γακης φώναξε

από ψηλή ραχούλα

" Σήκω Βασίλω κι έφεξε..

Σήκω να πάρεις τον καφέ

τ’ αφράτο παξιμάδι

Να σου περάσει ο καημός

να φύγει η στενοχώρια

Και Η ξαγορά μας έρχεται,

δυο μούλες φορτωμένες

Η πρώτη φέρνει μάλαμα,

η δεύτερη τ’ ασήμι

Σύρε Βάσω μ' στο σπίτι σου,

σύρε και στους δικούς σου ".

-----

Στις αρχές Ιουνίου 1919 το 3ο Ιππικό Σύνταγμα έφτασε στη Μαγνησία και έστειλε μια Ίλη για αναγνώριση.. Δεν βρήκε κάτι ύποπτο όμως για τον φόβο των Τσετων άφησε έναν λοχία στο χωρίο Παπαζλη.. Ήταν το πιο μακρινό..

Το χωριό Παπαζλη είχε χτιστεί στην κοιλάδα του Ύλλου ποταμού και στις πλαγιές του Καλ Νταγ σε υψόμετρο περίπου 200 μ. Ήταν 23 χλμ. ΒΑ της Μαγνησίας και 54 χλμ. ΒΑ της Σμύρνης. Στην περιοχή του χωριού υπήρχε παλιά η αρχαία πόλη Υρκανίς.. Εκείνον τον καιρό ο πληθυσμός ήταν σχεδόν όλος Ελληνικός..

20 μέρες εκεί περάσαν πολύ ωραία.. Οι κάτοικοι του χωρίου φύλαγαν τη νύχτα και οι ιππείς έκαναν περιπολία στην πεδιάδα.. Οι χωριανοί περιποιούνταν τους στρατιώτες σαν παιδιά τους.. Παρέα τακτική οι στρατιώτες είχαν τον πάπα και άλλον έναν λεβεντογερο, που αν και είχε αρχίσει να μη βλέπει καλά, οπού πάταγε, έτρεμε ο τόπος.. Το έλεγε η καρδιά του..

Το πρωί στις 11 Ιουλίου, από τις 3 τα ξημερώματα ακουστήκαν πυκνοί πυροβολισμοί.. Οι άνδρες πήραν τα όπλα και οι γυναίκες πήγαν τα παιδιά στα υπόγεια.. Τα σπίτια που ήταν στην άκρη του χωρίου ήταν επικίνδυνα και οι κάτοικοι τους μαζεύονταν στο κέντρο σε σπίτια που είχαν χοντρούς τοίχους..

Όλοι κατάλαβαν πως το χωρίο είχε περικυκλωθεί από Τσέτες.. Κοινή απόφαση πήραν να αμυνθούν έως τον τελευταίο.. Χάρη δεν θα περίμεναν από αυτά τα αιμοσταγή θηρία.. Το Παπαζλη ήταν πλούσιο αλλά έτσι και αλλιώς εκείνη την εποχή είχε τελειώσει ο θερισμός και το αλώνισμα και είχαν μαζέψει τους καρπούς..

2. 000 τσέτες ήταν σαν λυσσασμένα σκυλιά, με άτιμη επιθυμία να ληστέψουν, να σκοτώσουν, να αρπάξουν κορίτσια και γυναίκες..

Αλλά οι Παπαζλιωτες 70 ντουφεκιά είχαν μόνο και αυτά σε κακά χάλια.. Και αλλά 10 των ιππέων..

Οι σφαίρες έσκιζαν σαν δαιμονισμένες τον αέρα.. Αλλά οποίος θέλει να πολεμήσει, θα πουλήσει ακριβά το τομάρι του και δεν βλέπει πολλούς τους εχθρούς..

Τα χαράματα ακόμη, ένας δεκανέας με το άλογο έψαχνε δρόμο να φύγει στη Μαγνησία να ζητήσει ενισχύσεις.. Αλλά το χωρίο ήταν ζωσμένο από παντού.. Όποιος θα ξεμυτουσε θα τον υποδεχόταν μια λάβα πυρός.. Ο Λοχίας τα είχε χάσει.. Ήταν μεγάλη η ευθύνη του για τόσες ψυχές.. Με το πιστόλι και το σπαθί στο χέρι φώναξε:

--Μέχρι τελευταίας ρανιδος!

Εκείνη την στιγμή φάνηκαν από μια γωνιά οπλισμένοι, ο Πάπα-Γιωργης με τον λεβεντογερο.. Ταυτόχρονα άνοιξε μια πόρτα σε ένα σπίτι και βγήκε μια κόρη με το όπλο στο χέρι.. Ο γερός έβαλε το χέρι στο μέτωπο και φώναξε:

--Παιδιά, τα πολλά λογία είναι φτώχεια.. Ριχτείτε όλοι στη φωτιά και μη πυροβολείτε, αν δεν είσθε σίγουροι πως η σφαίρα δεν θα πάει χαμένη.. Να σημαδεύετε χαμηλά γιατί με το κλωτσημα του όπλου, η σφαίρα θα πάει ψηλά.. Όσοι έχετε δικανα ή καραμπίνες, φερ' τε τα και αυτά.. Να ρίχνετε στον λαιμό για να πάνε τα σκάγια στο πρόσωπο.

Γύρισε στο κορίτσι, τη Γαρεφω..

--Εσύ, Γαρεφω, δώσε το ντουφέκι σου σε έναν άνδρα.. Καλύτερα θα λειτουργήσει σε χεριά ανδρικά.

--Τι λες, πάππου; Δεν είμαι Ελληνοπούλα εγώ; Δεν έχω αίμα Ελληνικό; Δεν είμαι σαν τις παλιές Σουλιωτισσες εγώ;

Κοίταξε τριγύρω ο γερός..

--Πόσοι είμαστε εδώ, ωρε παιδιά;

--Οχτώ και το κορίτσι εννιά..

--Οχτώ και το κορίτσι.. Όπως τότε.. Ακούστε, παιδιά.. Δεν ξέρουμε τι θα γίνει την επόμενη ώρα.. Έχω ένα μυστικό που με βαραίνει πολλά χρόνια και πιο πολύ τώρα..

Και ο γερός άρχισε σιγά- σιγά σαν παραμύθι..

