ΝΙΚΟΣ ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ.. ΜΙΑ ΡΩΜΕΪΚΗ ΚΑΡΔΙΑ.

 Σε μια ταινία του 1968 (Η καρδιά ενός αλήτη- ΚΛΑΚ ΦΙΛΜ) ο Νίκος Ξανθοπουλος παίζει δυο ρόλους.. Τον σακάτη ναυτικό που έχει κατηγορηθεί για φόνο και τον δίδυμο αδελφό του, που είναι εισαγγελέας.. Μαζί με αυτόν πρωταγωνιστεί η Αφροδίτη Γρηγοριαδου, που είχε στο έργο σχέση αρχικά με τον πρώτο αλλά τελικά παντρεύτηκε τον δεύτερο.. Βεβαία η ιστορία λέει πως πιο πριν, ο ναυτικός δούλευε πολύ και μπάρκαρε για να μαζεύει χρήματα, για να σπουδάσει ο άλλος.. Έτσι παραμέλησε τον εαυτό του και την αγαπημένη του, την οποία μετά την άρπαξε ο αδελφός του..

Στο τέλος ο ναυτικός τους αποχαιρετά και φεύγει καθώς δε θέλει να γίνεται βάρος.. Τότε ρωτά ο εισαγγελέας τη Γρηγοριαδου, αν τον αγάπα ακόμη.. Αυτή άπαντα "Δεν ξέρω, αν τον αγαπώ, αυτό που νιώθω, είναι κάτι πιο βαθύ, πιο αγνό, πιο ιερό.. Γιατί πάνω και από την αγάπη είναι η θυσία"..

Σε αυτήν την φράση της ηθοποιού φανερώνεται μια αντίληψη εκείνης της εποχής, η οποία ίσως δε μπορεί να κατανοηθεί τη σήμερον..

Η χωρά προσπαθούσε να ορθοποδήσει μετά τον Β' Παγκόσμιο και τον ακόμη πιο οδυνηρό Εμφύλιο Πόλεμο.. Η παραγωγική ηλικιακή ομάδα τότε ήταν αυτή που είχε κατατροπώσει τους Ιταλούς στην Αλβανία.. Αυτοί οι άνθρωποι στη νεότητα τους είχαν γνωρίσει απίστευτες δοκιμασίες, γεγονός που δεν τους εμπόδισε να τα καταφέρουν.. Οτιδήποτε θα παρουσιαζόταν μετά, οπωσδήποτε δεν θα ήταν τόσο δύσκολο.. Έμαθαν να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις με τα ίδια στοιχειά που κέρδισαν τον πόλεμο.. Με την πίστη, τα ιδανικά και τη λεβεντιά.. Φυσικά όμως τη δεκαετία 60' τη χαρακτήρισε και η μεγάλη αφαίμαξη, η μετανάστευση σε άλλες χώρες.. πού αναζήτησαν οι Έλληνες την τύχη τους με καλύτερες προοπτικές..

Οι ταινίες της ΚΛΑΚ Φιλμ είχαν το σλόγκαν "Ταινίες για όλην την οικογένεια".. Συνιδιοκτήτης και σκηνοθέτης στις περισσότερες ταινίες ήταν ο βλάχος Τρικαλινός, Απόστολος Τεγοπουλος.. Κύριος εκφραστής και πρωταγωνιστής ήταν ο Νίκος Ξανθοπουλος.. Γραμμή είναι πως παρά τις δυσκολίες, την ζηλεια, την κάκια, την προδοσία, την φτώχεια στο τέλος θα θριαμβεύσει η αλήθεια, η τιμιότητα, η εργατικότητα και το αδούλωτο Ελληνικό Πνεύμα.. Προβάλλονται ξεκάθαρα οι άξιες της Οικογενείας, της Πατρίδας, της Χριστιανικής πίστης, του φιλότιμου, της αληθινής αγάπης και φίλιας.. Αρκετές ταινίες βασίστηκαν σε κορυφαία Ελληνικά και ξένα λογοτεχνικά έργα, ακόμη και σε παράβολες Του Χρίστου.. Έκτος του Ξανθοπουλου περάσαν από αυτές οι περισσότεροι σπουδαίοι ηθοποιοί της εποχής εκείνης..

Όντως ήταν ταινίες για όλην την οικογένεια.. Και γνωρίσαν τεράστια εισπρακτική επιτυχία.. Και πάντα το κριτήριο είναι ο κόσμος που τις παρακολουθεί.. Δεν είναι τυχαίο που τις αποδέχθηκε εκείνη η αδούλωτη γενιά του 40'..

Το δραματικό ύφος των ηθοποιών γνώρισε χλευασμό κυρίως τα επόμενα χρόνια.. Το κλάμα και η προσκόλληση σε αρχές, αρκετοί θεωρούν πως είναι οπισθοδρόμηση, στοιχειά που εμποδίζουν το ευ ζην και οδηγούν στην απαισιοδοξία..

Όμως όλοι στη ζωή μας έχουμε έρθει αντιμέτωποι με πολύ δύσκολες καταστάσεις και είχαμε δραματικές αντιδράσεις.. Χρειάστηκε εγρήγορση, υπευθυνότητα για να αντιμετωπιστούν και να επανέλθουμε στην κανονικότητα.. Η χαλαρότητα, ο ωχαδελφισμος, η φυγή δεν ήταν στοιχειά να μας οδηγήσουν πάλι στο ευ ζην..

Εντάξει αυτές οι ταινίες δεν θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν διασκεδαστικές.. Αλλά δε συμφωνώ πως ήταν χαμηλής ποιότητας.. Και δεν το δείχνει μόνο η συμμετοχή σπουδαίων ηθοποιών.. Είναι αλήθεια πως προσπαθούσαν να δείξουν πως έχουν τη δομή των αρχαίων Ελληνικών τραγωδιών.. Και τα σενάρια σε κάποιες είναι εξαιρετικά.. Μπορώ να θυμηθώ την "Οδύσσεια ενός ξεριζωμένου"(ταινία 3 ωρών), οπού όντως έχει την πλοκή αρχαίας τραγωδίας.. Εναλλαγή όλων των συναισθημάτων.. Ελπίδα, προσμονή, απογοήτευση, απελπισία, αγωνιά και στο τέλος η λύτρωση..

Στις ταινίες ο Ξανθοπουλος ποτέ δε φιλάει τις πρωταγωνίστριες στο στόμα, θέλοντας έτσι η παράγωγη να τονίσει τον σεβασμό και την αγάπη και όχι το ερωτικό.. Γίνονται πολύ συχνά αναφορές σε ιστορικά στοιχειά, σε συγγράφεις, ποιητές, στα έργα τους, σε γεωγραφικά σημεία της πατρίδας μας..

Στ' αλήθεια μπορούμε να πούμε πως οι ταινίες ήταν διδακτικές με ηθικοπλαστικό χαρακτήρα..

Φυσικά όλα έχουν εμπορικό και κερδοσκοπικό χαρακτήρα, και η παράγωγη ήθελε να κερδίσει επηρεάζοντας τον ψυχισμό και την νοοτροπία εκατομμυρίων Ελλήνων και αποδήμων.. Γιατί ο πονηρός βλάχος Τεγοπουλος μετά την ΚΛΑΚ Φιλμ σκηνοθέτησε αρκετές ερωτικές ταινίες και ακόμη περισσότερες βιντεοταινίες..

Όμως η επιλογή τότε του Ξανθοπουλου για πρωταγωνιστής στα μελοδράματα ήταν άκρως επιτυχημένη για αυτόν τον σκοπό.. Φαίνεται πως και ο δικός του χαρακτήρας, η ιδιοσυγκρασία, τα βιώματα του μπόρεσαν και το στήριξαν αυτό και δεν ήταν μόνο η υποκριτική τέχνη..

Χαρακτηρίστηκε από τους ρόλους αυτούς, "στιγματίστηκε" ίσως.. γεγονός που τον ακολούθησε στην ζωή του και καριέρα, το αφομοίωσε και έζησε μ' αυτό..

Ο Νίκος Ξανθοπουλος υπήρξε ένας εξαιρετικός, μορφωμένος, πρόσχαρος και χωρίς ίχνος αλαζονείας καλλιτέχνης και άνθρωπος.. Όπως είπα, ταυτίστηκε με αυτό το είδος ταινιών και χαρακτηρίστηκε κυρίως από ανθρώπους του χώρου του, ως ηθοποιός β' διαλογής και εκφραστής μιας κακής ποιότητας εκπεφρασμένης τέχνης.. Σίγουρα αυτό υποκινήθηκε και από ζήλια για την επιτυχία των ταινιών του αλλά κυρίως από μια καταχρηστική και υπεροπτική αντίληψη πως η ποιοτική τέχνη δεν συντάσσεται με την αποδοχή του κοινού αλλά πρέπει να εγκρίνεται από μια κλειστή ομάδα δήθεν άριστων και πνευματικών ανθρώπων, δοκησίσοφων κατά τη γνώμη μου..