-- Πριν πολλά χρόνια στα Θεσσαλικά βουνά βασίλευε μια συμμορία κλεφτών από 8 νοματαίους.. Ο αρχηγός ήταν 25 χρόνων από τα Τρίκαλα και ήταν ο τρόμος και φόβος των πλουσίων.. Η φήμη του είχε απλωθεί και αυτός πετιόταν σαν αετός από τους Θεσσαλικούς κάμπους στις Ηπειρώτικες κορφές.. Σημάδευε την τρίχα και την έκοβε στα δυο.. Μια φορά μπήκε μέρα μεσημέρι στο Μέτσοβο και πήρε από την άυλη της την πλουσιότερη κόρη του Μετσόβου, την θυγατέρα του Αβέρωφ, την Βασιλαρχοντισσα.. Και ξέρετε τι ζήτησε, για να τη λευτερώσει; Το βάρος της σε χρυσάφι! Και το πήρε! 6. 500 τούρκικες λίρες στείλανε.. Και οι κλέφτες ήταν οχτώ και το κορίτσι.. Όπως τώρα καλή ώρα..

Ρώτησε κάποιος..

--Και ύστερα;

--Ύστερα το μπλουκι (ομάδα) σκορπίστηκε.. Ο αρχηγός έφυγε στη Σαλονικη, πέρασε στη Σμύρνη και ήρθε εδώ στο Παπαζλη να ζήσει ξεχασμένος σαν τίμιος άνθρωπος.. Παντρεύτηκε.. Γέρασε και στραβώθηκε..

--Πως λέγεσαι, πάππου;

--Θύμιος Γακης!

Τον γερο τον πήρε ένα λυγμικό κλάμα.. Ήταν το μόνο που ακουγόταν.. Μέτα ακούστηκε μια τουφεκιά, ύστερα άλλη μια.. Ο εχθρός πλησίαζε..

Στο νταμι σε μια γωνιά ήταν ριγμένοι 2-3 χωριάτες, ένας ιππέας, ο πάπας και ο Θυμιο-Γακης.. Ο πάπας δεν ήξερε να πυροβολεί καλά και του έλεγε ο Γακης..

--Βαλ' το καλά στον ωμό σου, Πάπα-Γιωργη, γιατί πάνω από 10 φόρες δεν θα μπορέσεις να ρίξεις.. Θα πληγωθείς.. Πιο χαμηλά.. Και όχι γρήγορα.. Πάνε χαμένα τα βόλια..

Ο Θυμιο-Γακης μεθούσε από τους πυροβολισμούς και τα" αλλαχ "των Τούρκων.. Πήρε μια χούφτα φυσέκια και το όπλο του Πάπα-Γιωργη και πυροβολούσε, αφού πρώτα φρόντιζε να διακρίνει καλά τον εχθρό..

--Πάπα-Γιωργη, πήγαινε στην Εκκλησιά, να ανάψεις κερί στις Εικόνες και να διαβάσεις ευχές, γιατί δεν θα γλυτώσει κανένας μας..

Γύρισε στον ιππέα..

--Πήγαινε, βρες τους άλλους, αν δε μπορούν να κρατήσουν, να μαζευτούν στην Εκκλησιά, αλλά να δώσουν χρόνο για να βγουν και τα γυναικόπαιδα από τα σπίτια..

Στις 11 ώρα το πρωί βγήκε ο ιππέας να κάνει αυτή τη γύρα..

7 ώρες πολεμούσαν, κανείς δεν κατάλαβε πως περάσαν οι ώρες.. Και τι μάχη! Οι τσέτες ήταν 2. 000 τουφεκιά.. Από καραμπίνες έως μονοβολα δικανα.. Από μαρτινια έως και τα καινούργια Μαουζερ..

Όμως οι Έλληνες παρ' όλη τη μειονεκτική θέση κρατούσαν γερά.. Ο λοχίας είχε αναθαρρήσει και γύρναγε από τα μέρη που ήταν ο μεγαλύτερος κίνδυνος, έριχνε και αυτός λίγες τουφεκιές και έδινε οδηγίες για καλύτερη προφύλαξη.. Κάθε τόσο ανέβαινε στο ψηλότερο σπίτι να δει προς τα μέρη της Μαγνησίας μήπως έρχονται ενισχύσεις..

Αυτή που στάθηκε σαν αληθινός άγγελος όμως, ήταν το κορίτσι.. Η Γαρεφω.. Με μαντήλι στο κεφάλι και τα μάγουλα κατακόκκινα.. με μια σακούλα στον ωμό γεμάτη φυσέκια και το όπλο στο χέρι, ήταν όμοια αρχαία θεά της Τιμωρίας.. Της είχαν σκοτώσει τα σκυλιά 3 αδέλφια.. Γύριζε σαν ανεμοστρόβιλος.. Πυροβολούσε και εμψύχωνε..

Ο Γακης είχε πάει στην Εκκλησιά, στη βρύση της άυλης και κρατούσε τον ωμό του..

--Τι έχεις, Μπάρμπα-Θυμιο;

--Τίποτα, παιδί μου, μια γρατσουνιά.. Τιποτένια πράγματα μέσα σε τόσες άλλες που έχω στο κορμί μου.. Αυτή όμως είναι από τις καλές, τις έντιμες.. Έχω τις μισές τέτοιες από Τούρκους και Βουλγάρους..

Στο ανατολικό μέρος του Παπαζλη οι Τσέτες είχαν βάλει φωτιά.. Ακόμη 3 σπίτια κάπνιζαν.. Απελπισία! Η ώρα είχε πάει 2, τα φυσίγγια λιγόστευαν και βοήθεια καμμια..

Το μέρος που ήταν εκείνοι οι μαχητές ήταν το ψηλότερο του χωρίου και κρατούσε καλά ακόμη.. Η Γαρεφω παρακάλεσε τον Θυμιο-Γακη να πάει μαζί της.. Αυτός στηρίχθηκε στο χέρι της.. Εκείνη τη στιγμή είδαν έναν ζεϊμπέκη να τρέχει προς το μέρος τους.. Ποτέ άρπαξε το όπλο της Γαρεφως ο Γακης, ποτέ σκόπευσε, ποτέ πυροβόλησε, κανείς δεν κατάλαβε.. Είδαν μόνο τον ζεϊμπέκη να κατρακυλά σαν κούτσουρο στον περίβολο της Εκκλησιάς..

--Παλιόσκυλο βρωμερό!

Φώναξε ο μπάρμπα-Θυμιος και γύρισε αμέσως στην Εκκλησιά και έκανε τον σταυρό του..

Σε 2 ώρες οι τουρκικοί πυροβολισμοί αραίωσαν.. Οι τσέτες είχαν μαζευτεί στο βουνό.. Εκείνη την ώρα σαν αναστάσιμη κωδωνοκρουσία ακούστηκε η σάλπιγγα της 2ας Ίλης του Ιππικού μας.. Έστειλε μια περιπολία στο Παπαζλη και οι άλλοι κυνήγησαν τους Τσέτες σαν ποντίκια στο βουνό..

Εκείνη την ήμερα το Παπαζλη είχε 15 νεκρούς.. Γυναίκες και άνδρες φρικτά ακρωτηριασμένους.. Μέχρι και ένα μικρό παιδάκι πετσόκοψαν τα σκυλιά.. Στο χωρίο κάηκαν 4 σπίτια..

Ο Πάπα-Γιωργης και η Γαρεφω παρασημοφορήθηκαν από την 8η Μεραρχία με Πολεμικό Σταύρο και οι Ιππείς προήχθησαν σε ανθυπασπιστές επ' ανδραγαθία..

Και ο Θυμιο-Γακης;

Άκουσε κάτι γυναικείες φωνές που καλούσαν σε βοήθεια και κατέβηκε με το πιστόλι στο χέρι στη μέση του χωρίου.. Μαζί με άλλους 2 έπεσαν πάνω σε 10 τσέτες που ήταν κρυμμένοι σε ένα χαμόσπιτο και άδειασαν τα όπλα πάνω τους..

Τους πήραν μετά οι δικοί μας και τους ξάπλωσαν στα χόρτα πίσω από το νταμι.. Ο Θυμιο-Γακης ήταν νεκρός και η Γαρεφω έκλαιγε γοερά από πάνω του..

--Σήκω, Μπάρμπα-Θυμιο!

Τα ματιά του ήταν ανοιχτά.. Λες και είχαν βρει το φως τους.. Το πρόσωπο του όμως ήταν φωτεινό και χαμογελαστό, όπως ενός ανθρώπου, που έχει εξιλεωθεί.. και που και ο θάνατος του ακόμη δεν ήταν ανώφελος.. Πήγαινε να στήσει κλέφτικο λημέρι στ' ουρανού τ' αστερία..

------

------

░Τ░ο░ ░κ░ο░υ░λ░τ░ο░ύ░κ░ι░. ░

------

------

Μέτσοβο, καλοκαίρι του 1884..

Εκεί τα βουνά ήταν ασφαλές καταφύγιο για τους κλέφτες, όταν ακολουθώντας τον ορεινά και δασώδη μονοπάτια της Πίνδου έφταναν εκεί και απέφευγαν τα αποσπάσματα.. Και έβρισκαν ανθρώπους εκεί να τους βοηθήσουν.. Στο Μέτσοβο αν και έφταναν πολλοί κλέφτες από την ελεύθερη Ελλάδα, η ζωή κυλούσε ομαλά.. Το καλοκαίρι έρχονταν οι Βλάχοι αρχοντάδες από τα ξένα για να παραθερίσουν στα επιβλητικά αρχοντικά τους.. Είχαν το συνήθειο αυτοί να μαζεύονται στην πλατεία μπροστά στην Εκκλησιά, το "Κουλτουκι" και να κουβεντιάζουν τις εμπειρίες τους.. Σε αυτές τις παρέες δεν έμπαιναν οι μόνιμοι κάτοικοι του Μετσόβου και οι παροικούντες.. Αυτή η συνήθεια (οι κλειστές παρέες των πλουσίων) δεν πείραζε τους περισσότερους καθώς είχαν αλλά πράγματα να κάνουν αλλά κάποιους τους έθιγε..

Ένα μεσημέρι εκείνου του καλοκαιριού ήταν μια παρέα.. Ένας Νταλλας από το Μέτσοβο και ένας Μεσολογγίτης, ο Φλεγγας που δούλευε εκεί.. Κουβέντιαζαν αν τολμάει κανείς να πάει στο "Κουλτουκι" και αν το κάνει, αν θα τον έδιωχναν οι προύχοντες.. Ο Φλεγγας θέλοντας να δείξει πως είναι παλληκαρι και δεν φοβάται κανέναν, ξεκίνησε να πάει.. Και πέρασε μπροστά από τους άρχοντες επιδεικτικά, να τους δείξει πως δεν τους υπολογίζει ούτε σαν μεγαλύτερους.. Η κίνηση αυτή έκανε αίσθηση στους αρχοντους, όποτε σηκώθηκε ο Νικόλαος Αβέρωφ (τον έλεγαν Κουλακη.. Νικουλακη: Κουλακη), τον φώναξε και όταν ο Φλεγγας πλησίασε, τον χαστούκισε..

Νιώθοντας μεγάλη προσβολή ο Φλεγγας, με ματιά γεμάτα μίσος είπε στην παρέα του..

--Θα μου το πληρώσει πολύ ακριβά αυτό!

Ίσως ελάχιστοι Μετσοβιτες να ζήλευαν και να αντιπαθούσαν τους πλούσιους αλλά τώρα αυτό το χαστούκι ήταν η άμεση αφορμή για την εκδίκηση.. Ο Φλεγγας με τον Γιώργο Νταλλα σκεφτήκαν κάτι που εκτός από εκδίκηση θα τους έφερνε και οικονομικά οφέλη..

------

------

░Τ░ο░ ░μ░π░λ░ο░ύ░κ░ι░ ░τ░ο░υ░ ░Θ░υ░μ░ι░ο░-░Γ░ά░κ░η░. ░

-----

-----

Στα βουνά του Μετσόβου τριγυρνουσαν κλέφτικα μπλουκια.. Αυτοί πήγαν και βρήκαν την ξακουστή ομάδα του Θύμιου Γακη, που είχε 7-8 νέους άνδρες.. Μίλησαν με τον Θυμιο και σε λίγη συμφωνήσαν και κατέστρωσαν ένα τολμηρό σχέδιο.. Την απαγωγή της Ευδοκίας (Δουκως) Αβέρωφ, μοναχοκοκορης του Νικολάου Αβέρωφ, που είχε χτυπήσει τον Φλεγγα..

Η Δουκω ήταν νιόπαντρη, μόλις είχε στεφανωθεί με τον Στέργιο Τζουανοπουλο.. Καθώς ήταν από τις πιο πλούσιες αρχοντοπούλες του Μετσόβου, την έλεγαν Βασιλαρχοντισσα (βασίλισσα και αρχόντισσα)..

Την πρόταση των Φλεγγα-Νταλλα ο Θυμιο-Γακης την δέχθηκε πρόθυμα γιατί θα είχε αυτούς τους δυο από το χωρίο, που ήξεραν το μέρος..