Συνεπεία αυτού, όταν έκλεισε η ΚΛΑΚ Φιλμ ο Ξανθοπουλος βρέθηκε στ' αζήτητα χωρίς προτάσεις για δουλείες.. Η αξιοπρέπεια και ο φιλοσοφημένος χαρακτήρας του δεν του επέτρεψαν μεμψιμοιρίες και παράπονα..

Το γεγονός πως στις ταινίες τραγούδησε πολλές λαϊκές επιτυχίες (οι παράγωγες είχαν συμφωνήσει πως στις ταινίες τα τραγούδια θα τα έλεγε ο Ξανθοπουλος και στους στους δίσκους ο Μενιδιάτης) τον βοήθησε να αρχίσει μια καριέρα τραγουδιστή, οπού πλέον θα ήταν η κυρία πηγή εσόδων του.. Ταξίδεψε σε όλα τα μέρη της Ελλάδας και στα περισσότερα του πλανήτη, οπού σε συναυλίες του γινόταν το αδιαχώρητο.. Συνήθως οπού πήγαινε, γνώριζε πολύ μεγαλύτερη επιτυχία από πασίγνωστους τραγουδιστές.. καθώς το όνομα του συντηρούσε ένα μύθο, γεγονός που αποκρυπτόταν γιατί έπρεπε να περνάει η αντίληψη πως ο Ξανθοπουλος δεν είναι κάτι ιδιαίτερο καλλιτεχνικά..

Τα μεγάλα ταξίδια του στερούσαν την οικογένεια του (με τέσσερα παιδιά) πράγμα που τον στενοχωρούσε και καταπονούσε..

Ήταν ποντιακής καταγωγής, καμάρωνε για αυτό και έκανε συχνές αναφορές.. Ήταν άνθρωπος που αγαπούσε πολύ τα βιβλία.. Διάβαζε πολύ.. Θεωρούσε το καλύτερο δώρο ένα βιβλίο, έτσι και αυτός χάριζε μόνο βιβλία..

Πριν από 15-20 χρόνια εξεδοσε την αυτοβιογραφία του, οπού με έναν ειλικρινή, οικείο αλλά και γλαφυρό τρόπο έβγαλε τα εσώψυχα του.. Και έδειξε πως ξέρει να εκφράζεται και να γράφει όμορφα, απόρροια της τριβής του με το διάβασμα αλλά κυρίως του εξαιρετικού χαρακτήρα του..

Στα κείμενα του λοιπόν φάνηκε η αγάπη για την πατρίδα, η γνώση όλων των περιοχών της Ελλάδας, των παραδόσεων και των εθίμων τους.. Ο σεβασμός για τους απόδημους.. Η διακριτικότητα, η ευγένεια, η κατανόηση για ανθρώπους που βρίσκονται σε ένταση λόγω προβλημάτων, η συμπόνοια του για ανήμπορους και φτωχούς.. Η αγωνιά για την οικογένεια του.. Σελίδες οπού εκπέμπουν φιλότιμο, καλοσύνη, παλληκάρια..

Ιδιαίτερα με είχε συγκινήσει στην αυτοβιογραφία του, πως όταν ταξίδευε στην Αμερική, ήταν τοποθεσίες που τις ήξερε ήδη από τα βιβλία των κορυφαίων Αμερικάνων συγγραφέων Τζακ Λόντον και Γουίλιαμ Φωκνερ, οπού αυτοί περιγράφουν την αμερικάνικη ύπαιθρο.. Και την τελευταία φορά που πήγε, αποχαιρέτισε τα μέρη και την αύρα των συγγραφέων που τον συντρόφευαν με τα βιβλία τους όλα τα χρόνια..

Εγώ τον κο Νίκο είχα την χαρά και την τιμή να τον γνωρίσω και να μιλήσουμε..