Η ληστοσυμμορία του Θύμιου Γακη εκτός από αυτόν είχε, τον Κουτσουκαλη, τον Κουρκουτα, τον 19χρονο Βασίλη Τσελιο (και οι τρεις αυτοί από Σεκλιστα Αρτης), τον Βασίλη Ζάχο, τον Γρήγορη Ζαρονικο (οι δυο αυτοί από Νεραϊδα Τρικάλων) και άλλον έναν ή δυο άνδρες.. Με τη συμμορία του Γακη συνέπραξαν για την απαγωγή εκτός από τους Φλεγγα και Νταλλα (που ενεπλάκησαν στο επεισόδιο με τον Αβέρωφ) και ο φοβερός λήσταρχος Βαγγέλης Τάκης (ο διαβόητος Τάκης ο Αρχιληστής) και ένας Στράτης από τη Μυτιλήνη, ο οποίος στο παρελθόν είχε διατελέσει αστυνομικός κλητήρας στο Μέτσοβο.. Συνολικά 11-12 άνδρες λοιπόν έλαβαν μέρος στην απαγωγή..

Οι κλέφτες ήταν σαρακατσαναιοι εκτός του βλάχου Μετσοβιτη Νταλλα και του Μυτιληνιου Στράτη..

-----

-----

░Τ░ο░ ░β░ά░ρ░ο░ς░ ░τ░η░ς░ ░Δ░ο░ύ░κ░ω░ς░ ░σ░ε░ ░χ░ρ░υ░σ░ό░. ░

-----

-----

Στο Μέτσοβο η ζωή κυλούσε ήσυχη.. Υπήρχε αγάπη μεταξύ των κάτοικων, μια συμφιλίωση, μια αλληλεγγύη ανάμεσα στους πλούσιους και στους φτωχούς.. Και αυτό δεν επέτρεπε τις ληστοσυμμορίες να πλησιάζουν..

Όμως όλα αυτά άλλαξαν στις 27 Ιουλίου του 1884.. Ήταν 12 το μεσημέρι και είχε ζεστή σχετικά για το Μέτσοβο.. 7 λεπτά δρόμος από το χωρίο, στη μεγάλη οδό που περνούσε μπροστά από το νεκροταφείο έκαναν τη βόλτα τους δυο νεαρά ζευγάρια.. Οι νιόπαντροι Στέργιος Τζουανοπουλος με τη σύζυγο του Ευδοκία (Δουκω) Αβέρωφ και η φίλη της, Ελένη Καραγιάννη με τον άνδρα της, Γιώργο Καραγιάννη..

Τότε εμφανίστηκε μπροστά τους ο Βασίλης Τσελιος, που επροσποιειτο πως είχε χτυπήσει στο πόδι καθώς είχε πέσει από έναν λόφο (αυτό ήταν σχέδιο του Θύμιου Γακη).. Τότε έδειξαν ενδιαφέρον οι Τζουανοπουλος-Καραγιαννης και πήγαν στο μέρος τους να τον βοηθήσουν.. Άφησαν λίγο πιο πέρα μόνες τους τις γυναίκες και έτσι βρήκαν ευκαιρία οι κλέφτες και τις άρπαξαν.. Οι δυο σύζυγοι προσπάθησαν μάταια να τις ελευθερώσουν.. Ο Τζουανοπουλος φώναζε να πάρουν αυτόν στη θέση της Δουκως και στην προσπάθεια να την πάρει πίσω, χτυπήθηκε και τραυματίστηκε από τον Τάκη τον αρχιληστή..

Όταν έγινε γνωστή η απαγωγή, κινητοποιήθηκαν τουρκικά αποσπάσματα προς καταδιωξιν της συμμορίας..

Ο Θυμιο-Γακης και οι άλλοι γρήγορα κατευθυνθήκαν και πήγαν τις αιχμάλωτες σε απάτητο και κρυφό λημέρι στα βουνά του Κοζιακα.. Στο Περτουλι Τρικάλων.. Το είχε γύρισμα εκεί ο Γακης, οπού είχε και φίλους ισχυρούς.. Ήταν κοντά και το χωρίο του, η Μεσουντα Αρτης..

Το απόγευμα της ίδιας μέρας ο Γακης φώναξε έναν τσομπανο με τον οποίον έστειλε γραμμα στον Κουλακη Αβέρωφ, τον πάτερα της Βασιλαρχοντισσας.. Πρώτα την είχε ζυγίσει και την έβγαλε 39 οκάδες και 300 δράμια.. Και ζήτησε να ελευθερώσει τις δυο γυναίκες "Το βάρος της Δούκως σε χρυσό και το βάρος της Λενούσιως σε ασήμι"..

----

----

░Η░ ░ξ░α░γ░ο░ρ░ά░ ░σ░ο░υ░ ░έ░ρ░χ░ε░τ░α░ι░ ░σ░ε░ ░μ░ο░ύ░λ░ε░ς░ ░φ░ο░ρ░τ░ω░μ░έ░ν░η░. ░

-----

-----

Οι δυο οικογένειες αμέσως κινήθηκαν για την ευρεσιν των λύτρων.. Στη Θεσσαλία ο Αβέρωφ είχε πολλά τσιφλίκια και στα Γιάννενα πολλές γνωριμίες.. Δεν είχε τα λεφτά πρόχειρα και έναν άνθρωπο της εμπιστοσύνης του, τον Σεργιο Βράκα, που τον είχε επιστάτη πολλά χρόνια στα κτήματα, τον έστειλε στα Γιάννενα, στα Τρίκαλα, στην Καρδίτσα, να μαζέψει τα λεφτά..

Τελικά αυτά συγκεντρώθηκαν στις 17 ήμερες από τότε που έγινε η απαγωγή.. Και τότε άλλοι δυο άνθρωποι του Αβέρωφ, οι Νικόλαος Μήτσιας και Κυριάκος Τέτσιος τα φόρτωσαν σε ένα μουλάρι και τα πήγαν στους κλέφτες.. Ο Θυμιο-Γακης και η συμμορία είχαν ενημερωθεί και πλησίασαν στο Μέτσοβο.. Η συνάντηση έγινε στην θέση "Βαλια Καλντα" κοντά στη Βωβουσα.. Τους μέτρησαν 6. 500 (κάποιοι λένε 7. 000) χρυσές τούρκικες λίρες για την Βασιλαρχοντισσα και 400 για την Ελένη.. Και έτσι απελευθερώθηκαν οι γυναίκες..

Πάνω στις κορφές του Κοζιακα, ο Γακης είχε λάβει μετρά για την προστασία των δυο γυναικών.. Ήταν πολύ ευγενικός μαζί τους, φρόντιζε να μην τους λείψει τίποτε.. Έβαζε φύλακα να τις προστατεύει..

Ένα βράδυ τις φύλαγε ο Φλεγγας.. Ίσως το σκέφτηκε και εκδικητικά για το χαστούκι του πάτερα της Κουλακη Αβέρωφ και όρμηξε να βιάσει την Δουκω.. Όταν το κατάλαβε ο Θυμιο-Γακης αμέσως χιμηξε να σκοτώσει τον Φλεγγα.. Ίσα που τον γλύτωσε ο Γρηγόρης Ζαρονικος.. Έκτοτε ανέθεσε την φύλαξη των γυναικών στον Ζαρονικο.. Επίσης αυτόν έστειλε, μετά την απελευθέρωση, να συνοδέψει τις γυναίκες και τους Μητσια και Τετσιο έως τα Τρίκαλα, υπό τον φόβο μήπως επιτεθούν άλλοι κλέφτες..

Η Δουκω φεύγοντας από το λημέρι ευχαρίστησε τον Γακη για την άψογη συμπεριφορά του και παρ' όλη την άσχημη περιπέτεια της, υποσχέθηκε πως δεν θα το ξεχάσει ποτέ..

-----

-----

░Η░ ░ε░π░ι░κ░ή░ρ░υ░ξ░η░ ░τ░ο░υ░ ░Θ░ύ░μ░ι░ο░-░Γ░α░κ░η░. ░

-----

-----

Έκτος από αυτήν την επιχείρηση που είχε γίνει επί τούρκικου εδάφους, ο Θυμιο-Γακης με τη συμμορία του έκανε και άλλες πολλές ληστείες και στο Ελληνικό έδαφος.. Η Ελληνική Κυβέρνηση τον επικήρυξε και έλαβε εντατικά μετρά για την καταδίωξη του..

"Διάταγμα της επικηρύξεως του Θύμιου Γάκη.

ΤΜΉΜΑ ΔΕΎΤΕΡΟΝ ΝΟΜΟΤΕΛΕΣΤΙΚΟΝ.

Περί επικηρύξεως ληστού Ευθυμίου Γάκη.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α΄

Βασιλεύς των Ελλήνων.

Λαβόντες υπ΄όψιν την από 18 Ιουλίου ε. ε. έκθεσιν του Νομάρχου, Εισαγγελέως, και Μοιράρχου Τρικάλων, αποφαινομένων υπέρ της επικηρύξεως ληστού, του εκ του χωρίου Μεσούντας του Δήμου Τετραφυλλίας του Νομού Άρτης Ευθυμίου Γάκη, καθ΄ου κατηγορουμένου εκ συστάσεως μετ΄άλλων επί ληστείαις διαπραχθείσαις κατά τα έτη 1886, 1887, και 1891 εξεδόθη ένταλμα του ανακριτού και Δυνάμει του άρθρου 1 και 12 του από 27 Φεβρουαρίου 1871 ΤΟΔ νόμου, περί καταδιώξεως της ληστείας, τεθέντος προσωρινώς εις ενέργειαν διά του από 31 Μαΐου ε. ε. διατάγματος Ημών.

Επί τη προτάσει του Ημετέρου επί των Εσωτερικών Υπουργού, Επικηρύσσομεν ληστήν τον ειρημένον Ευθύμιον Γάκην.

Προσδιορίζομεν χρηματικήν αμοιβήν επί μεν τη αποτελεσματική καταδείξει του μέρους της υποκρύψεως αυτού, δραχμάς εξακοσίας, επί δε συλλήψει ή τω φόνω αυτού, δραχμάς χιλίας.(1000). Επιτρέπομεν την πληρωμήν αμφοτέρων των αμοιβών εάν τα αυτά πρόσωπα ενήργησαν προς ανακάλυψιν του μέρους, εν ω απεκρύπτετο και προς την σύλληψιν ή τον φόνον αυτού.

Αναθέτομεν εις τον αυτόν Υπουργόν την δημοσίευσιν και εκτέλεσιν του παρόντος Ημών διατάγματος.

Εν Τατοϊω τη 30 Ιουλίου 1893

Εν ονόματι του Βασιλέως Ο Αντιβασιλεύς ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΙΑΔΟΧΟΣ.

Ο Υπουργός των Εσωτερικών Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ."

----

----

░Ο░ ░μ░ε░τ░α░ν░ο░ή░σ░α░ς░ ░λ░η░σ░τ░ή░ς░. ░

-----

-----

Καταδιωκόμενος συνεχώς ο Θυμιο-Γακης αποφάσισε να φύγει από την Ελλάδα.. Τον βοήθησε η ισχυρή οικογένεια Χατζηγακη, από το Περτουλι Τρικάλων (από αυτήν κρατάει ο πρώην βουλευτής και υπουργός Σωτήρης Χατζηγακης)..

Ο Γακης ντύθηκε γυναικά και φυγαδεύτηκε, εκείνον τον καιρό της επικήρυξης, πρώτα στην Θεσσαλονίκη και μετά στην Σμύρνη.. Από εκεί προχώρησε και εγκαταστάθηκε στο χωρίο Παπαζλη της Μαγνησίας..

Τότε ήταν περίπου 35 χρόνων.. Εκεί αγόρασε χωράφια, έχτισε σπίτι και άνοιξε κατάστημα τροφίμων και γενικού εμπορίου..

Είναι προφανές πως ο Θύμιος προσπαθούσε να αποτινάξει τον πρότερο ληστρικό του βίο, που είχε ακολουθήσει για 15 χρόνια περίπου.. Θα μπορούσε να είναι η ιστορία του και μια άλλη εκδοχή αυτής του μετανοησαντα ληστή..

Εκεί στο Παπαζλη έδειξε ζήλο και καλή διαγωγή.. Μέσα σε λίγο καιρό τον τίμησαν οι συγχωριανοί του και η εκκλησιά με το οφικκιο του επίτροπου του Αγίου Γεωργίου και έναν χρόνο μετά παντρεύτηκε.. και συγκεκριμμενα την Ευαγγελία, κόρη Παναγιώτη Κλάρα, πρόεδρου της κοινότητας του Παπαζλη, με καταγωγή από την Αρκαδία..

Έναν χρόνο όμως μετά τον γάμο του η μοίρα του του επεφυλασσε τιμωρία για τη ληστρική του δράση, παρ' όλο που προσπαθούσε ν' αλλάξει ζωή..