Αρχικώς τον είχα δει όταν τραγούδησε στο Βλαχογιαννι Ελασσονας χωρίς κάποιαν άλλη επαφή.. Όμως μερικά χρόνια αργότερα μαζί με τον Γιώργος Τσουρης τον συναντήσαμε στα Λαδάδικα της Θεσσαλονίκης, οπού μας προσέγγισε και μας μίλησε σε πολύ φιλικό τόνο.. Ακούγοντας την καταγωγή μας έδειξε πως γνωρίζει την περιοχή αναφέροντας ποντιακά χωριά, όπως τα Αραδοσιβια..

Αργότερα τον ξαναείδα στην παρουσίαση του αυτοβιογραφικού του βιβλίου σε ένα βιβλιοπωλείο της οδού Φαιάκων (όρια Παγκρατίου- Βύρωνα, οπού στη θέση του βιβλιοπωλείου σήμερα λειτουργεί κρεοπωλείο!).. οπού και πάλι ακούγοντας Ελασσόνα, άρχισε να σιγοτραγουδάει ένα τραγούδι της περιοχής "Μπαίνω μεσ' τ' αμπέλι

σαν νοικοκυρά.."

Γενικά όπως το εξελαμβανα, ήταν φοβέρες οι γενικές γνώσεις του και ειδικότερα, ο' τι αφορούσε τα έθιμα και τις συνήθειες όλων των Ελληνικών φύλων.. Αλλά και προφανής η αγάπη και το ενδιαφέρον για τους συνελληνες..

Ήταν άνθρωπος έξυπνος, πρόσχαρος και χιουμορίστας.. Αυτή η πραγματικότητα ήταν αντίθετη με την εικόνα που σχηματίστηκε από τις ταινίες.. Ίσως αυτό δεν του άρεσε, αλλά το πνευματικό του επίπεδο του παρείχε άμυνες να αφομοιώνει και να πορεύεται με αυτήν την κατάσταση..

Είχα επιπλέον την τιμή να είμαστε διαδικτυακοί φίλοι μεσώ του fb.. Όπου ο κος Νίκος ήταν πολύ ενεργός.. Αναρτούσε συνεχώς φωτογραφίες από το αρχείο του και τις απάνθιζε με τα σπουδαίας λογοτεχνικής άξιας κείμενα του.. Η σελίδα του ήταν ένας κήπος ανθισμένος.. Έτσι και αλλιώς έβαζε φωτογραφίες από τα περιποιημενα περιβόλια του με το αμπέλι και τις ελιές, στον επίγειο παράδεισο, που δημιούργησε με τη σύζυγο του Εριφύλη στην Παιανία.. Και καμάρωνε για τον ολάνθιστο και πολύχρωμο κήπο της γυναικάς του.. Ήταν επίσης άνθρωπος φιλόθρησκος.. Μέσα στο κτήμα του είχε χτίσει ένα εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής..

Αλήθεια είναι πως περίμενα κάποια στιγμή να σχολιάσει και τις δίκες μου αναρτήσεις.. Αλλά που να τα προλάβει όλα αφού στις δίκες του με τα χιλιάδες likes, απαντούσε σχεδόν ξεχωριστά στο κάθε σχόλιο..

Τελευταία ο κος Νίκος βάραινε και μελαγχολούσε.. Μεγάλωνε και έβλεπε τους φίλους του να φεύγουν ένας-ενας.. Είχε και μια δυσάρεστη εμπειρία, αφού μέσα στο κτήμα του έμπαινε μια σπείρα Πακιστανων και ξήλωνε καλώδια και μετασχηματιστές που είχε τοποθετήσει η ΔΕΗ εντός του οικόπεδου του Ξανθοπουλου.. Τελικά σε εκείνο το σημείο τους συνέλαβε η Αστυνομία επεισοδιακά..

Σε μεγάλο γήρας πλέον παρακολουθούσε αποσβολωμένος, ανήμπορος, αμήχανος την Ελλάδα που αγάπησε, να αλλάζει προς το χειρότερο, να φθείρεται, να αυτοκαταστρέφεται..

Η ψυχή του Νίκου φτερούγισε.. Αθόρυβα και αέρινα όπως ταιριάζει σε έναν αξιοπρεπέστατο άνθρωπο.. Όπως φτερουγίζουν τα πουλιά εκεί στο κτήμα του Νίκου, από το ένα δεντρό στο άλλο στις πρώτες ψιχάλες του φθινόπωρου..

Ίσως και να ηρέμησε..

Γιατί δεν έχουν τελειωμό τα πάθη και τα βάσανα των ανθρώπων..