Ένας βοηθός του στα κτήματα του (που ήλθε σε προστριβή μαζί του και τον ζήλευε), που εγνωριζε το παρελθόν του κλεφτή στα βουνά της Πίνδου, τον κατέδωσε στις τούρκικες αρχές.. Ή ενδεχομένως κάποιος Τούρκος που εργαζόταν στα κτήματα του.. Αυτά έγιναν μάλλον το 1895.. Η επικήρυξη του Θύμιου Γακη ήταν σε ισχύ, ο οποίος συνελήφθη και μετήχθη στα Γιάννενα.. Εκεί μετά από ανακρίσεις αποκαλύφθηκε το ληστρικό παρελθόν του και φυσικά διαλευκάνθηκε η υπόθεση της απαγωγής της Βασιλαρχοντισσας.. Εισήχθη η υπόθεση και θα δικαζόταν στο τούρκικο δικαστήριο των Ιωαννίνων..

-----

-----

░ "░Ζ░η░τ░ώ░ ░ν░α░ ░τ░ο░υ░ ░χ░α░ρ░ι░σ░τ░ε░ί░ ░η░ ░ζ░ω░ή░. ░" ░

-----

-----

Μαζί με τον Γακη συνελήφθησαν και άλλοι που συμμετείχαν στην απαγωγή.. Μαζί τους και ο μικρότερος της συμμορίας, ο Βασίλης Τσελιος.. Όλοι οι υπόλοιποι πιάστηκαν επί Ελληνικού εδάφους, αλλά επειδή το έγκλημα της απαγωγής είχε λάβει χωρά επί τούρκικου εδάφους και βάσει της συνθήκης ειρήνης του 1881 Ελλάδας-Τουρκιας, εκδόθηκαν στις τούρκικες αρχές των Ιωαννίνων..

Η κατηγορία ήταν βαρεία λόγω της μορφής αυτής της ληστείας, γιατί έγινε σε δημοσιά οδό και λόγω της απήχησης που είχε.. Προέβλεπε τότε την ποινή του θανάτου..

Στη δική εκλήθησαν αρκετοί κάτοικοι του Μετσόβου.. Φυσικά κατέθεσε η Δουκω Αβέρωφ (Βασιλαρχοντισσα)..

Όταν ρωτήθηκε αν γνωρίζει τον Βασίλη Τσελιο, για καλή του τύχη δεν τον γνώρισε.. Γιατί 10 χρόνια πριν ο Τσελιος ήταν 19 χρόνων, σχεδόν παιδί και αμούστακος.. Τώρα τριαντάρης είχε ανδρωθεί και είχε αλλάξει.. Και είχε αφήσει μουστάκι και γενιά..

Όταν ρωτήθηκε όμως για τον Θυμιο Γακη ήταν βεβαία.. και τήρησε και την υπόσχεση της..

--Βεβαίως και τον γνωρίζω.. Είναι ο αρχηγός της συμμορίας.. Αν και το κακό που μου προξένησε ήταν μεγάλο, φρόντισε αυτές τις 17 μέρες στο κρυσφυγετο, να μη μας λείψει τίποτε και έκανε την κράτηση μας, όσο γινόταν υποφερτή.. Μου φέρθηκε με καλοσύνη και ευγένεια.. Μάλιστα κάποια στιγμή αυτός προτατευσε σθεναρά την τιμή μου.. Ζήτω, ο Γακης να αποφύγει την θανατική ποινή..

Έτσι με αυτά, ο Τσελιος απηλλάγη λόγω αμφιβολιών.. Ο Γακης ναι μεν γλύτωσε την θανατική ποινή όμως καταδικάσθηκε σε ισόβια δεσμά και φυλακίσθηκε στις φυλακές (Μποντρουμ) Αλικαρνασσού.. Έμεινε πολλά χρόνια στην φυλακή, σχεδόν 13..

Το 1908 όμως με το κίνημα των Νεοτούρκων και με το νέο Σύνταγμα εδόθη χάρη σε πολλούς κρατούμενους.. και ανάμεσα σε αυτούς και στον Γακη.. και επέστρεψε στο Παπαζλη και στην οικογένεια του..

-----

-----

░Ζ░ω░ή░ ░σ░α░ν░ ░π░α░ρ░α░μ░ύ░θ░ι░. ░. ░

-----

-----

Ο Θυμιο-Γακης γεννήθηκε τον χειμώνα του 1859 στον Στανο Αιτωλοακαρνανίας.. Όμως ο πατέρας του και η καταγωγή του ήταν από τη Μεσουντα Αρτης.. ένα χωρίο που βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του νομού κοντά στη Θεσσαλία και ορεινά, δεξιά του ποταμού Αχελώου.. Ο πατέρας Βασίλης Γακης με τη γυναικά του Ευαγγέλη ήταν κτηνοτρόφοι και τους χειμώνες κατέβαζαν τα πρόβατα στα χειμάδια του Στανου..

Ο Θύμιος είχε 3 αδέλφια, δυο αγόρια και μια αδελφή.. Το 1880 ήταν 21 ετών.. Κάποιος Ξηρομεριτης έθιξε την υπόληψη της αδελφής του και πάνω στην παρεξήγηση ο Θύμιος τον σκότωσε.. Αναγκάστηκε τότε να βγει στο βουνό και να ακολουθήσει ληστρικό βίο.. Ήταν η εποχή που οργίαζε η ληστεία και εύκολα βρήκε συντρόφους και επεδοθη σε παρανομίες τόσο στο Ελληνικό έδαφος, όσο και στο γειτονικό τούρκικο.. Η οξυνεια και οι ικανότητες του γρήγορα τον έκαναν αρχηγό.. 13 χρόνια στο κλαρί διέπραξε πολλές ληστείες και παρανομίες, με πιο ηχηρή την αρπάγη της Βασιλαρχοντισσας.. Αρκετό από το χρυσάφι που έκλεβε το μοίραζε σε φτωχές οικογένειες της περιοχής..

Μέτα διέφυγε στη Μικρά Ασία χρησιμοποιώντας στην αρχή το επώνυμο Ζώτος.. Μαζί του είχε τη μητέρα του Ευαγγελία, τον αδελφό του Νίκο και έναν υπηρέτη, τον Μιχάλη.. Εγκαταστάθηκε στο Παπαζλη, που όπως είπαμε, παντρεύτηκε την Ευαγγελία Κλάρα.. Μάλλον αυτός ο υπηρέτης τους ή ένας Τούρκος εργάτης ήταν, που τον πρόδωσε καθώς ο Θυμιο-Γακης δεν είχε φανερώσει την αληθινή του ταυτότητα.. Δικάστηκε και ήταν φυλακισμένος έως το 1908, δηλαδή 49 χρόνων..

Με την Ευαγγελία έκαναν 6 παιδιά συνολικά.. Το πρώτο, ο Θεόφιλος, ήταν 11 μηνών όταν φυλακίσθηκε ο Θυμιο-Γακης.. και πέθανε 7 χρόνων από μηνιγγίτιδα.. Όταν έμαθε στη φυλακή τον θάνατο του παιδιού του, άσπρισαν τα μαλλιά του σε ένα βράδυ και έγραψε γραμμα στη γυναικά του, της ζητούσε συγγνώμη για τη συμφορά που προκάλεσε και την παρότρυνε να ξαναπαντρευτεί, γιατί ήταν κρίμα για τα νειατα της..

Η γυναικά του, η Βαγγελιτσα, όταν μπήκε φυλακή ο Γακης έζησε 7 χρόνια με την οικογένεια του κουνιάδου της Νίκου και μετά με αυτήν του αδελφού της, Αντώνη.. Ο Αντώνης ήταν πλούσιος έμπορος στη Μαγνησία, ο οποίος με τη γυναικά του δεν είχε αποκτήσει παιδιά..

Πολλοί γαμπροί ζήτησαν τη Βαγγελιτσα αλλά αυτή τους απέρριπτε..

Στις αρχές του 1908 ένας πλούσιος γείτονας ζήτησε τη Βαγγελιτσα από τον αδελφό της Αντώνη, να την παντρευτεί..

--Αδελφή, είσαι νέα και πρέπει να παντρευτείς.. Είναι κρίμα.. Ήρθε ο Ασβεστάς, που είναι κάλος νοικοκύρης και πλούσιος και σε ζήτησε.. Δε μου είσαι βάρος.. Από τον ένα ωμό, αν κουραστώ, θα σε πάρω και θα σε βάλω στον άλλον.. Ξέρεις πόσο σ' αγαπώ και θέλω την ευτυχία σου.. Σκέψου και πες μου..

Όπως έλεγε η Βαγγελιτσα μετά, το ίδιο βράδυ εμφανίστηκε στο όνειρο της η Αγιά Αναστασία.. Την ρώτησε..

--Βαγγελιτσα, θα παντρευτείς;

Πριν προλάβει να απαντήσει είπε η Αγιά..

--Μην παντρευτείς.. Ο άνδρας σου θα βγει από τη φυλακή..

Και όντως τον Ιούλιο του 1908 με το Σύνταγμα των Νεοτούρκων άνοιξαν οι φυλακές και βγήκε ο Θυμιο-Γακης..

Πήρε τη γυναικά του και ξαναπηγαν στο Παπαζλη..

Και τότε άρχισαν ουσιαστικά μια καλή ζωή.. Το ψηλότερο σπίτι εκεί ήταν του Θύμιου Γακη.. Μέσα στα υπόλοιπα 12 χρόνια έκαναν αλλά 5 παιδιά. Και άλλο ένα, ο Κωστάκης πέθανε και αυτό από βρογχοπνευμονία 18 μηνών..

Ο Θυμιο-Γακης μόλις άρχισε η Μικρασιατική Εκστρατεία τον Μαϊο 1919 βοήθησε με όλες του τις δυνάμεις τον Ελληνικό Στρατό, οργανώνοντας “ιδίοις έξοδοις” παραστρατιωτικό σώμα εθελοντών.. Την ευθύνη για το σχηματισμό των περιπολιών την είχε πάντα ο Θύμιο-Γάκης. Όπως δε γράφει ο Ταγματάρχης Β. Ασημάκης, η συμβολή του στα Ελληνικά τμήματα υπήρξε πραγματική εθνική προσφορά..

Όταν σκοτώθηκε ο Γακης τον Ιούλιο του 1919 σε ηλικία 60 χρόνων, η Βαγγελιτσα έμεινε χήρα με 4 παιδιά και ένα στην κοιλιά.. Γέννησε 14 Νοεμβρίου 1919 και το βάφτισε ο αξιωματικός Ν. Φουφας και το είπε Ευθύμιο, στο όνομα του ήρωα πάτερα του..

Τον πρώτο καιρό 1919-20 το Παπαζλη ήταν στην πρώτη γραμμή και στο σπίτι του Γακη διέμεναν πολλοί Αξιωματικοί του Ελλ. Στράτου.. όπως ο Ν. Πλαστήρας, Σαράφης, Μπουρδαρας, Τσερουλης κ. α.

Ο ιερέας που αναφέρω στην αρχή και μαχόταν δίπλα στον Θυμιο-Γακη ήταν ο πατήρ- Γεώργιος Παπακώστας.. Ο Πάπα-Γιωργης που παρασημοφορήθηκε από την 8η Μεραρχία με Πολεμικό Σταύρο, κατατάχθηκε στο 5/42 των Ευζώνων.. Πήρε μέρος σε όλες τις μάχες και βρέθηκε άρρωστος στη Σμύρνη, στην καταστροφή, οπού τον κρεμάσαν τα σκυλιά μαζί με τους άλλους δεσποτατες και παπάδες..

Επίσης η μικρή ηρωϊδα, η Γαρεφω, που βρέθηκε δίπλα στον Γακη, όταν αυτός χτυπήθηκε από σφαίρα ντουμ- ντουμ στο κεφάλι, ήταν η Γαρυφαλλια Ιωαννιδου, που επίσης πήρε Πολεμικό Σταύρο..

-----
-----
░Η░ ░μ░ε░γ░ά░λ░η░ ░κ░α░ρ░δ░ι░ά░ ░τ░η░ς░ ░Β░α░σ░ι░λ░α░ρ░χ░ό░ν░τ░ι░σ░σ░α░ς░. ░
-----
-----
Η Ευδοκία (Δουκω) Τζουανοπουλου-Αβερωφ, λέγεται πως ήταν 17 χρόνων, όταν απήχθη.. Μόλις είχε παντρευτεί..
Ήταν κόρη του Νικολάου (Κουλάκη) Αβέρωφ, ανεψιά του μεγαλύτερου εκ Μετσόβου Εθνικού Ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ και πρώτη ξαδέρφη του δημάρχου Βλαχλεϊδη..
Ο Γεώργιος και ο Νικόλαος ήταν παιδιά του Μιχαήλ Αυγέρου–Αποστολάκα.. Συνολικά ήταν 7 αδέλφια.. Ο πατέρας Μιχαήλ ήταν κτηνοτρόφος.. Κατά την συνήθεια της εποχής έκανε το όνομα του πάτερα του επώνυμο, το οποίο και άλλαξε.. Αυγερινου--> Αυγερου--> Αβέρωφ..
Η Δουκω (Βασιλαρχοντισσα) με τον σύζυγο της Στέργιο Τζουανοπουλο έζησαν στη Βιέννη αλλά τα περισσότερα χρόνια τα περάσαν στην Αθηνά.. Έκτος του Μετσόβου φυσικά, είχαν σπίτι και στα Γιάννενα.. Ο Τζουανοπουλος ήταν δικηγόρος αλλά κυρίως ασχολήθηκε με το εμπόριο και επιχειρήσεις.
Η Βασιλαρχοντισσα υπήρξε και αυτή ευεργέτις καθώς διέθεσε την περιουσία της στα Ιωάννινα, στις σχολές Γεωργίου Σταύρου και στο Άσυλο ανιάτων, στην Αθήνα για το νοσοκομείο Ευαγγελισμός και το Οφθαλμιατρείο.. και στο Μέτσοβο στο Αβερώφειο κληροδότημα.. Άφησε αξιόλογη περιουσία υπέρ αγαθοεργών σκοπών, όπως χρήματα υπέρ αποκατάστασης άπορων κορασίδων εκ Μετσόβου..
Ο ανεψιός της ήταν ο Ευάγγελος Αβέρωφ- Τοσίτσας (ο πολίτικος, πρώην αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας και πρωθυπουργός της χωράς).. Την είχε ρωτήσει κάποιες φόρες, να του πει για την περιπέτεια της με την απαγωγή, αλλά δεν ήθελε να το κουβεντιάζει..
Η Ευδοκία Τζουνοπουλου- Αβέρωφ στην Αθήνα εγκαταστάθηκε σε ένα αρχοντικό διώροφο σπίτι στην πλατεία Βάθη.. Πέρναγαν παρέες, που ήξεραν το σπίτι της και έλεγαν το τραγούδι της.. Εκεί δίπλα από την Ομόνοια ερχόταν ένα δροσερό καλοκαιρινό αεράκι από τον Κοζιακα, όπως τότε.. Και έβγαινε στο μπαλκόνι της και τους χαιρετούσε..
Η Βασιλαρχοντισσα πέθανε το 1936.. και είναι ενταφιασμένη με τον σύζυγο της στο Κοιμητήριο του Αγίου Νικολάου Κόπανων στον τάφο της οικογενείας Βλαχλειδη..
-----
-----
░Έ░ν░α░ ░τ░ρ░α░γ░ο░ύ░δ░ι░. ░. ░ ░μ░ι░α░ ░ι░σ░τ░ο░ρ░ί░α░. ░
-----
-----
Το τραγούδι "Βασιλαρχοντισσα" είναι χορός ανοιχτού κύκλου που χορευόταν σε διπλοκάγκελο ή τριπλοκάγκελο, ανάλογα με την περιοχή.. Στα Τζουμέρκα χορευόταν όπως ο Συγκαθιστός Συρράκου, ενώ στα Ζαγοροχώρια με τις κινήσεις του Ζαγορίσιου συν 4 επιπλέον κινήσεις, που ήταν ίδιες με τις 4 τελευταίες κινήσεις του Ζαγορίσιου προς τ’ αριστερά.
Το τραγούδι περιγράφει την μεταχείριση της Ευδοκίας από τους ληστές κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας της. Παρατηρούμε ότι εστιάζει στις συνθήκες στις οποίες ζούσε αυτό το διάστημα η κόρη του Αβέρωφ που καθόλου δεν ταιριάζουν με την αρχοντική της καταγωγή η οποία τονίζεται με την προσφώνηση βασιλαρχόντισσα («Να ‘ναι η Βάσω σ’ ερημιά σε κλέφτικα λημέρια, να στρώνει πεύκα στρώματα κι οξυές προσκεφαλάκια»). Παρατηρούμε επίσης ότι το τραγούδι δεν αναφέρεται σε κάποια ιδιαίτερη κακουχία ή κακή μεταχείριση από την πλευρά των ληστών προς την Ευδοκία παρά μονάχα μας περιγράφει τον τρόπο που ζούσαν οι ληστές στα βουνά, τρόπο τον οποίο ήταν υποχρεωμένη να ακολουθήσει και η Ευδοκία όντας αιχμάλωτη.
Εδώ είναι χαρακτηριστική και η αλλαγή του ονόματος από Ευδοκία σε Βασίλω, τόσο για λόγους μετρικής του στίχου όσο και για να τονιστεί η αρχοντική της καταγωγή.
Πρέπει να αναφέρω, πως υπάρχει και άλλο ένα τραγούδι που αναφέρεται στην ίδια ιστορία και διέσωσε ο Μετσοβιτης ζωγράφος Στέργιος Τσιμπάς..
“Τρεις περδικούλες κάθονταν,
ψηλά στην Τσούκα Ρόσια
η μια τηράει τα Γιάννενα
κι η άλλη το Ζαγόρι,
- Στον Άγιγιώργη, Δούκω μου,
στη Γκούρα να μη βγείτε
ακαρτερεί η κλεφτουριά, Δούκω, κυρά Δούκω μου,
Τακοβαγγέλης καρτερεί
μαζί κι ο Θυμιογάκης.
Την προδοσία την έκαμε, Δούκω, κυρά Δούκω μου,
ο Γιώργης Ντάλας σ' έδωκε, αυτός σ' έχει πρόδοσει.
Ήταν μια μέρα πίσημη,
μία γιορτή μεγάλη
όλος ο κόσμος στο χορό, όλοι μικροί μεγάλοι,
κι η Δούκω τότες έβγαινε μαζί με τη Λενούσιω,
κατά την Γκούρα τράβηξαν, πέρα κατά τις μπάλτες
κι οι κλέφτες την αγνάντευαν
ψηλά από τ' Αλούνια.
Στάχτη απάνου έρριξαν, αντάρα και ντουμάνια
τη Δούκω τότες άρπαξαν
μαζί με τη Λενούσιω”.
Μια ιστορία πριν 100 χρόνια, ένα τραγούδι, ένας θρύλος, ένα ζωντανό παραμύθι, που θαρρώ, κουβεντιάζεται ακόμη στις ηπειρώτικες συντροφιές.. Μιας αρχοντοπούλας που βρέθηκε όμηρος στις κορφές του Κοζιακα.. και ενός παράνομου που έγινε εθνικός ήρωας.. Σαν τον μετανοησαντα ληστή μιας ιστορίας, που όταν διάβασε στο χαρτί τα κρίματα του, κύλισε ένα δάκρυ του και μούσκεψε μιαν άκρη του χαρτιού.. Και Ο Θεός το είδε αυτό και του συγχώρεσε τις αμαρτίες..